+ Կատարել գրառում
Էջ 3 5-ից ԱռաջինԱռաջին 12345 ՎերջինըՎերջինը
Ցույց են տրվում 21 համարից մինչև 30 համարի արդյունքները՝ ընդհանուր 48 հատից

Թեմա: Պետրոս Դուրյանի կյանքի եվ ստեղծագործության ուսուցանումը այլընտրանքային տարբերակով:

  1. #21
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    18.02.2019
    Գրառումներ
    409
    Հեղինակության աստիճան
    12186
    Դուրյան-քնարերգակի ձայնն ամբողջ ուժով հնչել է 1871-ին, իսկ մինչ այդ նա ստեղծել է առավելապես քաղաքացիական երգեր: Նրա քնարական ամենամեծ արժեքներն ստեղծվեցին կյանքի վերջին տարում: «Սիրել»-ն ու «Դրժել»-ը, «Լճակ»-ն ու «Տրտունջք»-ը, «Թրքուհին» ու «Հեծեծմոնք»-ը բոլոր ժամանակների հայ քնարերգության ամենաբարձր գագաթներն են:

  2. Գրառմանը 4 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), Arevik Tumasyan (20.05.2019), nairatad (28.04.2019), Լիլիթ Աբաջյան (01.05.2019)

  3. #22
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    15.02.2018
    Գրառումներ
    128
    Հեղինակության աստիճան
    2417
    Ծնվել է 1851 թվականի մայիսի 20-ին Կոստանդնոպոլսի Սկյուտար շրջանի Նոր թաղում (Ենի մահալե), երկաթագործի ընտանիքում[2]։ Մանկության և պատանեկության տարիներն անցել են բավականին աղքատ պայմաններում։
    Երբ մանուկ էի, խաղալիք չունենալով՝ մորս գուլպա հյուսած ատեն կծիկովրը կխաղայի, երբ խելահաս եղա՝ բազմոցին տեղ տախտակամածին վրա փռած հին գորգի մը վրա կնստեի, երբ պատանի եղա շատ անգամ արցունքս մորմես ծածկելով կուտեի ցամաք հացը»
    1857 թվականին`6 տարեկան հասակում Դուրյանը դարձել է Սկյուտարի ճեմարանի ձրիավարժ աշակերտ։ Ճեմարանում ուսումնառության առաջին տարիներին աչքի չի ընկել առաջադիմությամբ։ Նա կանոնավոր հաճախում էր դասերին, բարեխղճորեն կատարում հանձնարարությունները։ Ճեմարանն ավարտեց գերազանց և նվեր ստացավ Լամարթինի մի հատորը, որից հետո միանգամից փոխադրվեց Զ կարգ, ուր դարձավ ավագ եղբոր՝ Հարությունի դասակիցը։ Այդ դպրոցում որպես ուսուցիչ պաշտոնավարել է հայ մեծանուն երգիծաբան Հակոբ Պարոնյանը, որն անչափ սիրել է Դուրյանին և խոր ազդեցություն թողել նրա վրա։ Դուրյանի աշակերտակիցները լավ էին սովորում։ Վարդան Լյութվյանը կատարելապես տիրապետում էր ֆրանսերենին, Տիգրան Ադամյանն աչքի էր ընկնում թուրքերենի իմացությամբ, Մարտիկ Պողիկյանը ուժեղ էր թվաբանությունից, Խաչիկ Ուղուրիկյանը ուներ քերականագետի հակումներ։ Մինչդեռ Պետրոսը հռչակված էր որպես դասարանի առաջին չարաճճին ու կատակաբանը, նա վարպետորեն կարողանում էր տնազել թե՛ ընկերներին, թե՛ ուսուցիչներին։ Առավոտյան պարապմունքների ավարտից հետո ունևոր աշակերտների նման ճաշարան գնալու փոխարեն՝ երիտասարդ Պետրոսը մշտապես փակվել է դասասենյակում, հանում նախապես հետը վերցրած որևէ գիրք և կարդում էր ու գրում[3]։ Նույնը անում էր նաև տանը։ Ճեմարանական Դուրյանի գրական հետաքրքրությունները եղել են բազմակողմանի։ Ճեմարանական տարիներին հեղինակել է տաղեր, թատերախաղեր, կատարել թարգմանություններ։

  4. Գրառմանը 3 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), Arevik Tumasyan (20.05.2019), nairatad (07.05.2019)

  5. #23
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    15.02.2018
    Գրառումներ
    128
    Հեղինակության աստիճան
    2417
    Սկյուտարի ճեմարանը Դուրյանն ավարտել է 1867 թվականին։ Նյութական անապահով վիճակը վաղ հասակից նրան մտահոգում է կենսական պայմանների բարելավման հոգսերով։ Ճեմարանն ավարտելուց հետո՝ ծնողները նրան տեղավորում են աշխատանքի։ Դուրյանը դառնում է սեղանավոր Մարտիկ աղայի գրագիրը։ Այդ անսովոր պաշտոնում նա ոչ մի եռանդ ցույց չի տվել, առուծախի հաշիվները չեն հետաքրքրել նրան։ Իննամսյա ծառայությունից հետո Դուրյանը թողել է խանութը։ 1868 թվականին նա փորձել է զբաղվել հասարակական գործունեությամբ։ Գաբրիել քահանա Խանճյանի նորաբաց վարժարանում անվճար հայերեն է դասավանդել բարձր դասարանների աշակերտներին։ Պողոս Դելփյանի հետ Սելամիեում հիմնել է ընթերցասիրաց ընկերություն։ Կարիքի մեջ գտնվող ընտանիքին օգնելու համար պատանին փորձում էր հարմար աշխատանք գտնել։ Լինում է դեղագործի աշակերտ, խմբագրատան քարտուղար, տնային ուսուցիչ, դերասան։ Բայց այդ զբաղմունքներից ոչ մեկը նրա սրտով չէր։ Նա շատ էր տանջվում, որ ծնողներին չի կարողանում օգտակար լինել։
    Երիտասարդ Դուրյանը Հակոբ Վարդովյանի «Թատրոն օսմանիեին» առաջարկում է բեմադրել իր «Վարդ և Շուշան» թատերախաղը։ 1869 թվականին Կետիկ Փաշայում առաջին անգամ բեմադրվել է այս ներկայացումը։ Երաժշտության հեղինակը եղել է Տիգրան Չուխաջյանը։ Բեմադրության հաջող ընթացքից հետո, Վարդովյանը և Դուրյանը սկսում են համագործակցել։ Դուրյանը ոչ միայն իր թատերախաղերը գրում էր բացառապես Վարդովյանի թատրոնի համար, այլև հանդես էր գալիս նրա հրապարակային պաշտպանությամբ։ Իր հերթին Վարդովյանը «ջանք ու եռանդ» չէր խնայում դրանք բեմադրելու համար։

  6. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), nairatad (07.05.2019)

  7. #24
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    15.02.2018
    Գրառումներ
    128
    Հեղինակության աստիճան
    2417
    Դուրյանի մասին

    Ապրելու և սիրվելու իրավունքով ծնված բանաստեղծը միայն կյանքի «սև կաթը» ըմպեց, բայց երբեք չդավաճանեց իր քնարն ու վեհ կոչման։ Իր մեծ նախորդ Սայաթ-Նովայի նման «զայրացավ», բայց երբեք չանիծեց։
    - Հովհաննես Թումանյան


    Դուրյանն ամենեն պարզը և իր պարզության մեջ զգացման ամենեն վեհ բարձրությանը հասնող, բուն ժողովրդային հանճարն է ըստ իս։
    - Գրիգոր Զոհրապ


    Նա է մեր նոր քնարերգության առաջին մեծը և միշտ էլ կմնա վերջինի կողքին, որովհետև նա չի հնանում, ինչպես չեն հնանում ժպիտն ու հառաչը, ծիծաղն ու հեծկլտոցը[5]։
    - Պարույր Սևակ


    Դուրյանի աշխարհում լճակ կա, և ի՜նչ լճակ։ Եթե մի չար հրաշքով գոլորշիանան աշխարհի բոլոր լճակները՝ Դուրյանի «Լճակով» կարելի է վերստեղծել դրանք։ Նա մեզ, իր օրինակով, մտերմացրեց այդ «մելամաղձոտ» լճակին, ինչպես նաև սովորեցրեց «գրավիլ, լռել ու խոկալ»[6]։
    - Պարույր Սևակ

  8. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), nairatad (07.05.2019)

  9. #25
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    15.02.2018
    Գրառումներ
    128
    Հեղինակության աստիճան
    2417
    Это одно из моих любимых стихотворений Дуряна:




    МНЕ ГОВОРЯТ

    Мне говорят: “Ты что молчишь?”
    Но разве речи говорит
    Заря, когда она горит
    Над сном немых холмов и крыш?
    Мне говорят: “Ты все грустишь!”
    Как не грустить, когда с небес
    Остаток звезд моих исчез
    И зорь уже не возвратишь!
    Мне молвят: “Нет в тебе огня.
    Спокойно, словно озерцо,
    Твое бескровное лицо”.
    На дне! - Там буря у меня!
    Себе твержу в полубреду:
    “Иди скорей, куда идешь, -
    В могилу. Может, там найдешь
    Полет, и трепет, и звезду…”

    1871
    Перевод А. Щербакова

  10. Գրառմանը 3 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), nairatad (07.05.2019), Լիլիթ (09.05.2019)

  11. #26
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    15.02.2018
    Գրառումներ
    128
    Հեղինակության աստիճան
    2417
    ПОКИНУТАЯ ДЕВУШКА

    Вот солнце растопило лед,
    Оно велит - и все цветет,
    Не стало туч, не стало мглы,
    И звезды на небе светлы.

    Отчего ж одна

    Девушка мрачна?
    А солнце горы золотит,
    А месяц волны серебрит,
    И светлый ангел с высоты
    На пир любви зовет цветы.

    Клонит тяжело

    Девушка чело.
    И соловья слыхать отсель,
    Как сыплет он за трелью трель,
    И птичий хор в листве густой
    Беспечно вторит песне той.

    Отчего ж сама

    Девушка нема?
    Блаженный ветр алмазы с трав
    Стряхнул, цветы росой обдав,
    Любовный шопот он несет
    И аромат медовых сот.

    Отчего ж слеза

    Гасит ей глаза?
    Врата востока отворив,
    Примчался воздуха порыв,
    Благоухая и паря
    И поцелуй всему даря.

    Отчего ж она

    Скорбию полна?
    О девушка, оставь печаль,
    Засмейся, глянь в златую даль,
    Волну кудрей с лица откинь
    И пей любовь, цветы и синь.

    Милых взор свет

    Шли весне в ответ.
    “Любила звезды в небе я,
    В волнах цвела краса моя,
    А мой венок был злат и ал,
    Мне ветер о любви шептал.

    Я ему вняла,

    А это ложь была”.

    1870
    Перевод А. Щербакова

  12. Գրառմանը 3 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), nairatad (07.05.2019), Լիլիթ (09.05.2019)

  13. #27
    Մասնակից
    Գրանցման ամսաթիվ
    21.12.2018
    Գրառումներ
    30
    Հեղինակության աստիճան
    0
    Մեջբերում nairatad-ի խոսքերից Նայել գրառումը
    Վերջերս՝ «Պետրոս Դուրյան» թեման ուսուցանելիս, որոշեցի այն առավել հետաքրքիր դարձնել. ընտրեցի ներկայացման տարբերակը: Ասեմ՝ աշակերտների մոտ ոգեվորությունը շատ մեծ էր: Արդյունքում ՝ հաճելին ու օգտակարը համատեղելով՝ ունեցանք այն, ինչի ակնկալիքը կար:

    Ստորեվ ներկայացնում եմ սցենարը: Շնորհակալ կլինեմ, եթե քննարկեք, կարծիքներ հայտնեք: Գոհ կլինեմ նաեվ քննադատական մոտեցումներից, առաջարկություններից:

    ԱՐԱՐ 1.

    Ներս են մտնում երկու հոգի՝ տղա, աղջիկ: Զգացվում է, որ օդանավից նոր է իջել աղջիկը: Նա անընհատ խոսում է:
    Նարե- Վայ, օդանավի մեջ սիրտս պիտի ճաքեր: Ուղեկցորդուհիները գոնե սիրուն լինեին...Լավ է, ժամանակին իջավ,թե չէ քույրիկիդ կարոտ պիտի մնայիր: Վայ , ինչքան տարբեր դեմքեր , ու բոլորքն էլ քնած,կիսաքնած,ասանք դեմ քով...
    Նարեկ.- Չէ, դու կյանքում չես փոխվի : Ինձ նայիր, մի հատ խորը շունչ...
    Նարե.- Օֆ, սկսեցի՞ր...Ասեմ` դու էլ չես փոխվել, չէ մի քիչ փոխվել ես, էս շրթունքիդ վրայի աղվամազն ավելացել է, եթե չլիներ, բոլորը քեզ աղջիկ պիտի կարծեին...էս ինչ սիրուն պարտեզ է... Եկ մի քիչ նստենք, հոգիս խաղաղվի, Հայաստանս զգամ,- կասեր մեծ հայրիկը...
    Նարեկ- Տանն սպասում են...
    Նարե- Բա , պիտի սպասեն, ինձ նման գեղեցիկ ունեն.../Նստում է/: Օֆֆֆ...
    Նարեկ-/ Մեկուսի/: Ափսոս, որ տեսքդ ու խելքեդ իրարից շաատ հեռու են...
    Նարե- Վայ, նստիր, կանգնել ես, որ ի՞նչ....
    /Տղան նստում է/:
    Նարե- Լսիր, մեծ հայրիկը մի ցուցակ է տվել, որ ինձ պիտի տանես, անպայման: Չսկսես, կոֆերանս, Գիտաժողով, դիսերտացիա, եսիմ ինչ... Չտանես, գիտես՝ մի հատ զանգ....Այսինքն՝ իմ ուզած տեղերը որ տանես, չտարածներիդ մասին կլռեմ...
    Նարեկ- Ուզած տե՞ղ... Հա... քլաբ, լողավազան,բոլինգ
    Նարե-իիիի, չէ, թույնդ տեղն է... Չէ հիմա ասեմ՝ ուր եմ ուզում... Անպայ-ման... Ուզում եմ Կոմիտասին այցելել...
    Նարեկ- Երեվի թանգարան... Թե չէ Կոմիտասը վաղուց...
    Նարե–Օ, մայ գադ, գիտեմ: Բայց ինձ համար նա միշտ կենդանի է: Խորհուրդ կտամ՝ դու էլ այդպես ընդունես.../Երգում է/:
    Նարեկ.- Սկսվեեեց...
    Նարե- Ի՞նչ,
    Նարեկ- Ոչինչ, ասում եմ՝ լավ ես երգում...
    Նարե- Հա, սիրում եմ: Իսկ դու չե՞ս սիրում երաժշտություն:
    Նարեկ- Սիրում եմ... Բայց ավելի շատ պոեզիա եմ սիրում...
    Նարե.- էէէ: Բանաստեղծությունն ինչ է.... Նը- նը- նը- նը- նընընը...
    Նարեկ.- Չէէէ, բանաստեղծությունը հոգու երգ է, միայն քոնը, այնպես, ինչպես զգում է էությունդ, արձագանքում է ներսդ, հրճվում է կամ կծկվում թախծից.../Նայում է շուրջը...կանգնում է/...Երկնքեն բեկբեկ թռչող զեփյուռն զգա, առտվան շաղը, իրիկվան բալը.../ Արտասանում է «Նե»-ն.../
    Վարդը գարնայնի
    Թէ կոյսին տիպար
    Այտերուն չ՚ըլլար ՝
    Ո՞վ կ՚յարգէր զ՚անի:

    Թէ չը նմանէր
    Կապոյտն եթերաց
    Կոյսին աչերաց՝
    Երկինք ո՞վ կ՚նայէր :

    Թէ կոյսը չ՚ըլլար
    Սիրուն ու ամբիծ,
    Աստուածն այն երկնից
    Մարդ ո՞ւր կը կարդար:
    Նարե-Օ, մայ գադ...Դուն սիրահարվաաա՞ծ ես, ո՞վ է նա, ինքն է աղվոր, թե ես, դուն բժշկությունը թողել, ոտանավոր կգրե՞ս, նա...
    Նարեկ-Սուուս... Մեկ վայրկյան... Ես սիրահարված չեմ, նա-ն չկա, դուն էս աշխարհի ամենեն աղվորն ես, ես բժշկությունը չեմ թողել, ոտանավոր չէ, բանաստեղծություն գրելու շնորհ էլ չունեմ... Հու՛...
    Նարե-Վայ, ահագին էլ խոսեցիր: Տես, որ ուզում ես , կարում ես....Բայց ասեմ, սիրուն ոտանավոր, էէէ, բանաստեղծություն էր...
    Նարեկ-Հա, սիրուն է, շաատ սիրուն է...Ապա սա լսիր...«Ինծի կսեն»...
    Ինծի կ՛ըսեն — ինչո՞ւ լուռ ես».—
    «Ո՛հ, միթե բառ կամ խոսք ունի՞
    Արշալույսը, որ կը բռընկի,
    Զի անհուն է այն ալ ինձ պես»։

    Ինծի կ՚ըսեն — միշտ տխուր ես».—
    «Ի՞նչպես չըլլամ, մեկիկ մեկիկ
    Թոթափեցան գլխուս աստղիկք…
    Արշալույս մը չ՚անցավ սըսրտես»։

    Ինծի կ՚ըսեն — կրակոտ չ՚ես,
    Լըճակի մը պես ես մեռած,
    Դալկահա՛ր դեմքդ ու հայեցված»։—
    «Ո՜հ, հատակն են իմ փրփուրներս»։
    / Աղջիկը ձեռքը դնում է տղայի ճակատին/... Լա՞վ ես...
    Նարեկ-/Ձեռքը թափ է տալիս, վերցնում է ճամպրուկը/...Գնացինք...
    Նարե- Բա, չասիր՝դու չէ, ով է գրել էդ ...
    Նարեկ.- Իրական հանճարը//Աղջկա դեմքը զարմանք է արտահայտում/ Սկյուտարի սոխակը/նույնը/,Պետրոս Դուրյանը...
    Նարե.- ԱԱ, Ընկերդ է,կծանոթացնե՞ս...Խոստանում եմ ՝ քիչ կխոսիմ...Ընդհանրապե՞ս չխոսիմ...
    Նարեկ- Իսկ աննշան եթե մնա, երկրի մեկ խորշն, հողակույտն իմ,եվ հիշատակս ալ թառամի... եվ հիշաատտակս ալլլ թառամի..Սրա՞նք են պահելու հիշատակդ.../գնում է/ ...
    Նարե.-Տեսնես տանեցիք գիտե՞ն...
    /Շարունակելի/
    https://lib.armedu.am/resource/27647

  14. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (05.05.2019), Լիլիթ Աբաջյան (05.05.2019)

  15. #28
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    08.10.2018
    Հասցե
    Ք. Գյումրի, Անի թաղ. 9-րդ փող. շենք 1 բն. 14
    Գրառումներ
    167
    Հեղինակության աստիճան
    2393
    Գաղտնիք չէ, որ այսօրվա աշակերտին դժվար է ոգեւորել դասի ավանդական մեթոդներով: նա նոր ասելիք է փնտրում, կամ ասելիքի նոր ձեւ: Ինձ շատ դուր եկավ Ձեր առաջարկած բեմականացումը, տիկին Թադեւոսյան: Իրոք, շատ ուսանելի է: Ե՛ւ հետաքրքիր է,ե՛ւ հղկվում է աշակերտի խոսքը, ե՛ւ ոգեւորվում են ընկերները...Շնորհակալություն լավ տարբերակի համար: Ցանկալի կլիներ նաեւ դիտել ներկայացումը:

  16. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    nairatad (07.05.2019), Լիլիթ Աբաջյան (12.05.2019)

  17. #29
    Մասնակից
    Գրանցման ամսաթիվ
    21.12.2018
    Գրառումներ
    30
    Հեղինակության աստիճան
    0
    Հայաստան բերվելուց 42 տարի անց Պետրոս Դուրյանի գանգը դեռ անթաղ է
    Իսկ աննըշան եթե մընա
    Երկրի մեկ խորշն հողակույտն իմ,
    Եվ հիշատակս ալ թառամի,
    Ահ, այն ատեն ես կը մեռնիմ...
    (Պետրոս Դուրյան)

    Ըստ Հենրիկ Բախչինյանի` խնդիրը ոչ թե փողի, այլ սրտացավության բացակայությունն է

    Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի տնօրեն Հենրիկ Բախչինյանը 18 տարի պայքարում է, որ Պետրոս Դուրյանի՝ թանգարանում պահվող գանգի բեկորները հողին հանձնվեն Կոմիտասի անվան պանթեոնում: Բայց հարցն այդպես էլ լուծում չի ստանում:

    Թանգարանի տնօրենը դիմել է անկախությունից հետո ՀՀ մշակույթի բոլոր 7 նախարարներին, ինչպես նաև գործող նախարար Հասմիկ Պողոսյանին: Դիմել է նաև Երևանի նախորդ երկու քաղաքապետին: Սակայն այս պաշտոնյաներից ոչ մեկը որևէ բան չի արել: Իսկ գործող քաղաքապետին Հենրիկ Բախչինյանը չի ուզում դիմել. ոչ թե լավ չէ տրամադրված Կարեն Կարապետյանի նկատմամբ, այլ պարզապես 18 տարվա «տառապանքը փորձ ունի»:

    «Արդեն հոգնել եմ դիմելուց և մերժվելուց: Հիմա ես, ճիշտն ասած, հուսահատ եմ: Շուտով ինքս էլ եմ թողնելու այս պաշտոնը և չեմ կարծում, որ որևէ կերպ այս հարցը կլուծվի»,- ասում է տնօրենը՝ հավելելով, որ իրենց ուզածն ընդամենը մի սուրբ պարտականություն է մեր մեծագույն բանաստեղծներից մեկի նկատմամբ:

    Հենրիկ Բախչինյանը նշում է, որ իրականում վաղամեռիկ բանաստեղծի գանգը անթաղ թողնելը ոչ թե գումարի, այլ սրտացավության բացակայության, հայ գրականության և մասնավորապես Դուրյանի արվեստի արժեքը չգիտակցելու հետևանք է: Այս ընթացքում եղել են մարդիկ, ովքեր պատրաստ են եղել հոգալ հուղարկավորության ծախսը: Ըստ էության, գումարի հարց էլ չկա, քանի որ այդ հուղարկավորության համար պետք է շատ փոքր տարածք հատկացնել պանթեոնում և տեղադրել բանաստեղծի կիսանդրին:

    «Մեր շատ նշանավոր մտավորականներ զբաղվել են այս հարցով` բոլորն էլ միանշանակ հայտնելով այն կարծիքը, որ Պետրոս Դուրյանի մասունքները պիտի թաղվեն Կոմիտասի պանթեոնում: Բոլորովին վերջերս նաև պատգամավոր` շատ հարգելի Վիկտոր Դալլաքյանն է զբաղվել այդ հարցերով: Նա էլ ինձ մեծ խոստումներով կերակրեց, բայց այդ խոստումները դեռևս իրենց արդյունքը չեն տվել»,- ասում է Հենրիկ Բախչինյանը:

    Պետրոս Դուրյանը կյանքից հեռացավ` առանց մեկ լուսանկար ունենալու

    Պետրոս Դուրյանը թոքախտից մահացել է 20 տարեկանում` 1872 թ., թաղվել է Կ.Պոլսի Սկյուտար թաղամասի գերեզմանատանը: 1960-ականների վերջին որոշվել է գերեզմանատան տարածքում ճանապարհ կառուցել, և գերեզմանը տեղափոխելու խնդիր է առաջացել:

    Հենց այդ ժամանակ էլ Կ.Պոլսի հայոց պատրիարք Շնորհք արքեպիսկոպոս Գալուստյանը կարողացել է ծածուկ, փարաջայի տակ թաքցրած, Հայաստան բերել բանաստեղծի գանգը և հանձնել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինին: Վազգեն Վեհափառն էլ իր հերթին 1969 թ. գանգի բեկորներն ի պահ է հանձնել թանգարանին:

    20-ամյա Պետրոս Դուրյանն իր կյանքի ընթացքում չի հասցրել լուսանկար ունենալ: Նրա հայտնի «դասագրքային» լուսանկարը ստեղծվել է՝ ըստ մոր ու քրոջ դեմքերի նմանության և բանաստեղծին ճանաչողների հիշողությունների: Հենրիկ Բախչինյանի կարծիքով՝ Վազգեն Վեհափառը, Դուրյանի գանգոսկրերը թանգարանին հանձնելով, ցանկացել է, որ գանգաբանական սկզբունքներով վերականգնվի Դուրյանի իրական դեմքը, ինչից հետո արդեն կորոշվեր գանգի ճակատագիրը:

    Ակադեմիկոս, մարդաբան, գանգաբան Անդրանիկ Ճաղարյանը գանգի բեկորների հիման վրա հաջողությամբ վերականգնել է Դուրյանի իրական դեմքը և քանդակ ստեղծել, հետո խնամքով քանդել բեկորներն ու վերադարձրել թանգարանին: Սակայն դրանից հետո բեկորներն այդպես էլ հողին չեն հանձնվում:

    «Մենք ինչ-որ չափով պարտք կամ մեղք ունենք Դուրյանի նկատմամբ, որ 40 տարի է` նրա գանգոսկրերը պահում ենք թանգարանում: Դա ցուցանմուշ չէ, թանգարանային առարկա չէ, սուրբ մասունք է, բայց սուրբ մասունքները պիտի մայր հայրենիքում հողին հանձնվեն»,- ասում է Հ. Բախչինյանը:

    Նույն կարծիքն ունի նաև Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի գրական բաժնի հուշային ենթաբաժնի վարիչ Մելանյա Եղիազարյանը: Նա թանգարանում աշխատում է արդեն 34 տարի: Տիկին Մելանյայի աշխատելու ընթացքում թանգարանում փոխվել է 6 տնօրեն, որոնք բոլորն էլ, ինչպես նաև իրենց նախորդները, դիմել են բոլոր ատյաններին, որ մասունքը հողին հանձնվի Կոմիտասի անվան պանթեոնում:

    Ինքը` Մելանյա Եղիազարյանը, ամեն շաբաթ խունկ է վառում թանգարանում, որտեղ, բացի Դուրյանի գանգոսկրերից, պահվում են նաև այլ մեծերի անձնական իրեր, նշխարներ:

    «Թեև ես դա անում եմ այստեղ, բայց դա չէ ձևը: Մի՞թե այս հողակտորի վրա մի բուռ տեղ չկա, որ այս մասունքը թաղվի, որ այսօրվա մանկավարժը հավաքի իր երեխաներին, տանի կանգնեցնի այդ փոքրիկ հիշատակի խորանի առաջ, ու այդ երեխաները հասկանան` ուր են կանգնում, խնկարկեն դա, մոմ վառեն, ծաղիկ դնեն, որ դաստիարակվի երեխան»,- ասում է Մելանյա Եղիազարյանը:

    Հենրիկ Բախչինյանը վերջին անգամ Կ.Պոլսի Սկյուտար թաղամասում Դուրյանի գերեզմանին այցելել է 1993 թ. մարտին: Գերեզմանը միանգամայն բարվոք վիճակում է եղել. պարզապես շինարարական ծրագրի հետևանքով մի քանի մետր այն կողմ է տեղափոխված:

    Տնօրենի այցից հետո այլ մարդիկ էլ են այցելել վաղամեռիկ բանաստեղծի գերեզմանին և հայտնել, որ գերեզմանը բարվոք վիճակում է: Թանգարանի տնօրենի ցանկությունն է, որ Կոմիտասի անվան պանթեոնում բանաստեղծի գանգոսկրերի հուղարկավորությունից հետո տեղադրվի Անդրանիկ Ճաղարյանի ստեղծած քանդակը կամ դրա ձուլածոն:

    Կարո Վարդանյան. «Խնդիրը այլ է. հուղարկավորե՞լ, թե՞ չհուղարկավորել»

    «Հետքը» Մշակույթի նախարարության հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ Գայանե Դուրգարյանին խնդրեց տեղեկացնել, թե արդյոք նախարարությունը պատրաստվո՞ւմ է որևէ բան ձեռնարկել 42 տարի անթաղ մնացած գանգոսկրերը հողին հանձնելու գործում: Գայանե Դուրգարյանը խորհուրդ տվեց խոսել Կարո Վարդանյանի հետ, ով նախարարության անունից կպատասխանի հարցին:

    Կարո Վարդանյանը մինչ անցյալ տարի եղել է մշակույթի նախարարության ժամանակակից արվեստի և ժողովրդական արհեստների վարչության պետի տեղակալ: Այժմ Գրականության և արվեստի թանգարանի փոխտնօրենն է, սակայն Դուրյանի մասունքները հողին հանձնելու վերաբերյալ Կարո Վարդանյանի կարծիքը տարբերվում է նույն թանգարանի տնօրեն Հենրիկ Բախչինյանի կարծիքից:

    «Խնդիրը այդքան էլ պարզ չէ, ինչպես առաջին հայացքից թվում է: Սխալ կլիներ, որ նախարարությունը միանձնյա որոշում կայացներ»,- ասում է Կարո Վարդանյանը:

    Նրա խոսքերով` նախարարությունը պատրաստ էր պանթեոնում հողին հանձնել բանաստեղծի մասունքները: Երկու տարի առաջ մշակույթի նախարարի հանձնարարությամբ կազմվել է մանրամասն նախահաշիվ, թե որքան կարժենա Կոմիտասի պանթեոնում հուղարկավորությունը, ներառյալ աճյունասափոր պատվիրելը, հուղարկավորությունից հետո նախատեսվելիք գրական-գեղարվեստական ցերեկույթի համար շարժական հարթակ պատրաստելը: Նույնիսկ արդեն աճյունասափոր էր պատվիրվել:

    Ըստ նախահաշվի` մասունքները պանթեոնում հողին հանձնելը կարժենար 350-400 հազար դրամ:

    2009 թ. Գրականության և արվեստի թանգարանում խնդրի վերաբերյալ տեղի է ունեցել քննարկում, որին հրավիրված են եղել Գրողների միության, ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի, Մանկավարժական համալսարանի ներկայացուցիչներ, լրագրողներ:

    Կարո Վարդանյանի խոսքերով՝ նախարարությունն ակնկալում էր, որ եթե քննարկմանը բոլորը միակարծիք լինեն մասունքները պանթեոնում ամփոփելու հարցում, ապա հուղարկավորությունը տեղի կունենար. արդեն նախահաշիվն էլ կար, և նախարարությունը դրա վրա ժամանակ չէր կորցնի: Քննարկման մասնակիցները արձանագրություն կկազմեին, կստորագրեին ու նախահաշվի հետ կներկայացնեին վարչապետին, քանի որ Կոմիտասի անվան պանթեոնում տարածք է հատկացվում կառավարության թույլտվությամբ:

    «Բայց քանի որ այդ քննարկմանը այդպես էլ մի կարծիք չձևավորվեց, բոլորը տարբերակներ էին առաջարկում ու հիմնավորում էին իրենց առաջարկները, այդպես էլ այդ նախահաշիվը մնաց թղթի վրա: Պատկերացրեք` Կոմիտասի անվան պանթեոնում վերաթաղելու խնդրին կողմ էր ընդամենը մեկ թե երկու հոգի. մեկը` Խաչիկ Ստամբոլցյանը, մեկ էլ` մեր թանգարանի տնօրեն Հենրիկ Բախչինյանը: Դուք հասկանում եք, չէ՞, որ միայն Խաչիկ Ստամբոլցյանի կամ Հենրիկ Բախչինյանի ցանկությամբ մենք չէինք կարող դիմել կառավարություն»,- ասում է Կարո Վարդանյանը:

    Քննարկման մյուս մասնակիցները, փոխտնօրենի խոսքերով, թանգարանում պահվող այդ մասունքին չէին նայում որպես զուտ գանգ, որը պետք է թաղել, այլ կարծում էին, որ գանգը հետաքրքիր է նաև Բժշկական համալսարանի ուսանողների, բժշկական հաստատությունների աշխատակիցների համար այն տեսանկյունից, թե ինչպես կարելի է այդ բեկորներից ստանալ մարդու դեմքը: «Չէ՞ որ արդեն ստացվել է այդ դեմքը» «Հետքի» դիտարկմանը Կարո Վարդանյանը պատասխանում է. «Ստացվել է, բայց ինչի՞ց է ստացվել»:

    Քննարկման մասնակիցներից մեկն էլ առաջարկել է Ավանում գտնվող Դուրյան թաղամասում կանգնեցնել բանաստեղծին նվիրված հուշարձան և գանգոսկրերն ամփոփել այդ հուշարձանի տակ:

    Վարչության պետի նախկին տեղակալի խոսքերով՝ քանի որ քննարկման արդյունքում չի ձևավորվել մասունքները պանթեոնում ամփոփելու կողմնակիցների ճնշող մեծամասնություն, որոշվել է, որ առաջիկայում, բանաստեղծի որևէ հոբելյանի առթիվ, կստեղծվի կառավարական հանձնաժողով, որը կքննարկի խնդիրը և որոշում կկայացնի:

    Քանի որ 2012 թ. լրանում է Պետրոս Դուրյանի 160-ամյակը, Կարո Վարդանյանը պատրաստվում է «հուշել» նախարարությանը, որ այն դիմի կառավարությանը՝ հանձնաժողով ստեղծելու համար:

    «Պարտադիր չէ, որ հենց մեկը ասում է` «տանենք Կոմիտասի պանթեոն», դա դառնա օրենք: Չէ՞ որ այդ գերեզմանը Պոլսի մեր հայկական գերեզմանատանը մինչև հիմա կա իր հուշարձանով, ընդ որում՝ դա հասարակ շիրիմ չէ. դա մեծ ավանդույթներ ունեցող շիրիմ է, որի մոտ սիրահարները տասնամյակներ շարունակ ժամադրվել են»,- ասում է թանգարանի փոխտնօրենը:

    Անձամբ նրա կարծիքով՝ մերժելի տարբերակ չէ նաև այն, որ ինչպես գանգը, նրա խոսքերով, «ինքնագլուխ» բերել են Հայաստան, այնպես էլ տանեն Պոլիս: «Ինչո՞ւ մասնատվի շիրիմը, երբ Պետրոս Դուրյանը ունի շիրիմ Պոլսի հայկական գերեզմանատանը: Ես չէի ուզենա, որ Պետրոս Դուրյանը կամ որևէ մեկը մի քանի շիրիմ ունենար: Ինչո՞ւ ենք մենք մեր հետքերը ջնջում աշխարհից, անընդհատ բերում ենք այստեղ»,- ասում է Կարո Վարդանյանը և հիշեցնում Հայաստան բերված այլ մեծերի մասունքների մասին:

    Անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք մտավախություն չունի՞, որ եթե գանգոսկրերը վերաթաղվեն Սկյուտարի գերեզմանատանը, ապա թուրքերը կարող են դա էլ ոչնչացնել, ինչպես ոչնչացրել են Արևմտյան Հայաստանի հազարավոր գերեզմաններ ու եկեղեցիներ՝ Կարոն Վարդանյանն ասաց, որ Թուրքիայի հարցում ոչինչ չենք կարող երաշխավորել՝ չնայած հայ համայնքը խնամում ու հսկում է գերեզմանատունը:

    «Եթե դա՝ որպես մասունք, թանգարանում պահպանվում է, կարծում եք` միանշանակ մերժելի՞ է: Մենք այս ամեն մանրամասները ներկայացնելու ենք հոբելյանի առթիվ ստեղծվելիք կառավարական հանձնաժողովին, որպեսզի ճշգրիտ որոշում կայացնեն: Այստեղ խնդիրը այլ է. հուղարկավորե՞լ, թե՞ չհուղարկավորել»,- նշում է Կարո Վարդանյանը:

    Մասունքը հողին չհանձնելու տարբերակն ընդունելով հանդերձ` նա ասում է, որ եթե հանձնաժողովը որոշի հուղարկավորել գանգոսկրերը, ապա դրանք, իհարկե, պետք է հուղարկավորվեն «ամենապատվարժան տեղում, տվյալ դեպքում` Կոմիտասի անվան պանթեոնում», քանի որ Պետրոս Դուրյանը մեր առաջնակարգ մեծերից է:

  18. Գրառմանը 3 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (19.05.2019), Լիլիթ (09.05.2019), Լիլիթ Աբաջյան (08.05.2019)

  19. #30
    Մասնակից
    Գրանցման ամսաթիվ
    21.12.2018
    Գրառումներ
    30
    Հեղինակության աստիճան
    0
    Հանճարեղ պատանին կյանքից հեռացավ քսանմեկը չբոլորած, հեռացավ՝ նույնիսկ առանց լուսանկար ունենալու: Մահից մեկ օր առաջ հյուծախտից ցամաքած գրողը մարգարեացել էր. «Հարգս չգիտցան, բայց պիտի փնտրե՜ն զիս…»: Ու փնտրեցինք նրան:

    1872 թ. հունվարի 21-ի առավոտյան Կոստանդնուպոլսի Սկյուտար թաղն իմացավ, որ իր համեստ բնակարանում աղքատության ու թշվառության մեջ մահացել է Դուրյանը: Մահը սթափեցրեց ամենքին: Չկար պաշտելի քնարերգակը: Եվ մարդիկ, անդառնալի կորստի գիտակցությամբ, շտապեցին վերջին հարգանքը ցույց տալ «Սկյուտարի սոխակին»:

    Մի խումբ երիտասարդներ հրավիրեցին անվանի նկարիչ Աբրահամ Սարգայանին՝ նկարելու մահացած Դուրյանին: «Եվ սակայն պատկերահանը, տեսնելով, որ մեռելի դեմքը բոլորովին եղծված է, գիծերը քայքայված, ճղակտոր եղած հյուծախտին բզտկող ճանկերուն տակ, կը դիտե երկար ու հառաչելով կըսե, թե չկրնար ատ եղծված դեմքով անկեղծ Դուրյան մը նորաստեղծել,-վկայում է ժամանակակիցը' նշանավոր քրոնիկագիր Հրանդը (Մելքոն Կյուրճյանը):- Արվեստին անպատվություն մը չընելու խղճահարությամբ կը մեկնի կամացուկ մը»:
    Այսպես անհաջող ավարտվեց Պ.Դուրյանի դիմանկարն ստեղծելու առաջին փորձը: Անցնում էին տարիները, և տարիների հետ մեծանում էր Դուրյանի հմայքը:

    «Տաղք և թատերգությունք» ժողովածուն, որ հրատարակվել էր ետմահու, վաղուց արդեն սպառվել էր, ամենքի շուրթերին էին բանաստեղծի քերթվածները, իսկ պատանի հանճարի գերեզմանը դարձել էր ուխտատեղի: Տղաներն ու աղջիկները առաջին սիրո երդումները մրմնջում էին այդ նվիրական շիրիմի մոտ, երիտասարդներն ու ծերունիները երկյուղած համբույր էին դրոշմում տապանաքարին, մարմարե տապանաքարը ծածկվում էր սքանչացումի անպաճույճ տողերով:

    Դուրյանի դիմանկարն ստեղծելու երկրորդ փորձը նախաձեռնեց ուսուցիչ Բարսեղ Էքսերճյանը 1892 թ., որը և դարձավ Դուրյանի առաջին կենսագիրը: Էքսերճյանը պատմում է. «Նորա պատկերը գրասիրաց ներկայացնելու համար հետս առի նկարիչ մը, պ. Մկրտիչ Պարսամյանց, և Պետրոս Դուրյանի եղբարց, մոր, մորաքրոջ, ազգականաց և բարեկամաց տեղեկությանց և Ագրիպպաս եղբորն ազգականաց ոմանց և ուրիշ երկու դեմքերու և լուսանկարներու վրա, մին ի Զմյուռնիա, և մյուսն ի Կետիք Փաշա, պատկերը գծել տվի, և ապա զայն նոցա դիտողությանց ենթարկեցի, քանիցս սրբագրել տվի, մինչև որ նմանություն մը ձեռք բերելու հաջողեցա երկու տարի աշխատելե վերջ' վկայությամբ յուր ազգականաց և բարեկամաց»:

    Տիգրան Արփիարյանը ևս հաստատում է. «Մ.Պարսամյանց ճակատն աշխարհական եղբորմեն (խոսքը Ագրիպպաս Դուրյանի մասին է) փոխ առավ, աչքերը դասընկերե մը, շրթունքն ազգականե մը, մազերն ուրիշե մը և «արար մարդ ըստ պատկերի Դուրյանի»: Հետո ուրվագիծը ցույց տվին բանաստեղծին մորը, եղբարցը և ամեն անոնց, որք սերտիվ ճանչըցած էին զայն, բարեփոխեցին, սրբագրեցին ու խղճի հանդարտությամբ հանձնեցին վիմագրչին»:

    Պարսամյանցը դեռ չէր ավարտել իր աշխատանքը, երբ Հրանդը հանդես եկավ «Արվեստական պատկերը» հոդվածով, որտեղ նա կարծիք էր հայտնում, թե Դուրյանի պատկերը պետք է ստեղծել ոչ թե ընդօրինակությամբ, այլ «ազատ ներշնչությամբ»: Դուրյան մը Դուրյանի տաղերեն' կը համբուրեմ ատ պատկերը»: Ավելի ուշ Հրնադն այցելեց Պարսամյանցին և ստացած տպավորությունների մասին գրեց. «Տասնևութը տարեկան պատանի մըն է նկարվածը, զվարթ դեմքով, վաղաբույս մորուք մը դեմքին ձվարտը կը շրջանակե, և կարծես հեգնություն մըն է, ահագին հեգնություն մը Դուրյանի կսկծագին տաղերու տրտունջքներուն և հրատապ հառաչքներուն: Մազերը խնամքով պատրաստված են, ճակատը լայնկեկ, հոնքերը թավ ու թուխ: Իսկ ամբողջությունը, գուցե, Դուրյանե զատ ամեն դեմք»: Հրանդը չէր ժխտում նկարչի ձիրքը և առանձնապես նշում էր բարեխղճությունը. «Ուր որ նմանության պես բան մը կա, լսած է, վազած է հոն, տեսածը քաշած է թղթին վրա, այսօր գծած, հետևյալ օրը գծածն ավերած, սրբագրած և դարձյալ ավրած, մինչև որ պատկերն այժմյան վիճակին բերված է»: Բայց նրա համոզմամբ, այդ ամենը անօգուտ էր, քանի որ «կարկտած Դուրյան չստեղծվիր»:

    Հրանդի հոդվածը տպագրվեց «Մասիս» հանդեսում 1893 թ. հունիսի 11-ին: Նույն օրը տարօրինակ մի զուգադիպությամբ թոքախտից մահացավ Մկրտիչ Պարսամյանցը' անավարտ թողնելով Դուրյանի դիմանկարը:

    Պարսամյանցի նկարն ավարտի է հասցրել երիտասարդ նկարիչ Տիրան Չրաքյանը, որ հետագայում թողեց նկարչությունը և հայտնի դարձավ Ինտրա անունով: Դուրյանի դիմանկարը բազմացրել է լուսանկարիչ Ֆեպյուսը, իսկ 1893 թ. հոկտեմբերին այն արդեն հանձնվել է բաժանորդներին: Պ.Դուրյանի դիմանկարը չի գոհացրել նաև Արշակ Չոպանյանին: Բնորոշ է, որ անգամ մեր դարակեսին, երբ Չոպանյանը պատրաստվում էր երկրորդ, բարեփոխված հրատարակությամբ լույս ընծայել Պետրոս Դուրյանին նվիրված իր մեծարժեք ուսումնասիրությունը, չէր հաշտվում այդ նկարի հետ. «Այս հատորին մեջ, - գրում էր նա, - որևէ տեղ չեմ տար այն շինծու և անկենդան դիմանկարին, զոր պ. Էքսերճյան Դուրյանի ազգականներեն ու բարեկամներեն տեղեկություններ հավաքելով շինել տվավ գծագրչի մը և զոր ուրիշներ ալ, հետևելով անոր օրինակին, գրական հատընտիր էջերու հավաքածուներու մեջ արտատպեցին այդ անհոգի պաղ դեմքը …»:
    (Պետրոս Դուրյանի դիմանկարն օգնել է հետագա ստեղծագործողներին: Հակոբ Կոջոյանի (փորագրություն արծաթի վրա), հայրենադարձ նկարիչ Հ.Ասատուրյանի (այդ աշխատանքի վարարտադրությունը զետեղված է 1945 թ. Հալեպում հրատարակված Պ.Դուրյանի «Ընտիր քերթվածքներ»-ում), Մ.Արզումանյանի (Ե.Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան) և այլ գործերի հիմքում ընկած է տասնամյակներ առաջ Մկրտիչ Պարսամյանցի ստեղծած նկար):

    Այսպիսին է ահա Պ.Դուրյանի դիմանկարի պատմությունը: Այդ դիմանկարը, որ գրեթե ութ տասնամյակ զետեղվում է գրքերում ու պարբերականներում, գեղարվեստական գործ է: Նրա բնորդը Պետրոս Դուրյանը չի եղել, այլ, ինչպես տեսաք, ստեղծվել է եղբոր և ուրիշների դեմքերի ու գլուխների այլուայլ մասերի նմանությամբ: Բացարձակ նույնության մասին խոսք չի կարող լինել: Հետաքրքիր է, որ նույնիսկ նկարի այնպիսի ջերմ պաշտպան, ինչպիսին Տ.Արփիարյանն է, ստիպված է եղել խոստովանել, թե «Դուրյանի ողջությանը ալապրոս (կարճ խուզված – Ա.Շ.) մազ կտրել չի կար, ինչպես կերևա այդ լուսանկարին մեջ»:

    Դուրյանի դիմանկարն ստեղծվեց գրողի մահից 20 տարի հետո միայն: Նրա պատվիրատուն ու վրձնողը մտահոգված էին՝ քանի դեռ կենդանի են գրողին անձամբ ճանաչողները, սերունդների համար պետք է փրկել Դուրյանին: Բայց ի՜նչ իմանային նրանք, որ գալու են ժամանակներ, երբ հնարավոր է դառնալու վերականգնել «Հանճարեղ պատանու» դեմքը: Ի՜նչ իմանային, որ մի սրտացավ ձեռք Դուրյանի նվիրական գերեզմանից վերցնելու է նրա փշրված գանգը և Ստամբուլից հասցնելու է Երևան, ուր մարդաբանական ու գանգաբանական սկզբունքներով վերստեղծվելու է Դուրյանի իսկական դեմքը:

    Պետրոս Դուրյանի դեմքի քանդակային վերականգնումը կատարվել է՝ ըստ հետևյալ փուլերի.
    1. Փշրված ոսկորներից վերակառուցվել է գանգը (ոսկորները կպցվել են հատուկ սոսնձով):

    2. Գանգի տիրոջ տարիքը, հասակը, սեռը որոշելիս հանդիպել եմ գանգակամարի ոսկրաբեկորների, որոնք պատկանում էին հասակավոր կնոջ: Հետագայում պարզվեց, որ Դուրյանի մոտ թաղված է եղել նրա մայրը և գերեզմանը տեղափոխելիս մոր գանգի ոսկորները խառնվել են որդու գանգի ոսկորներին:

    3. Գանգի ոսկորների հիման վրա դիմագծային գրաֆիկ սխեմաների վերականգմումը, որ կատարվում է կիսադեմի (պրոֆիլի) չափանշվածքները (ստանդարտները) ըստ տարիքի, սեռի, ազգի, ժամանակի, ծննդավայրի ռելիեֆի, աշխարհագրական միջավայրի, ռենտգենոգրամայից պատճենահանման թղթի վրա գծելով:


    4. Գլխի սխեմաների քանդակային վերականգնումը: Այստեղ ներառվում են շերտագրորեն, պլաստիկ անատոմիայի հիմունքներով և գլխի հորիզոնական հարթակների վրա կատարված հատածների չափագրության ելակետային սկզբունքով վերականգնված միմիկայի մկանները, փափուկ հյուսվածքների չափագրության ելակետային սկզբունքով վերականգնված միմիկայի մկանները, ծամիչ ապարատը, փափուկ հյուսվածքների հաստության գոտիները:


    5. Դիմաքանդակը վերջացնելու համար տարազի, մազերի երկարության և սանրվածքի ձևերը ստեղծվել են դոցենտ Ա.Շարուրյանի անվիճելի փաստացի տվյալների հիման վրա:


    6. Գանգը մնացել էր շերտերով հաջորդաբար ծածկված հատուկ մոմի տակ, որը պարունակում էր բևեկնախեժ, կենդանագրական յուղ, յուղաներկ, բալասան: Այնուհետև, դիմաքանդակը գիպսից ձուլելուց հետո միայն գանգն ազատվեց մոմի շերտերից:

  20. Գրառմանը 3 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.

    Anait61 (19.05.2019), Լիլիթ (09.05.2019), Լիլիթ Աբաջյան (08.05.2019)

+ Կատարել գրառում
Էջ 3 5-ից ԱռաջինԱռաջին 12345 ՎերջինըՎերջինը

Թեմայի մասին

Այս թեման նայող անդամներ

Այս պահին թեմայում են 1 հոգի. (0 անդամ և 1 հյուր)

Էջանիշներ

Էջանիշներ

Ձեր իրավունքները բաժնում

  • Դուք չեք կարող նոր թեմաներ ստեղծել
  • Դուք կարող եք պատասխանել գրառումներին
  • Դուք չեք կարող կցորդներ տեղադրել
  • Դուք կարող եք խմբագրել ձեր գրառումները
  •