+ Կատարել գրառում
Էջ 16 16-ից ԱռաջինԱռաջին ... 6141516
Ցույց են տրվում 151 համարից մինչև 155 համարի արդյունքները՝ ընդհանուր 155 հատից

Թեմա: Ի՞նչ է ՈՃԻՐԸ, երբ դառնում է ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ: ՑԵՂԻ հույսերը...

  1. #151
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ՄԵՐ ԿՈՄԻՏԱՍԸ
    (Գարեգին Լևոնյանի հուշերից)

    Անուններ կան, որ առանձնապես սիրելի են մեր մեջ, մեր կուլտուրական իրականության մեջ, մեր գրական-գեղարվեստական կյանքում, և սիրելի են, կարելի է ասել, ամենքին համահավասար, նույնիսկ մեր երեկի ու այսօրվա մեջ: Այդ անուններից մեկն է երաժշտագետ Կոմիտասի անունը:
    Սիրելի լինելը դժվար բան է. դու կարող ես հայտնի դառնալ, անուն հանել, բայց չունենալ սիրված անուն, ինչու՞ է այդպես, չգիտեմ. թերևս դա ունի իր գաղտնիքը: Այսքանը պարզ է, սակայն, որ լայն ժողովրդականություն վայելում են միայն սիրված անունները, իր խոշոր գործերի մեջ միշտ համեստ, բարեհամբույր և ոչ իրեն ցուցադրող, այլ անձն իր աշխատանքների ծալքերում թաքցնող հեղինակները:
    Այդպես էր Կոմիտասը:
    Տեսե՞լ եք նրան իր կյանքի ու գործի մեջ, լսե՞լ եք դուք երբևէ նրա երգեցիկ խմբի համերգը կամ իր` մեծ վարպետի մեներգը` «Մոկաց Միրզեն», «Սիրտս նման էր» և նման ժողովրդական սքանչելի ստեղծագործությունների կատարումը` երկարաշունչ, թախծալի, բայց և՛ թովիչ, և՛ հոգեզմայլ: Ո՛վ էլ որ լինեիր դու, չէիր կարող գոնե առժամ չկտրվել քո առօրյայից ու հոգով ու սրտով չտեղափոխվել այնտեղ, ուր երկրագործ աշխատավորի հանճարն է երկնել այդ երգերը...
    Իր գիտական ուսումնասիրությունների, իր երաժշտական ստեղծագործությունների պահերուն խոհուն, ծանր և զուսպ, ինչպես մի գերման գիտնական, իր դպրոցական-մանկավարժական պարապմունքների , իր համերգային փորձերի ժամանակ լուրջ, խիստ ու պահանջկոտ, որքան փոխվում էր այդ մարդը կյանքի մեջ, ազատ ու հանգստի ժամերին, ընկերական ու ընտանի շրջաններում: Զվարճախոս, սրախոս, կատակաբան, վառվռուն, նույնիսկ երբեմն թեթև: «Սա ի՞նչ մասխարա մարդ է, եղբայր, սա հո կատարյալ կոմիկ է, մի՞թե սա է Կոմիտասը»,_ կասեր, անկասկած, այդ պահերին անծանոթ հանդիպողը: Եվ նա հաճախ գործածական մի սիրած բառ ուներ, որով պատվում էր իր ամենամոտ ընկերներին` «Զուռնա՛չի»:
    _ Էյ, զուռնաչի, ու՞ր ես, քանի օր է չես երևում...
    Անձնական նկարագիրը._ Միջահասակ, նիհար, ջղուտ և զգայուն, դեմքը դեղնավուն, աչքերը արտահայտիչ և վառվռուն, գլուխը ճաղատ, մորուքը ոչ «վարդապետավայել», այլ ծնոտի տակ միայն թողած, այսպես կոչված` վագներյան, ինքը արագաքայլ և անհամբեր, միշտ շտապող, միշտ աշխատասեր, կյանքից գոհ, լավատես:
    Այդպես էր Կոմիտասը: Վանքում ապրում էր մի հին միաբանական խցերից մեկի մեջ` երկրորդ հարկը կազմող մի մեծ սենյակում: Դաշնամուրի տեղակ նա իր կաբինետային աշխատանքները կատարում էր ֆիզհարմոնի վրա:
    Չնայելով, որ նրա սենյակը զարդարուն էր գորգերով ու նկարներով, բայց ինքն` արվեստագետն, ապրում էր, կարելի ասել, սպարտական կյանքով, ուտելու մեջ պարզ և չափավոր, չէր խմում ու չէր ծխում. քնում էր գարուն թե ձմեռ բաց պատուհանով և, որ գլխավորն էր, պառկում էր ուղղակի հատակի վրա` առանց ներքնակի ու բարձի: Նոտագրության մեջ մաքրասեր էր, գրում էր գեղեցիկ, իր իսկ տողած թղթերի վրա, այնպես, որ նրա ձեռագրերից կարելի էր ուղղակի կլիշե պատրաստել:
    Ընտանի շրջաններում._ Վաղարշապատը գյուղ էր: Ակումբներ, ներկայացումներ, հասարակական հանդեսներ չկային այն ժամանակ, և ճեմարանի ուսուցչական խումբը սովորություն էր դարձրել երկու շաբաթը գոնե մի անգամ հավաքվել ընկերներից սրա կամ նրա տանը` ուրախ ժամանցի համար: Եվ դուք պետք է տեսնեիք, թե Կոմիտասը ի՛նչ հազվագյուտ ուրախ անդամ էր այդպիսի հավաքույթների մեջ:
    _ Է՜յ, զուռնաչի, արի նարդի խաղանք,_ ասում էր նա իր պես նարդախաղի մեծ վարպետ, մաթեմատիկոս Կարապետ Տերյանին: Կոմիտասը միայն նրա հետ էր մրցում, մեզ պես թույլերի հետ չէր նստում խաղի: Նա խաղում էր արագ և միշտ երկու ձեռքով, իսկ խաղակիցը մաթեմատիակակն հաշիվներ էր անում ու դանդաղում:
    _ Դե գնա բաբայիդ բարև արա,_ գրեթե միշտ այդ էր ասում Կոմիտասը իր խաղակցին, երբ խաղը տանողը լինում էր ինքը: Իսկ տարվելիս ընդհատում էր, վեր էր թռչում ու գնում ընտանիքի երեխաների հետ վազվզելու:
    Կոմիտասը եկեղեցական._ Մեր երաժշտագետը եկեղեցական էր իր արվեստի սահմաններում միայն. նա վանքում իր երգեցիկ խմբի ղեկավարությունից դուրս գրեթե չէր մասնակցում եկեղեցական ընթացիկ արարողություններին. չեմ տեսել և չեմ հիշում նույնպես, որ նա պատարագչի զգեստ հագած լինի: Եթե չլիներ վանքի այն ժամանակվա ռեժիմը, Կոմիտասը թերևս Էջմիածնի պարիսպներից դուրս կերևար աշխարհիկ զգեստով, ինչպիսի նա հագնում էր արտասահմանում:

  2. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.


  3. #152
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ԿՈՄԻՏԱՍԸ ԵՎ ԵՂԵՌՆԸ

    Հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական էջերից է 1915 թվականի ապրիլի 24-ը, երբ թուրքական կառավարությունն իրականացրեց հայերի բնաջնջման իր հրեշավոր ծրագիրը՝ արյունալի գործողություններ ձեռնարկելով թե՛ հասարակ ժողովրդի, թե՛ մտավորականության դեմ։ Կազմելով մտավորականների 2 խումբ՝ թուրք ոճրագործներն աքսորեցին նրանց Այաշ եւ Չանգր։ Առաջին ցուցակում ընդգրկվածներն անմիջապես սպանվեցին, իսկ երկրորդ ցուցակի մտավորականությունը (այդ թվում՝ Կոմիտասը) բռնեց աքսորի 7-շաբաթյա երկար ու դաժան ճանապարհը՝ գիտակցելով իր ողբերգական վախճանը։
    Ֆիզիկական և հոգեկան ցնցումներ, ճնշվածություն. այսպիսին էր տիրող վիճակն աքսորավայրում։
    Առաջին հարվածը Կոմիտասը ստացավ այն ժամանակ, երբ իր երգով ուզում էր ընկերներին հասկացնել գալիք արհավիրքի մասին։ Հանկարծ ոստիկանի սահմռկեցուցիչ հարվածն ընդհատեց նրա երգը։ Անսպասելի հարվածի ուժգնությունից Կոմիտասը սփրթնեց և չկարողացավ շարժվել...
    Մեկ ուրիշ անգամ, անցնելով դիակների և մահացող մարդկանց միջով՝ կոմպոզիտորն ականատես եղավ մի աղեկեզ տեսարանի. թուրք ոստիկանն աննկարագրելի դաժանությամբ ու հաճույքով պատռեց երկունքի ցավով տառապող կնոջ փորը, իսկ նորածնի ճիչը խեղդեց իր ուժգին հարվածով։ Մոր և որդու դժոխային տառապանքն ու դաժան մահը մինչև հոգու խորքը ցնցեցին Կոմիտասին. այդ պահին նա ի վիճակի չէր նույնիսկ խոսել...
    ...Չանգրի ճանապարհին տեղի ունեցած դեպքը նույնպես անջնջելի հետք թողեց կոմպոզիտորի հիշողության մեջ։ Այն աքսորյալները, որոնց մեջ դեռ մի փոքր ուժ կար, գնացել էին խմելու ջուր հայթայթելու։ Բաժակ չլինելու պատճառով պետք է խմեին դույլից։ Տեղյակ լինելով Կոմիտասի նրբանկատությանն ու խիստ մաքրասիրությանը՝ նրա ընկերները՝ Սիամանթոն եւ Դանիել Վարուժանը, խմելու հնարավորությունն առաջինն ընձեռեցին նրան։ Սակայն, Կոմիտասը դեռ չէր հասցրել մի կում անել, երբ անգութ ոստիկանը խլեց նրա ձեռքից ջրով լի դույլն ու շպրտեց այն...Կոմպոզիտորն անկենդան հայացքով մտավ իր վրանը. նրա գունատությունը վախեցրեց այնտեղ եղած բժիշկներին։ Մեկ ժամ անց Կոմիտասը դուրս եկավ, միացավ ընկերներին։ Վերջիններս նրան ջուր առաջարկեցին, սակայն, թախծոտ ժպիտը դեմքին՝ նա հրաժարվեց։ Կոմպոզիտորը սկսեց խոսել ինքն իր հետ՝ արտասանելով ինչ-որ անհասկանալի բառեր։ Գիշերը շատ անհանգիստ անցկացրեց...
    Հաջորդ օրը, շարունակելով Չանգր տանող ճանապարհը, Կոմիտասը մի զառամյալ, կեղտոտ էշ տեսավ բլրի լանջին։ Հավաքելով իր փարաջայի փեշերը՝ նա հարգանքով խոնարհվեց, ողջունեց էշին և բացականչեց. «Մի՛ շտապեք, ընկերնե՛ր, թույլ տվեք, որ ոստիկանն անցնի»։
    Շատերն այս խոսքերը որպես հումոր ընդունեցին, սակայն բժիշկներ Թորգոմյանն ու Սեւակը, լավ իմանալով Կոմիտասին, հոգեկան խանգարվածության տարրեր նկատեցին։
    Վերջիններիս առկայության մասին է վկայում նաև հետևյալ դեպքը։ Աքսորավայրում, զգալով իրենց ողբերգական վախճանը, հայ մտավորականության ներկայացուցիչները խնդրեցին Կոմիտասին երգել «Տեր, ողորմեա»-ն։ Վերջացնելով երգը և լսելով ընկերների հեծկլտոցն ու հառաչանքը՝ կոմպոզիտորը հանկարծ համակվեց հիստերիկ ծիծաղով։ Սարսափահար եղած ընկերների՝ Կոմիտասին հանգստացնելու ջանքերն ապարդյուն անցան...
    Երեք ամսվա տանջանքներից հետո հրաման եկավ կոմպոզիտորին վերադարձնել աքսորավայրից, և ազդեցիկ անձանց միջնորդությամբ հրաշքով փրկված իր երկու ընկերների՝ բժիշկ Թորգոմյանի և խմբագիր Քեչյանի հետ Կոմիտասին բերեցին Կոստանդնուպոլիս։
    Նրա թողած վերջին գրության մեջ, երբ բորբոքված ուղեղում դեռ չէին մարել գիտակցության վերջին կայծերը, հնչում է անելանելիությունն ու խոր հուսահատությունը. «Հոտն անհովիվ՝ մոլոր ու շփոթ աներևույթ և անզուսպ ալիքներ հախուրն կհուզեն ի խորս մեր հալածական եւ ողբեգալի կենաց ծովու։ Անմիտ որսորդներ բոլորած, միամիտ ձկներ ցանցած։ Մթնոլորտը թույն կտեղա, բուժիչ ուժ չկա։ Ավերած, սարսափ ու սանձարձակ կեղեքում մեկ կողմեն, անտարբերություն, օտարամոլություն ու ցեխոտ սրտեր մյուս կողմեն...Ու՞ր է մեր խոհական Խորենացին, թող ելլե արյունաքամ հողու տակեն և ողբա մեր խակերու սիրտն ու հոգին, միտքն ու գործը...
    Սիրտս փլած է...»։
    Կոմիտասի հետ կայացած հանդիպումից հետո այսպես է հիշում կոմպոզիտորին նրա աշակերտուհի Աղավնի Մեսրոպյանը. «Մենք Քեչյանների տանն էինք, երբ ականատես եղանք մի սրտաճմլիկ տեսարանի։ Կոմիտասը, չխնամված տեսքով, կանգնած էր մուտքի մոտ և շրջապատված էր աքսորվածների ընտանիքների անդամներով, որոնք ցանկանում էին իրենց հարազատներից տեղեկություններ իմանալ։
    «Նրանք էլ կվերադառնան։ Մի՛ հապաղեք, նամակներ ու հեռագրեր գրեք նրանց, եղեք սրտակից կանայք ու մայրեր...»։
    Ապա նետվելով Քեչյանի մահճակալի վրա ու խեղդվելով արցունքների մեջ՝ ավելացրեց. «Ա՜խ, ինչպե՞ս չստեմ, ինչպե՞ս չխաբեմ մեր այրիացած քույրերին։ Ոչ ոք չի տեսել մեր ազգային ողբերգության վերքերը... Այդ ապրումները մեզ կխելագարեցնեն»։
    Ճակատագրի բերումով այդպես էլ եղավ։ Կոմիտասը դարձավ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ականատեսն ու հրաշքով փրկված «զոհը»։
    Հայ ժողովրդի ողբերգությունը կանխորոշեց երաժշտության հանճարի դաժան կյանքի հետագա 20 տարիների ընթացքը...

  4. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.


  5. #153
    Մոդերատոր Հարությունյան Լիլիթ-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    06.04.2019
    Հասցե
    Վանաձոր
    Գրառումներ
    223
    Հեղինակության աստիճան
    4884
    map_genocide0s.jpgԱնվանի ցեղասպանագետ, «Ցեղասպանության հանրագիտարանի» խմբագիր Իսրայել Չարնին առաջարկել է հետևյալ սահմանումը. «Ցեղասպանությունը, ընդհանրական իմաստով, զգալի թվով մարդկանց զանգվածային սպանությունն է, որը չի իրագործվել թշնամու զինված ուժերի դեմ ռազմական գործողությունների ընթացքում, այլ` զոհերի անպաշտպանվածության և անօգնականության պայմաններում»:

    ՄԱԿ-ի կոնվենցիան քաղաքական խմբի անդամների սպանությունը չի սահմանում որպես ցեղասպանություն, սակայն շատ ցեղասպանագետներ պնդում են` ցեղասպանության սահմանման մեջ ներառել նաև այդ կետը:Նշանավոր ցեղասպանագետ և սոցիոլոգ Լեո Կուպերը գտնում է, որ ժամանակակից աշխարհում քաղաքական տարաձայնություններն առնվազն նույնքան կարևոր հիմք են կոտորածների և ոչնչացման համար, որքան ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ կրոնական տարբերությունները: Ի լրումն կոնվենցիայում քաղաքական խմբի սպանությունը` որպես ցեղասպանություն դիտվող սահմանման բացակայության, գիտնականներ Թեդ Գուրը և Բարբարա Հարֆը շրջանառության մեջ են դրել «Պոլիտիցիդ» տերմինը:
    Քարտեզում ներկայացված են 1909 թվականի ջարդերը Կիլիկիայում և Ադանայում

  6. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.


  7. #154
    Ավագ մասնակից
    Գրանցման ամսաթիվ
    05.04.2019
    Գրառումներ
    277
    Հեղինակության աստիճան
    7881
    Մեջբերում Հարությունյան Լիլիթ-ի խոսքերից Նայել գրառումը
    map_genocide0s.jpgԱնվանի ցեղասպանագետ, «Ցեղասպանության հանրագիտարանի» խմբագիր Իսրայել Չարնին առաջարկել է հետևյալ սահմանումը. «Ցեղասպանությունը, ընդհանրական իմաստով, զգալի թվով մարդկանց զանգվածային սպանությունն է, որը չի իրագործվել թշնամու զինված ուժերի դեմ ռազմական գործողությունների ընթացքում, այլ` զոհերի անպաշտպանվածության և անօգնականության պայմաններում»:

    ՄԱԿ-ի կոնվենցիան քաղաքական խմբի անդամների սպանությունը չի սահմանում որպես ցեղասպանություն, սակայն շատ ցեղասպանագետներ պնդում են` ցեղասպանության սահմանման մեջ ներառել նաև այդ կետը:Նշանավոր ցեղասպանագետ և սոցիոլոգ Լեո Կուպերը գտնում է, որ ժամանակակից աշխարհում քաղաքական տարաձայնություններն առնվազն նույնքան կարևոր հիմք են կոտորածների և ոչնչացման համար, որքան ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ կրոնական տարբերությունները: Ի լրումն կոնվենցիայում քաղաքական խմբի սպանությունը` որպես ցեղասպանություն դիտվող սահմանման բացակայության, գիտնականներ Թեդ Գուրը և Բարբարա Հարֆը շրջանառության մեջ են դրել «Պոլիտիցիդ» տերմինը:
    Քարտեզում ներկայացված են 1909 թվականի ջարդերը Կիլիկիայում և Ադանայում
    1915—23 թվականների հայոց մեծ եղեռնի յուրատեսակ նախերգանքն Օսմանյան կայսրության կողմից 1909 թվականի ապրիլին իրականացված՝ Ադանայի հայության կոտորածն էր։ Ջարդեր տեղի ունեցան Ադանայի բոլոր գավառներում և Հալեպի վիլայեթի արևմտյան և հյուսիսային մի շարք հայաբնակ շրջաններում։ Ադանայի կոտորածին զոհ գնաց շուրջ 30000 մարդ, որից ավելի քան 20000-ը՝ Ադանայի վիլայեթում։ Ավերվեցին ու հրկիզվեցին տասնյակ հայաբնակ քաղաքներ ու գյուղեր։ Դյորթ-Յոլը, Հաճընը, Սիսը, Զեյթունը, Շեյխ-Մուրատը, Ֆընտըճագը և մի շարք այլ բնակավայրեր հերոսական ինքնապաշտպանությամբ կասեցրին տասնյակ հազարավոր թուրքերի հարձակումը և փրկվեցին ջարդից։ Երիտթուրքերը դատաքննություն սկսեցին, սակայն դա ձևական բնույթ էր կրում. կառավարությունը ցանկանում էր գոհացնել «եվրոպական հասարակական կարծիքը», մեղմել հայ բնակչության բողոքները և իր վրայից գցել մեղսակցությունը։ Կոտորածի իսկական ղեկավարներն ու պատասխանատուները մնացին անպատիժ։

  8. #155
    Ավագ մասնակից
    Գրանցման ամսաթիվ
    05.04.2019
    Գրառումներ
    277
    Հեղինակության աստիճան
    7881
    Կոմիտասի մանկության ընկերոջ հուշերը. Ն. Միլիտոնյան
    <<Մենք ապրում էինք իրարից ոչ հեռու: Ամեն օր առավոտյան Սողոմոնը իրենց դռան առաջ սպասում էր ինձ, և մենք միասին դպրոց էինք գնում: Նա նիհարակազմ, վտիտ ու գունատ տղա էր, միշտ խոհեմ ու բարի: Նա վատ էր հագնվում, առանձնապես ձմեռը, երբ սառնամանիքին դպրոց էր գալիս՝ ցրտից կապտած էր ու սառած էր... Մենք մեր տակ բարձեր էինք դնում, բայց Սողոմոնը, բոլորովին մերկ տախտակի վրա ոտքերը տակն առած, դողալով կարդում էր և միշտ իր շնչով տաքացնում սառած ձեռքերը: Երբեմն պատահում էր, որ փողոցային տղաները Սողոմոնին նեղացնում էին: Բայց նա ուներ ինքնապաշտպանության մի հիանալի միջոց. երգում էր: Շուտով Սողոմոնի դուրեկան ձայնը նվաճեց իր<<թշնամիների>> սրտերը: Նրանք այլևս չէին ծեծում Սողոմոնին... <<Փողոցների թափառական փոքրիկ երգիչ>>,- այդպես էին հիշում Քյոթահիայի բնակիչները>>:

+ Կատարել գրառում
Էջ 16 16-ից ԱռաջինԱռաջին ... 6141516

Թեմայի մասին

Այս թեման նայող անդամներ

Այս պահին թեմայում են 1 հոգի. (0 անդամ և 1 հյուր)

Համանման թեմաներ

  1. Անի Հակոբյան. Այստեղ ես հպարտ եմ, որ ուսանող եմ
    Հեղինակ՝ manush, բաժին` Ուսանողի անկյուն
    Գրառումներ: 7
    Վերջինը: 18.03.2018, 21:39
  2. Գրառումներ: 0
    Վերջինը: 20.06.2013, 22:14
  3. Շնորհավում եմ բոլոր ձախլիկներին: Այսօր ձախլիկների միջազգային օրն է :
    Հեղինակ՝ Իրինա, բաժին` Տոներ, շնորհավորանքներ
    Գրառումներ: 5
    Վերջինը: 16.08.2012, 22:08
  4. Արդյոք դուր է գալիս ձեզ այսօրվա կրթական համակարգը?
    Հեղինակ՝ Anushik.DV, բաժին` Հանրակրթական դպրոց
    Գրառումներ: 20
    Վերջինը: 26.11.2011, 21:25
  5. Այսօր Աշոտ Բլեյանի ծննդյան օրն է
    Հեղինակ՝ Hassmik, բաժին` Տոներ, շնորհավորանքներ
    Գրառումներ: 4
    Վերջինը: 08.09.2011, 01:38

Էջանիշներ

Էջանիշներ

Ձեր իրավունքները բաժնում

  • Դուք չեք կարող նոր թեմաներ ստեղծել
  • Դուք կարող եք պատասխանել գրառումներին
  • Դուք չեք կարող կցորդներ տեղադրել
  • Դուք կարող եք խմբագրել ձեր գրառումները
  •