Էջ 15 16-ից ԱռաջինԱռաջին ... 513141516 ՎերջինըՎերջինը
Ցույց են տրվում 141 համարից մինչև 150 համարի արդյունքները՝ ընդհանուր 152 հատից

Թեմա: Традиции и обычаи разных народов.

  1. #141
    Մոդերատոր Nelli Antonyan-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    13.09.2018
    Հասցե
    город Севан, улица Саят-Новы дом 27, кв. 23
    Գրառումներ
    2,016
    Հեղինակության աստիճան
    21655
    Англия.

    Именно в этой стране до наших дней сохранились множество обрядов, связанных с входом в церковь. Например, жениху и невесте нужно было перепрыгнуть через скамью, поставленную поперек входа в церковь, которая символически обозначала преодоление преград в будущей семейной жизни. В некоторых сельских районах, церковные ворота украшали собранными со всей округи серебряными ложками, пивными кружками и часами, что предвещало молодым множество детишек. А символом счастья по сей день, являются ботинки. Существует легенда, будто в середине 19 века, на одной из свадеб в Лестершире брат невесты, когда возвращался домой из церкви выбросил на дорогу из свадебного экипажа огромный старый башмак. Подружки невесты, в нарядных платьях, бросились на пыльную дорогу и именно та, которая первая схватила башмак, вскоре вышла замуж.

  2. #142
    Մոդերատոր Nelli Antonyan-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    13.09.2018
    Հասցե
    город Севан, улица Саят-Новы дом 27, кв. 23
    Գրառումներ
    2,016
    Հեղինակության աստիճան
    21655
    Франция.

    Говорят, брачный контракт пришел к нам из Европы… Но не все знают, что именно во Франции соглашение о свадьбе закреплялась контрактом, в котором указывались доля жениха и приданное невесты. Под приданным подразумевалось движимое и недвижимое имущество. Входящие в приданое личные вещи молодой женщины назывались «корзина невесты». Еще во Франции, уделяют должное внимание не времени года, а времени суток для проведения бракосочетания. Большинство молодых пар торжества проводили в первой половине дня, вдовы венчались вечером и ночью. Так же, при свете факелов, ночью устраивали брачные празднества аристократы.

  3. #143
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    30.01.2019
    Գրառումներ
    413
    Հեղինակության աստիճան
    11733
    Так как в Якутии очень холодно, праздничный стол на свадьбе изобилует в основном традиционными блюдами из оленины, жеребятины и рыбы. Пьют вино и знаменитый кумыс из кобыльего молока.

  4. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (21.02.2019)

  5. #144
    Մոդերատոր
    Գրանցման ամսաթիվ
    30.01.2019
    Գրառումներ
    413
    Հեղինակության աստիճան
    11733
    Россия:Современные традиции на русской свадьбе во многом перекликаются с традициями прошлых веков и большой частью с привычками советской эпохи. И с большим опозданием трансформируются под современность — силами первопроходцев и особо независимых людей. Я часто бываю на русских свадьбах как фотограф и по моим наблюдениям есть следующие отличительные особенности у наших свадеб:

    1. Большинство молодоженов внутренне сопротивляются привычным, но часто уже не подходящим современному обществу традициям и в принципе не хотят, что бы их свадьба проходила «как у всех», но в результате чаще всего получается именно так.

    2. Русских людей с рождения приучали к ответственности и осознанию собственной важности через призму восприятия окружающих. Поэтому мы довольно критично относимся к самим себе. Отсюда вытекает основной стиль съёмки на свадьбах — портретно-постановочно-фотошопный. Репортаж как-то не особо ценится, в то время, как цивилизованный мир давно уже предпочитает репортажные карточки, порой с искаженными от эмоций или широких объективов лицами и фигурами.

    3. На русских свадьбах как правило присутствует большое количество спиртных напитков.

  6. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (21.02.2019)

  7. #145
    Մոդերատոր Nelli Antonyan-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    13.09.2018
    Հասցե
    город Севан, улица Саят-Новы дом 27, кв. 23
    Գրառումներ
    2,016
    Հեղինակության աստիճան
    21655
    Уважаемая Кристине, спасибо за интересную информацию.

  8. #146
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ՀԱՎԿԻԹ-ՊԱՀՊԱՆԱԿՆԵՐԸ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՀԱՎԱՏԱԼԻՔՆԵՐՈՒՄ

    Հայերի ժողովրդական հավատալիքներում թռչնի ձուն, օժտված լինելով բազմաթիվ մոգական հատկություններով, կատարում է նաև հմայական պահպանակի դեր և դասվում է բնական կենդանական պահպանակների շարքը: Հավկիթն ունի բազմաֆունկցիոնալ պահպանակներին բնորոշ բոլոր հատկութունները. մարդկանց, նրանց արժեքավոր իրերը, կենդանիներին, բնակարանը, բույսերը պաշտպանում է չար աչքից, չար ոգիներից, կանխարգելում և բուժում է հիվանդությունները, երջանկություն, բարիք է բերում, կիրառվում է ծեսերում, տոներում, կախարդանքում, գուշակություններում, կրում է այս և հանդերձյալ աշխարհի կապի գաղափարը, անցել է քրիստոնեական եկեղեցի:
    Հավկիթի ամենակարևոր գործառություններից մեկը ծննդկանին և նորածին երեխային պաշտպանելն է. երեխան ծնվելուց հետո մորը տրվող առաջին կերակուրը ձվածեղն էր, իսկ երեխային լողացնելիս ջրի մեջ հավկիթ էին դնում: Երեխաների համար ձուն օգտագործվում էր նաև նրանց խոսել ու քայլել սովորելու ժամանակ: Տունը պաշտպանելու համար հավկիթն օգտագործվում էր դրսից, ներսից և դրանց սահմանի մոտ՝ շեմքում. ջրով լի թասի մեջ զետեղում էին ներսում՝ ամենաաչքի ընկնող տեղում, դռան դիմացի պատից կախում էին գույնզգույն թելերով: Բույսերը պաշտպանելու համար տարածված էր ձվի կեղևի գործածությունը: Կենդանիներին պաշտպանելու համար գոմի դռան գլխին ամրացնում էին Զատկի կարմիր ներկած ձվի կեղևը, աղոթած ձուն կախում էին կովի ճակատին, գարնանը դաշտ դուրս հանելու արարողության ժամանակ նրանց ճակատին հավկիթ էին ջարդում: Արտակարգ հզորություն էր վերագրվում օրհնված ձվին: Այն նույնիսկ կարող էր պաշտպանել հրդեհից ու դժբախտությունից: Հիվանդություններ բուժելու նպատակով ձուն հիմնականում երկու ձևով էր օգտագործվում՝ անմիջապես մարմնին կպչելով և տարածության վրա՝ հիվանդի կողքին, թաղում էին ճանապարհների հատման կետում, ծակում և թաղում էին գերեզմանահողում՝ հանգուցյալից վախեցածին բուժելու համար: Ժողովրդական պատկերացումներում հավկիթի բուժող ուժը պայմանավորված է նրա երկու հիմնական հատկություններով՝ չար աչքի և չար ոգիների ազդեցությունը կլանելու զորությամբ և մաքրագործող ունակությամբ: Հավկիթը կրում է նաև երկարակեցության գաղափարը: Փոքրիկ տղաներին առաջին անգամ տնից դուրս բերելիս նրանց ձեռքը հավկիթ էին տալիս, որպեսզի նրանք ապրեին մինչև սպիտակամորուս ծերունիներ դառնալը:
    Կնունքի, նշանդրեքի, հարսանիքի, անձրև բերելու և այլ ծիսակատարություների անհրաժեշտ պարագաներից էր հավկիթը. այն խորհրդանշում էր պտղաբերություն, կյանքի շարունակություն, բազմացում, հարստացում: Նշանդրեքի և հարսանիքի զանազան փուլերում էր հանդես գալիս հավկիթը. նշանդրեքի օրը աղջկա տուն կարմիր ներկած ձվեր ուղարկելը, հարսանիքի նախօրեին փեսայի տուն նախշած ձու ուղարկելը, փեսացուին ձվածեղ կերցնելը: Չար կախարդանքի համար պգտագործում էին փչացած ձվերը. եթե հարսնացուի ետևից փչացած ձու նետեին, նա երեխա չէր ունենա, եթե աղջկա ետևից շպրտեին, չէր ամուսնանա:
    Հացահատիկի բերքատվությունն ապահովելու ծեսում սերմերի մի մասը ձվի հետ փաթաթում էին մի թաշկինակի մեջ, եկեղեցում օրհնել տալիս, ձուն նվիրաբերում եկեղեցուն, սերմերը՝ ցանում: Տոնակատարություններից ձուն առկա է Համբարձման, Վարդավառի, Ս. Ծննդյան և Զատկի ժամանակ: Համբարձման տոնին ձուն կիրառվում էր հմայության նպատակով. գիշերը տանտիկինները եփած ձվի միջից կապույտ թել էին անցկացնում և թաղում հարևանի բակում, որպեսզի հարևանի յուղն իրենց գար: Ձու էին տալիս ավետիս ասող երեխաներին, երբ շրջում էին տնետուն: Զատկի տոնին ձուն օգտագործվում էր որպես նվիրաբերություն և ընծա: Այդ օրը նշանված երիտասարդների տանից աղջկա տուն էին տանում ներկած ձվեր, գառ, մրգեր և խմիչք: Ձու նվիրելու սովորույթը հայոց մեջ ընդունված է եղել նաև նախքան քրիստոնեությունը այն տարբերությամբ, որ այն կատավում էր Նոր տարուն: Ինչպես հնում, այնպես էլ մեր օրերում Զատկին տարածված է եղել ներկած հավկիթ ջարդելու ծիսական խաղը: Ձվին վերագրվող գերբնական հատկությունները գալիս են հնագույն այն պատկերացումից, որ ձուն կյանքի սաղմն է: Այն ուղղակիորեն կապվում է աշխարհի ստեղծման գաղափարի հետ. «վերին կեղևն զերկնիցն բերէ զնմանուի, իսկ մզղնաձևն՝ օդոյս, և սպիտակուցն՝ ջրոյ, և դեղինն ՝երկրիս որ է մէջն» (Գր. Տաթևացի): Ձվի և կենաց ծառի կապը պահպանվել է հարսանյաց ծիսակատարությունում՝ փեսայի «ծառին» հավկիթ կախելով: Հայկական հեքիաթներում առկա է ձվի և օձի, ձվի և հարստության, երկնային լուսատուների, երկվորյակների ծննդյան, ժամանակի հաջորդականության, տարածության առասպելական կապը:
    Ամենուրեք գոյություն ունի որոշակի ժամանակահատվածի վերջի և սկզբի հասկացությունը՝ պարբերական մաքրագործման և կյանքի պարբերական վերածննդի համակարգը: Տարեվերջը տիեզերական միաժամանակյա ավերման և վերականգնման պահն է: Կենաց ծառը մահանում է և նրա բնից զարգանում է նորը, որը դուրս է գալիս հին ծառից ընկած պտուղից, իսկ այդ պտուղը ձու է. այն դառնում է տիեզերական կյանքի խորհրդանիշը: Ծիսակատարության ժամանակ ձուն դրվում է տիեզերքը խորհրդանշող պատկերի կենտրոնում և քուրմը «կենաց ծառով» (փայտե ձողով) coitus նշանակող շարժումներ է անում և ծակում է ձուն: Այսպիսով, տեղի է ունենում տիեզերքի վերականգնումը նոր բեղմնավորման միջոցով: Այստեղից էլ հավկիթներ ջարդելու, սրբատեղիներում հավկիթը մեխով ծակելու կամ խաչաձև մոմը (կենաց ծառը) ձվին ամրացնելու իմաստը: Ձուն, որպես պահպանակ, կրկնում է տիեզերածնության այն փուլը, երբ հավկիթը դեռևս ջրի մեջ է:

  9. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (11.06.2019)

  10. #147
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ԱՄԱՆՈՐԻ՝ ԱՌԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ՀԱՋՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆ
    ԱՊԱՀՈՎՈՂ ԾԻՍԱԿԱՆ ՍՈՎՈՐՈՒՅԹՆԵՐՆ ՈՒ ԾԻՍԱԳՈՒՇԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀԱՅՈՑ ՄԵՋ


    Տոնի անունը հայերը հիշում էին մի քանի ձևով՝ Նավասարդ, Ամանոր, Կաղանդ կամ Կաղինդ, Տարեմուտ, Նոր տարի, Տարին գլուխ, Կալոնտար, Նախրաթող, իսկ նախորդող գիշերը՝ Լոլեի գիշեր, Խլվլիկ, Կաղ կամ Կախ, Ծակըմուտ անուններով: Նոր տարվա տոնակատարությունը կապված էր ընտանեկան և համայնքային հարաբերությունների բարելավման, տնտեսության բարգավաճման, մարդու կյանքի նորացման գաղափարի հետ: Այս վերջինն էլ ենթադրում էր տոնի նախօրյակին խռովությունների վերացում, պարտքերի վճարում՝ տարին մաքուր խղճով դիմավորելու, փոխայցելություններն ու բարեմաղթանքները լիարժեք դարձնելու նպատակով: Նոր տարին պիտի դիմավորեին նորոգված հացով, ջրով, կրակով:
    ՀԱՑԸ. նորոգում էին թթխմորը, նոր հաց թխում, եթե անգամ տանը շատ հաց կար: 8-10 տարեկան աղջնակի ձեռքով արված խմորը թողնվում էր ինքնաբերաբար թթվելու, թխվում էր ակշաթաթի վրա. այդ հացը կերցնում էին երեխաներին, որպեսզի փորացավ չունենան: Տարվա ընթացքում հացի առատությունն ապահովելու նպատակով թրջված հացի կտորներ էին պահում ամբարներում, կերցնում էին կենդանիներին, «հացի հոր» կոչվող կլոր ծակ հացերը կախում էին պատից:
    ՋՈՒՐԸ. կեսգիշերին (երբ ամեն ինչ ոսկի է դառնում) երիտասարդները (որոշ տեղերում՝ տարեցները) գնում էին գետը՝ ջուր բերելու՝ նախապես գետին ցորեն նվիրաբերելով: Այդ ջրով էին լցնում ջրի բոլոր անոթները, ցանում էին տան անկյուններում:
    ԿՐԱԿԸ. Ամանորին օջախն անմար էր պահվում: Թոնիրը մաքրելուց հետո նրա մեջ դնում էին մեծ քոթուկ, որպեսզի մինչև Ծննդյան երեկոն կրակն անմար մնար: Քոթուկի խանձողները թաղում էին հանդերում՝ բերքի առատությունն ապահովելու և այն կարկուտից պաշտպանելու նպատակով: Օջախի կրակի պայծառությունը պիտի ապահովեր ընտանիքի կյանքի պայծառությունը և ջերմությունը տարվա ընթացքում:
    Ընդհանուր առմամբ Նոր տարվա օրերին կարևորվում էին առատությունն ու հաջողությունն ապահովող միջոցները, որոնք ստացել էին ծիսական բնույթ: Վաղ առավոտից միջոցներ էին ձեռնարկում ողջ տարվա ընթացքում տան առատությունն ապահովելու համար: Կժերը լցնում էին ջրով, սեղանին դատարկ աման չէին թողնում, դատարկ ձեռքով տուն չէին մտնում (ամեն անգամ տուն մտնելիս փայտի կտոր էին բերում և գցում թոնիրը), հատկապես թթխմոր ու դրամ փոխ չէին տալիս, ծախս չէին անում: Դաշտերում ցորեն ու գարի էին շաղ տալիս, յոթ աղբանոցից փայտի խշուրներ էին հավաքում և գցում իրենց աղբանոցը, միմյանց ընծայում էին գուլպա, թաշկինակ, գլխաշոր, այցելուների գրպանները ընդեղեն ու քաղցրավենիք լցնում, թարմ ու չոր մրգեր նվիրում (մրգի ընծայումը խորհրդանշում էր պտղաբերումը, բերքառատությունը), հարսնացուներն ու փեսացունեը կատարում էին ծիսական խնձորափոխանակություն: Տան ավագները երեխաների ծոցն ու գրպանները լցնում էին չոր մրգեր, ընդեղեն, քաղցրավենիք, նրանց ուրախացնում հատուկ իրենց համար թխված խմորեղենով: Որոշ տեղերում ընթրելուց առաջ երեք բուռ կաղին էին նետում տանիք՝ «Շե՛ն կենաս, Կոլոնտար» բառերով: Ուշադրություն էին դարձնում նաև կենդանիներին. գոմերում հարդ էին շաղ տալիս, նրանց առատ կեր տալիս, բերաններին քսում մեղր, հարիսայի կամ քյաշկայի յուղից:
    Կատարում էին զանազան հմայական գործողություններ՝ ողջ տարվա ընթացքում տան հաջողությունն ապահովելու համար: Դռները զարդարում էին խաչերով ու կարմիր թելերով, ճյուղերին կարմիր կտոր կապում, դրսում կարմիր շոր փռում, որպեսզի տարին անցնի «կարմիր օրերով», կովերի պոչին կարմիր թել կապում, գոմեշների աջ եղջյուրին կլկալ անցկացնում: Տան դուռը երբեք փակ չէին թողնում: Վաղ առավոտյան տան ավագը մատուցարանի վրա շարում էր հաց, գինի, մեղր, 4 խնձոր և վրան՝ 4 վառվող մեղրամոմ, այն պտտում էր տան անկյունները, ապա դուրս գալիս, աղոթում աստծուն, որից հետո տանեցիներին հրավիրում էր հաց ու մեղր ճաշակելու: Մեղրից խաչաձև քսում էին դռան ճակատին և վառած մեղրամոմի ծխով այն սևացնում:
    Գուշակությունները կազմում էին Նոր տարվա տոնակատարությունների անբաժանելի մասը: «Ղառղռի կլիկ» կոչվող կլոր հացիկները դնում էին կտուրին կամ դեզերի վրա և հետևում այն կտցող ագռավների թռիչքի ուղղությանը. այդ կողմից էլ սպասվում էր ապագա հարսնացուն կամ փեսացուն: Գիշերը մոմի լույսի տակ պատին գծագրվող մարդու պատկերի լուսավորությամբ կամ ստվերի ձևից գուշակում էին նրա լուսավոր կամ անորոշ ապագան տվյալ տարվա համար: Թասի մեջ դրված լվացած ձվի կողքին աղջիկները դնում էին հինա և ածուխ՝ թասը թողնելով թոնրի շրթին: Առավոտյան կարմրած ձուն կարմիր բախտ էր կանխանշում, սևացած ձուն՝ սև բախտ կամ մահ: Նոր տարվա առաջին օրը հայրն առաջին անգամ գոմ էր մտնում տանեցիների ուղեկցությամբ և հետևում, թե ձին առաջինը ո՞ր ոտքը կբարձրացնի. աջը բարեբախտություն էր նախանշում, ձախը՝ դժբախտություն: Գուշակության միջոցներ էին նաև Նոր տարվա թխվածքները, որոնց մի մասը ծիսական էր և խորհուրդ ուներ: Դրանց մեջ առանձնանում էր տոմարի և օրացույցի իմաստի հետ կապվող Տարեհացը: Ծիսական ձևով թխվող շրջանաձև, բոլորշի (տարբեր վայրերում նաև խաչաձև, ձվաձև, քառակուսի) տեսք ունեցող այդ գաթան պատկերում էր երկնային լուսատուներին, իսկ նրա մեջ դրվող մետաղադրամը կամ ընկույզը բախտագուշակության նպատակով: «Տարին» պատրաստելու իրավունքը տատինն էր կամ մորը: Մինչդեռ հարսներին էր վերապահվում վասիլների (տիկնիկ) և քիսաների (քսակ) պատրաստման իրավունքը. դրանց թիվը սահմանափակ էր և նախատեսվում էր ամուսնացած զույգերի համար: Պահվում էր թխելու ծիսական ձևը՝ բոլորի ներկայությամբ՝ ըստ տարիքի նվազման կարգի: Գուշակությունները սկսվում էին հենց թոնրի շուրջ: Ուռած քիսան տարվա ընթացքում տիրոջ բարեկեցության նախագուշակն էր, սմքած, կուչ եկածը՝ հակառակն էր խորհրդանշում: Հարսի ուռած վասիլը այդ տարի նրա որդեծնության նշանն էր: Կուտ գնացած խմորեղենը տիրոջ կորչելու կամ մահվան նախանշանն էր: Քիսաներ թխվում էին նաև ցորենի և գարու առատության համար՝ հորի տեսքով, յուղի համար՝ խնոցու, եզների համար՝ լուծի, կովերի համար՝ չորս պտուկի, հավերի համար՝ կրիչ-ջրամանի տեսքով: Բոլոր դեպքերում թխվածքների խորհուրդը նույնն էր:

  11. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (11.06.2019)

  12. #148
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ԿՐԱԿԻ ՊԱՇՏԱՄՈՒՆՔԸ ԵՎ ՏՅԱՌՆԸՆԴԱՌԱՋԻ ԿՐԱԿԻ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ

    Կյանքի գոյատևման կարևոր պայմաններից մեկը դիտվելով՝ կրակը դասվել է պաշտելի առարկաների շարքում՝ հանգեցնելով նրա նկատմամբ երկյուղ ու ակնածանք տածելուն: Կրակի պաշտամունքը արևապաշտության մի ձևն էր: Կրապաշտական հավատալիքներից է ծագել օջախի (թոնրի) պաշտամունքը, որն իր մեջ կրում էր գերդաստանի ամբողջականության գաղափարը: Ունենալով հեթանոսական ծագում՝ կրակի պաշտամունքն, այնուամենայնիվ, տարրալուծվել է քրիստոնեական կրոնի մեջ՝ հանդես գալով մի շարք տոներում և ծիսական արարողություններում, ինչպես՝ Ծննդյան, Զատկի, և, մասնավորապես, Տյառնընդառաջի տոներին:
    Վերջինի անունը գործածվում էր խոսակցական մի քանի տարբերակով՝ Տանդառեջ, Տերինազ, Տըրընդեզ, Դառդառանջ, Դոռոնջ, Դռնտառունչ... Չնայած տոնի՝ կրոնական ծագմամբ անվանը՝ այն, ինչպես նշվեց, եղել է կրակապաշտական տոն, կապվել կրակի ու արևի աստված Միհրի պաշտամունքի հետ և նշվել Միհրի անունը կրող փետրվար՝ մեհեկան ամսին: Տոնական հանդիսություներն ունեին հնագույն ավանդույթներ և առնչվում էին կրակի մաքրագործող զորության հանդեպ ունեցած հավատի հետ: Տյառնընդառաջին վառվող խարույկը կատարում էր գարնան ավետաբերի խորհրդանշական դերը. իր հետ բերում էր օդի բարեխառնություն, հունձքի առատություն, արտերի բերրիություն և ամուսինների օրհնություն: Տյառնընդառաջին կատարվող մոգական գործողությունների նպատակն էր երկրագործական, անասնապահական հաջողությունների և մարդկային պտղաբերության ապահովումը:
    Տոնի հիմնական ծեսը խարույկ վառելն էր, որի համար օգտագործում էին հիմնականում ցրտենու ճյուղեր: Դրանք եկեղեցու բակ բերում էին նորապսակ երիտասարդները, և նրանք էլ վառում էին կրակը: Եկեղեցում վառվող խարույկը ողջ համայնքի ընթացիկ տարվա կյանքի նախագուշակը պիտի լիներ: Կրակի թեժացումով «այրում էին ձմեռը»: Կրակի ծխի ուղղությունը ցույց էր տալու տարվա առավել բերքառատ գոտին (կամ բոցի ու ծխի՝ դեպի արևելք ուղղվելը բերրիության, դեպի արևմուտք ուղղվելն՝ անբերրիության նախանշանն էր), իսկ ծխի և վեր նետվող մոխրի շարժման միջոցով գուշակում էին երիտասարդների սիրային ակնկալիքները: Կրակի բորբոքումը նորապսակների ձեռքով, կրակթռնուկները և միմյանց երեսին մոխիր քսելը սեռական մագիայի գործողությունն էր հանուն սերնդաճի: Հարսնացուի՝ երիցս կրակի վրայով թռչելը որդեծնությունն ապահովելու համար էր, ամուլ կանանց թոչելը՝ երեխա ունենալու, քառասունքը չլրացրած ծննդկաններինը՝ մաքրվելու: Մոր և մանկան պտույտը խարույկի շուրջը մատնանշում էր մոր բազմածնությունը, զավակի երկարակեցությունը: Չամուսնացած աղջկա թռչելու ժամանակ հագուստի ծայրի այրվելն այդ տարի նրա ամուսնանալու նշանն էր: Ընդհանրապես, հագուստից մի կտոր կամ մի թել, ինչպես նաև մազի ծայրն այրելը կապահովեր չար աչքից, օձի ու կարիճի խայթոցից, ունեցած հիվանդություններից (նույն նպատակով կանայք պտտվում էին խարույկի շուրջն՝ ասելով՝ «Ոչ քորոտիմ, ոչ բորոտիմ»): Կրակի մաքրագործող ուժին ենթարկվում էին հիվանդները, որոնց պտտում էին խարույկի շուրջ: Կրակի չարխափան զորությունը ներգործելու էր տան վրա, որի շուրջ պտույտներ էին գործում խարույկից վերցրած ամանով կրակով, անասուններին ու թռչուններին չարի ներգործությունից պաշտպանելու համար խանձողներ էին գցում գոմը, հավաբունը: Երեխաները, հավերին գրկած, կանգնում էին խարույկի շուրջը, որպեսզի դրանք, կրակի ուժով զորացած, պասի ընթացքում շատ ձու ածեն: Տյառնընդառաջի խարույկի կրակն իր հետ բերում էր օրհնություն, ուստի խարույկից վերցրած խանձողներով վառում էին տան ճրագները և օջախը, դրանցով գծում երդիկի շուրջը, խաչ քաշում դռների շրջանակին՝ չար ոգիներից պաշտպանվելու համար:
    Կրակի պաշտամունքի հետ է առնչվել նաև մոխրի պաշտամունքը: Հնում մեհյանների մոխիրը չէր թափվում, այլ խնամքով հավաքվում էր մի տեղ: Տյառնընդառաջի մոխիրը ևս կարևորվում էր, և, ըստ պատկերացումների, օժտված էր բուժող և առատացնող զորությամբ: Ջրում լուծելով՝ այն խմեցնում էին հիվանդներին, ծննդկաններին՝ հեշտ ազատվելու նպատակով, քսում էին երեխաների դեմքին ու վզին՝ նորալուսնից չազդվելու և չհիվանդանալու համար: Ամռանը դողէրոցքով չհիվանդանալու համար մոխիրը թաթախում էին ձյան մեջ և ուտում, աղի հետ խառնելով՝ կերցնում էին անասուններին: Գարնանը մոխրից շաղ էին տալիս արտերում, որ մուկը ցանքսը չկտրի, ինչպես նաև հավաբնում, գոմում՝ կենդանիներին հիվանդություններից, ծառերի վրա՝ որդերից պաշտպանելու համար, միաժամանակ ապահովելու համար կաթնատվությունն ու ձվատվությունը, կենդանիների աճը: Շատերը ամեն անգամ հաց թխելիս Տյառնընդառաջի խարույկից պահած մոխրից մի պտղունց գցում էին թոնրի կրակի մեջ:
    Կրակի պաշտամունքը զանազան ձևերով դրսևորվում էր նաև կենցաղում: Երդվում և անիծում էին կրակով ու թոնրով, թոնրի շուրջ պսակ ու կնունք կատարում (այն սուրբ էր համարվում յուրաքանչյուր ընտանիքի համար), մեռոնն առաջին հերթին կաթեցնում էին դրա մեջ, կրակը հանգցնում էին մոխրով ծածկելով, երկունքն արագացնելու համար կրակ էին ստեղծում՝ ավելը վառելով, որի վրայից կինը երեք անգամ պիտի անցներ:
    Կային նաև նախապաշարումներ կրակի ու օջախի հետ կապված: Օջախին մեջքով շրջված չէին կանգնում, գիշերները կրակ դուրս չէին տալիս, կրակի ճարճատյունը չարախոսություն էր նախանշում, Տյառնընդառաջի ու Զատկի տոների օրը ծնված երեխան, ըստ պատկերացումների, չար և կրակոտ է լինում: Կար նաև կրակի պղծման հավատալիք:
    Կրակը հայերի մեջ ընկալվել է իբրև կին: Ուստի և օջախի գաղափարի հետ սերտորեն կապվում էր կնոջ անունը:

  13. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (11.06.2019)

  14. #149
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ

    Փետրվար-մարտ անցման շրջանում, երբ անցնում էին ձմեռը, ցրտի ու զրկանքների օրերը և մոտենում էին հեռանկարներով լեցուն գարունը, գյուղատնտեսական աշխատանքների ցանկալի ժամանակաշրջանը, տոնվում էր Բարեկենդանը: Երկշաբաթյա այս տոնը հայտնի էր իբրև կերուխումով, ցնծությամբ, երգ ու պարով, տոնածիսական խաղերով զբաղվելու տոն: Նախորդում էր Մեծ պասին, վերջին շաբաթը կոչվում էր Բուն բարեկենդան: Տոնի անունը ծագում է երկշաբաթյա ապրելակերպի բնույթից և նշանակում լավ ապրելու օր: Տոնը հատկանշվում էր հավաքույթներով, տնից տուն անցնող խնջույքների կազմակերպումով, որոնց ընթացքում հրավիրվում էին երգիչներ ու նվագողներ: Բարեկենդանի խնջույքներն աչքի էր ընկնում կերակրատեսակների ճոխությամբ ու բազմազանությամբ. ունևոր ընտանիքներում սեղանները գրեթե չէին հավաքվում: Ուտելիքների մեջ նախապատվությունը տրվում էր մսեղենի, կաթնեղենի, յուղի առատությանը, մորթում էին ոչխարներ, արջառներ, մթերում խմիչքներ ու մրգեր, պատրաստում հալվա, խաշիլ, թխում գաթա, այլ տեսակի խմորեղեն: Կերակրատեսակների թիվն օրեցօր ավելանում էր: Վերջին օրը՝ երեկոյան (պատրաստվելով մտնելու Մեծ պասի շրջանը, երբ կարևորվում էր մարմնի և հոգու մաքրությունը), ճաշակում էին կաթնապուր, մածուն, խաշած ձու: Որոշ տեղերում վերջին օրը կրակ չէին վառում, Բարեկենդանից մնացած կերակուրներով հավաքվում էին նահապետի տանը, որտեղ տեղի էր ունենում տոնի վերջին խնջույքը, և միայն այստեղ էր օջախը վառվում՝ ձվածեղը պատրաստելու համար: Այդ օրերին կերուխումն ընդհատվում էր միայն աշխատանքային ժամերին և մրցախաղերի ժամանակ:
    Բարեկենդանի անբաժան ուղեկիցն էին խնամախոսությունները, հարսանիքներն ու նշանդրեքները, որոնք կապվում էին կախարդանքով պտղաբերական ծեսերի հետ: Երիտասարդությունը գոմերը պարատների էր վերածում: Պարերին մասնակցում էին նաև տարեցները: Պարերն ու պարողներն օրեցօր շատանում էին, վերջին օրերին ամբողջ թաղեր, նույնիսկ գյուղեր շղթայվում էին պարաշրջաններով:
    Բարեկենդանի գլխավոր զվարճությունը, սակայն, խաղերն ու թատերախաղերն էին, որոնց մեջ ներգրավվում էին բոլորը: Հասարակական կաշկանդումներին անմռունչ ենթարկվողներն անգամ այդ օրերին դառնում էին ազատ ու անկաշկանդ և իրենց դժգոհություններն արտահայտում էին ծաղրակատակներով: Խաղերը բնորոշվում էին ինչպես թեմատիկ բազմազանությամբ, այնպես էլ կատարման բազմաձևությամբ. մարզական ու զվարճախաղերից բացի ներկայացնում էին կենցաղային, սոցիալական, ազգային թեմաներով թատերախաղեր, որոնց ընթացքում վեր էին հանվում ամուսնությունը, սոցիալական տարբերությունը, հասարակական հարաբերությունները, ազգային ճնշվածությունը նշող խնդիրներ:
    Բարեկենդանի խաղերին, մասնավորապես կատակախաղերին և թատերական ներկայացումներին բնորոշ էին մասնակիցների կերպարանափոխությունը: Զվարճախաղերից բացի (գնդակախաղեր, լախտի, թոլոլանգի, մատնի) խաղում էին կենդանապաշտությանը (երիտասարդները այծ, ավանակ, անգամ հրեշ կամ ուղտերի քարավաններ ձևացնելով՝ մտնում էին տներն ու կատակներ անում), երկրագործական պաշտամունքին նվիրված (Խնձորեսկ գյուղում կանայք տղամարդու հագուստով դուրս էին գալիս դաշտ՝ վարուցանքի տեսարան ներկայացնելով, որն ուղեկցվում էր կատակներով) կամ ամուսնության թեմաներով (երիտասարդները հարսանքավոր ձևացնելով՝ խնամախոսության էին գնում այն տները, որտեղ միայն տղա երեխաներ կային) խաղեր: Երիտասարդ հարսներն ու աղջիկները հաճախ անճանաչելիորեն կերպարանափոխված՝ դուրս էին գալիս ու նմանակում մեծերին. ընդհանրապես Բարեկենդանի օրերին երիտասարդների շրջանում դա ընդունված ձև էր իրենց դժգոհությունները խաղերի, երգերի միջոցով արտահայտելու համար: Խաղերի մեջ ամենաուշագրավը, սակայն, թատերախաղերն էին, որոնք վերածվել էին հասարակական-քաղաքական կյանքը ներկայացնող դրամատիկական ներկայացումների: «Քյոխվա», «Ղադի», «Փաշա», «Շահ-շահ» խաղերում կերպարանափոխված երիտասարդները զավեշտալի դատավարություններ էին կազմակերպում ներքին ու արտաքին հարստահարիչների դեմ՝ արտահայտելով իրենց բողոքն ընդդեմ սոցիալական ու ազգային շահագործման: Վանական շրջաններում Բարեկենդանը տոնվում էր «Աբեղաթող» անվան տակ, որի ընթացքում ներկայացվող թատերախաղը կրկին արտացոլում էր միաբանության ներսում տիրող անհավասարությունը, միայն այստեղ արդեն հանդիասատեսներ չկային. քանի որ բոլորը գործող անձինք էին:

  15. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (11.06.2019)

  16. #150
    Մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    96
    Հեղինակության աստիճան
    3491
    ԾԱՂԿԱԶԱՐԴԻ ՍՈՎՈՐՈՒՅԹՆԵՐԸ

    Պասի վեցերորդ կիրակին Ծաղկազարդն է (Ծառզարդար, Զըռզարդար, Ճորճարդոր), որի հետ կապված էին կենցաղում սովորույթի ուժ ստացած զանազան հավատալիքներ, որոնց մեջ ընդգծվում էին հատկապես ծաղկի ու կանաչի հետ կապված սովորույթները:
    Տոնի գիշերը Քեսապում յոթ բուրավետ ծաղիկներ ու խոտեր էին դնում ջրի մեջ, որոնք գիշերվա ընթացքում զորավոր էին դառնալու. առավոտյան լվացվում էին այդ ջրով: Մինչ լվացվելը՝ կիրակի առավոտյան, լաթի կտորի վրա 7 շար կար էին անում, 7 թել ծայրին 7 անգամ կապ գցում և նետում պարտեզ: Վասպուրականում հավատացած էին, որ եթե Ծաղկազարդին ուռենիներ տնկեն, կարող են հետո կտրել և դրանցով հրաշքներ գործել:
    Ծաղկազարդին հաջորդող շաբաթը լի էր թե՛ եկեղեցական, թե՛ ժողովրդական արարողություններով: Երկուշաբթին ջրաղացպանների տոնն էր, և այդ օրը ցորեն պիտի աղային: Երեքշաբթին հիմար-իմաստունի վիճակը քաշելու օրն էր, որով մարդիկ գուշակում էին իրենց իղձերի իրականություն դառնալը: Չորեքշաբթին չարն ի չիք անելու և մաքրության օրն էր. «չքի աչքը հանելու համար» ձու էին ներկում, բախտն ուրիշին չտալու համար եղունգների մեջտեղից գիծ էին քաշում, երկու քար իրար քսելով՝ աղում էին վնասատուներին: Չորեքշաբթի գիշերը սատանաներին հալածելու համար մասրենու թուփ կամ ճյուղեր էին տուն տանում, զառիթափներում փայտ վառում, հագուստներին (ծննդկանի վերմակին) ասեղ, գնդասեղ ցցում: Չարը չքացնող չորեքշաբթիին հաջորդում է արդար հինգշաբթին: Ծառեր էին տնկում՝ վստահ, որ այդ օրը տնկած ծառերը խիստ բերքատու են լինելու, կեղծ հարձակում էին գործում բերք չտվող ծառերի վրա: Պասի ընթացքում հավաքված մածունն ու հում սերը հարում էին խնոցիով՝ դրա տակ խաչերկաթ դնելով՝ սատանային փախցնելու համար, վրան մի գեր երեխայի նստեցնելով՝ կարագը շատ ստացվելու համար: Որոշ տեղերում այդ օրը գլուխ չէին լվանում՝ չգժվելու, և օճառ չէին գործածում՝ կսկիծ չունենալու համար: Գիշերը՝ եկեղեցում ոտնլվայի ծեսին, մի կտոր կարագ էին վերցնում իրենց հետ և քսում մարմնի զանազան մասերին, շատերը նաև տուն էին տանում և գցում խնոցին, յուղի ալարասը: Հինգշաբթին նաև ձու ներկելու օրն էր. ներկում էին կարմիր գույնով՝ յոթ կամ ընտանիքի անդամների քանակով, հավատում էին, որ այդ օրը ներկած ձու ուտողների ատամները չեն ցավի:
    Ուրբաթը (հայտնի՝ Հուդայի ուրբաթ անունով)՝ որպես Քրիստոսի խաչելության օր, սգի օր էր, ուստի և շատ աշխատանքներից խուսափում էին: Ուրբաթ՝ վաղ ատավոտյան, դարբիններն անխոս մտնում էին դարբնոց, երեք անգամ մուրճով հարվածում զնդանին՝ չարի խորհրդանիշ Արտավազդի շղթաներն ամրացնելու համար: Ապա առավոտից լուռ, մի ոտքի վրա կանգնած յոթ տարբեր տեղերից հավաքած մետաղներից ուրբաթարուրքներ էին պատրաստում՝ օղակաձև զարդեր, որոնք կարմիր-կանաչ թելով ամրացնում էին հագուստներին՝ չարից հեռու լինելու համար: Չար աչքից պաշտպանվելու, Հուդայի չար աչքը հանելու համար այդ օրը կանայք երեխաների շորերի վրա հատուկ նախշերով կար էին անում, տղամարդիկ վար էին անում կամ սուր փայտերով փորփրում հողը: Չէր կարելի ծունր դնել (Քրիստոսը խաչին է), դրամ փոխ տալ (Քրիստոսը դրամի համար մատնվեց), մուրճ բռնել (Քրիստոսին մուրճով են բևեռել խաչին), մազ հյուսել՝ տարվա ընթացքում գլխացավ չստանալու համար: Ուրբաթ գիշերն անցկացնում էին եկեղեցում՝ լացի ու վշտի մթնոլորտում: Շաբաթը խոստովանության և սուրբ հաղորդության օրն էր:

  17. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.

    Nelli Antonyan (11.06.2019)

Էջ 15 16-ից ԱռաջինԱռաջին ... 513141516 ՎերջինըՎերջինը

Թեմայի մասին

Այս թեման նայող անդամներ

Այս պահին թեմայում են 1 հոգի. (0 անդամ և 1 հյուր)

Համանման թեմաներ

  1. Գրառումներ: 109
    Վերջինը: 07.04.2019, 00:15
  2. Армения глазами русских поэтов.
    Հեղինակ՝ Nelli Antonyan, բաժին` Ուսումնամեթոդական նյութեր
    Գրառումներ: 177
    Վերջինը: 10.02.2019, 22:37
  3. М.Ю.Лермонтов и Кавказ.
    Հեղինակ՝ Մարիամ Սարգսյան., բաժին` Գրականություն
    Գրառումներ: 123
    Վերջինը: 06.02.2019, 22:25
  4. Любовь глазами русских писателей и поэтов
    Հեղինակ՝ Լիլիթ Վարդանյան, բաժին` Օտար լեզուներ
    Գրառումներ: 236
    Վերջինը: 09.01.2019, 01:33

Էջանիշներ

Էջանիշներ

Ձեր իրավունքները բաժնում

  • Դուք չեք կարող նոր թեմաներ ստեղծել
  • Դուք չեք կարող պատասխանել
  • Դուք չեք կարող կցորդներ տեղադրել
  • Դուք չեք կարող խմբագրել ձեր գրառումները
  •