Էջ 59 59-ից ԱռաջինԱռաջին ... 949575859
Ցույց են տրվում 581 համարից մինչև 584 համարի արդյունքները՝ ընդհանուր 584 հատից

Թեմա: ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ

  1. #581
    Ավագ մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    102
    Հեղինակության աստիճան
    3570
    ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ ԵՎ ՂԱԶԱՐՈՍ ԱՂԱՅԱՆ
    (Ասլան ապերն ու Ասլան բալան)

    Ղազարոս Աղայանի և Հովհաննես Թումանյանի միջև ընդհանուր շատ բան կար: Նրանք երկուսն էլ գյուղից են դուրս եկել: Գյուղից փոխադրվում են քաղաք, սակայն մեկը փախչում է հոր տանից, մյուսը, ընդհակառակը, հոր միջոցով փոխադրվում է Ջալալօղլի և ապա՝ Թիֆլիս՝ ուսման ծարավը հագեցնելու համար: Ապա մեկը տպարանից, մյուսը կոնսիստորիայից շարունակում են իրենց սիրելի գրական գործը: Երկուսն էլ քաղաքից են կին առնում, երկուսն էլ ծանրաբեռնված են ընտանիքով. Աղայանը ասպնջական կյանքով է ապրում, Թումանյանը իր մշտական բնակավայրը հաստատում Թիֆլիսում:
    Ղ. Աղայանը կապը գյուղից չի կտրում մինչև իր կյանքի վերջը, գյուղի հոգսերն է քաշում, գյուղում եղած տարիներին նրա տունը դառնում է մի կուլտուրական վայր, որտեղ գյուղացիք լսում են նրա խոսքն ու զրույցը: Հովհաննեսն էլ միշտ կապված էր գյուղին, գնում էր հաճախ գյուղ, օգնում էր գյուղացիներին: Գյուղի ամենածանր օրերին իր համարձակ խոսքով ու գործով հաշտություն է քարոզում հայ, թուրք, վրացի ազգերի միջև: Երկուսն էլ, սիրելով իրենց հարազատ ազգը, անկեղծ սիրում էին հարևան թուրք և վրացի ժողովուրդներին:
    Ղ. Աղայանի կինը, լինելով քաղաքացի, կապված էր քաղաքի հետ և չէր սիրում Աղայանի՝ գյուղի բարեկամներին: Աղայանը և իր կինը (Նատալյա Բահադրյանը) ազգակցական կապ ունեին. կինը Աղայանի մորեղբոր կնոջ քրոջ աղջիկն էր: Չէր սիրում Աղայանի եղբայրներին՝ բացի մեկից՝ Սարգիս Աղայանից, որ հանդիսանում էր մեր տան պահապան հրեշտակը: Հ. Թումանյանի կինը հակառակն էր: Նա սիրում էր գյուղը և գյուղացիներին մի առանձնահատուկ սիրով և նվիրված էր իր ամուսնուն: Երկուսի դուռն էլ բաց էր գյուղացիների առաջ:
    Ղ. Աղայանն ու Հ. Թումանյանն իրար հետ խոսում էին ժողովրդական բարբառով, Ղազարոսը՝ արարատյան, Հովհաննեսը նաև լոռվա: Երկու բանաստեղծների կանայք՝ Օլգան և Նատալյան, իրար մոտ էին, մտերիմ, անչափ իրար սիրում էին, վշտերն ու ուրախությունները բաժանում էին իրար մեջ: Նույն մտերմությունը և սերը կար երկու բանաստեղծների ընտանքիների և զավակների միջև: Աղայանի և Թումանյանի տունը մեկ էր, նրանք մի ընտանիք էին:
    Ղ. Աղայանն իր ընտանիքի մեջ նահապետական էր, պահպանողական, նույնիսկ բռնակալ: Նա իր երեխաներին կրթության չտվեց (Հայկանուշին, Հռիփսիմեին և Անահիտին)՝ ասելով. «Ինքնակրթությամբ առաջ գնացեք»: Իսկ Հ. Թումանյանն, ընդհակառակը, իր բոլոր զավակներին կրթության տվեց՝ ուղարկելով մինչև բարձրագույն դպրոցներ, մեծ ուշադրություն դարձնելով մասնագիտականի վրա: Խրախուսում էր իր երեխաներին, երբ տեսնում էր նրանց մեջ տաղանդի նշաններ: Աղայանը նման դեպքերում անուշադիր էր զավակների նկատմամբ: Հ. Թումանյանը չափազանց հյուրասեր էր, ինչպես և Աղայանը: Հյուր եկած ժամանակ Ղազարոսը նշանով կհեռացներ զավակներին. եթե տղամարդ էր գալիս, աղջիկներին չէր թողնի ներս մտնել և կկանչեր այն ժամանակ, երբ հարկավոր էր սպասարկել նրանց: Թումանյանը հյուր եկած ժամաանկ ստիպում էր երեխաներին զբաղեցնել հյուրերին, հավաքում էր բոլորին և պատվիրում ներկա լինել, լսել նրանց ասքն ու զրույցը, հյուրերի հետ միասին նստել, երգել, պարել, հանելուկներ ասել, զանազան խաղեր խաղալ, նվագել:
    Ղազարոս Աղայանն ու Հովհաննես Թումանյանը, ունենալով տեսական, գրական, գիտական, լեզվագիտական պաշար, իրար օգնում էին, իրար լրացնում նկատողություններով, խորհուրդներով: Նրանք կխոսեին անվերջ բնության, հասարակական երևույթների մասին, իսկ կենտրոնական նյութը գրականությունն էր: Ղ. Աղայանը երգում էր փոքրուց, լավ, ուժեղ ձայն ուներ: Թումանյանի ձայնն ու լսողությունը համեմատաբար թույլ էին, բայց նա էլ էր երգում: Երկուսն էլ լավ գիտեին մեր շարականները, տաղերն ու մեղեդիները: Երկուսն էլ սիրում էին մեր ժողովրդական հին, լավագույն ծեսերը: Երկուսի մեջ էլ վառ էր հայ ժողովրդի ազատագրության ձգտումը և հավատը:
    Երկուսի մեջ էլ գոյություն ուներ հեռավորությունից իրար զգալու երևույթը: Մի անգամ Աղայանը զգում է, որ Հ. Թումանյանը հիվանդ է, և ուշ գիշերին գալիս է նրա բնակարանի առաջ կանգնում և կանչում է: Թումանյանի կինը դուրս է գալիս և հայտնում նրան, որ դրությունը լավացել է: Իսկ ամենանշանակալից դեպքը Թումանյանի հեռազգացողության դեպքն է, երբ իր առանձնասենյակում պարապելիս գրիչը վայր է ձգում և բացականչում է. «Ղազարն ընկա՛վ»... Արտավազդը ներս է գալիս և հայտնում, թե՝ «Պապեն վախճանվել է»...

    Մուշեղ Աղայան

  2. Գրառմանը 2 հոգի շնորհակալություն են հայտնել.


  3. #582
    Ավագ մասնակից
    Գրանցման ամսաթիվ
    07.01.2018
    Գրառումներ
    1,545
    Հեղինակության աստիճան
    45259
    Մեջբերում Կարինե Զիլֆիմյան-ի խոսքերից Նայել գրառումը
    ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ ԵՎ ՂԱԶԱՐՈՍ ԱՂԱՅԱՆ
    (Ասլան ապերն ու Ասլան բալան)

    Ղազարոս Աղայանի և Հովհաննես Թումանյանի միջև ընդհանուր շատ բան կար: Նրանք երկուսն էլ գյուղից են դուրս եկել: Գյուղից փոխադրվում են քաղաք, սակայն մեկը փախչում է հոր տանից, մյուսը, ընդհակառակը, հոր միջոցով փոխադրվում է Ջալալօղլի և ապա՝ Թիֆլիս՝ ուսման ծարավը հագեցնելու համար: Ապա մեկը տպարանից, մյուսը կոնսիստորիայից շարունակում են իրենց սիրելի գրական գործը: Երկուսն էլ քաղաքից են կին առնում, երկուսն էլ ծանրաբեռնված են ընտանիքով. Աղայանը ասպնջական կյանքով է ապրում, Թումանյանը իր մշտական բնակավայրը հաստատում Թիֆլիսում:
    Ղ. Աղայանը կապը գյուղից չի կտրում մինչև իր կյանքի վերջը, գյուղի հոգսերն է քաշում, գյուղում եղած տարիներին նրա տունը դառնում է մի կուլտուրական վայր, որտեղ գյուղացիք լսում են նրա խոսքն ու զրույցը: Հովհաննեսն էլ միշտ կապված էր գյուղին, գնում էր հաճախ գյուղ, օգնում էր գյուղացիներին: Գյուղի ամենածանր օրերին իր համարձակ խոսքով ու գործով հաշտություն է քարոզում հայ, թուրք, վրացի ազգերի միջև: Երկուսն էլ, սիրելով իրենց հարազատ ազգը, անկեղծ սիրում էին հարևան թուրք և վրացի ժողովուրդներին:
    Ղ. Աղայանի կինը, լինելով քաղաքացի, կապված էր քաղաքի հետ և չէր սիրում Աղայանի՝ գյուղի բարեկամներին: Աղայանը և իր կինը (Նատալյա Բահադրյանը) ազգակցական կապ ունեին. կինը Աղայանի մորեղբոր կնոջ քրոջ աղջիկն էր: Չէր սիրում Աղայանի եղբայրներին՝ բացի մեկից՝ Սարգիս Աղայանից, որ հանդիսանում էր մեր տան պահապան հրեշտակը: Հ. Թումանյանի կինը հակառակն էր: Նա սիրում էր գյուղը և գյուղացիներին մի առանձնահատուկ սիրով և նվիրված էր իր ամուսնուն: Երկուսի դուռն էլ բաց էր գյուղացիների առաջ:
    Ղ. Աղայանն ու Հ. Թումանյանն իրար հետ խոսում էին ժողովրդական բարբառով, Ղազարոսը՝ արարատյան, Հովհաննեսը նաև լոռվա: Երկու բանաստեղծների կանայք՝ Օլգան և Նատալյան, իրար մոտ էին, մտերիմ, անչափ իրար սիրում էին, վշտերն ու ուրախությունները բաժանում էին իրար մեջ: Նույն մտերմությունը և սերը կար երկու բանաստեղծների ընտանքիների և զավակների միջև: Աղայանի և Թումանյանի տունը մեկ էր, նրանք մի ընտանիք էին:
    Ղ. Աղայանն իր ընտանիքի մեջ նահապետական էր, պահպանողական, նույնիսկ բռնակալ: Նա իր երեխաներին կրթության չտվեց (Հայկանուշին, Հռիփսիմեին և Անահիտին)՝ ասելով. «Ինքնակրթությամբ առաջ գնացեք»: Իսկ Հ. Թումանյանն, ընդհակառակը, իր բոլոր զավակներին կրթության տվեց՝ ուղարկելով մինչև բարձրագույն դպրոցներ, մեծ ուշադրություն դարձնելով մասնագիտականի վրա: Խրախուսում էր իր երեխաներին, երբ տեսնում էր նրանց մեջ տաղանդի նշաններ: Աղայանը նման դեպքերում անուշադիր էր զավակների նկատմամբ: Հ. Թումանյանը չափազանց հյուրասեր էր, ինչպես և Աղայանը: Հյուր եկած ժամանակ Ղազարոսը նշանով կհեռացներ զավակներին. եթե տղամարդ էր գալիս, աղջիկներին չէր թողնի ներս մտնել և կկանչեր այն ժամանակ, երբ հարկավոր էր սպասարկել նրանց: Թումանյանը հյուր եկած ժամաանկ ստիպում էր երեխաներին զբաղեցնել հյուրերին, հավաքում էր բոլորին և պատվիրում ներկա լինել, լսել նրանց ասքն ու զրույցը, հյուրերի հետ միասին նստել, երգել, պարել, հանելուկներ ասել, զանազան խաղեր խաղալ, նվագել:
    Ղազարոս Աղայանն ու Հովհաննես Թումանյանը, ունենալով տեսական, գրական, գիտական, լեզվագիտական պաշար, իրար օգնում էին, իրար լրացնում նկատողություններով, խորհուրդներով: Նրանք կխոսեին անվերջ բնության, հասարակական երևույթների մասին, իսկ կենտրոնական նյութը գրականությունն էր: Ղ. Աղայանը երգում էր փոքրուց, լավ, ուժեղ ձայն ուներ: Թումանյանի ձայնն ու լսողությունը համեմատաբար թույլ էին, բայց նա էլ էր երգում: Երկուսն էլ լավ գիտեին մեր շարականները, տաղերն ու մեղեդիները: Երկուսն էլ սիրում էին մեր ժողովրդական հին, լավագույն ծեսերը: Երկուսի մեջ էլ վառ էր հայ ժողովրդի ազատագրության ձգտումը և հավատը:
    Երկուսի մեջ էլ գոյություն ուներ հեռավորությունից իրար զգալու երևույթը: Մի անգամ Աղայանը զգում է, որ Հ. Թումանյանը հիվանդ է, և ուշ գիշերին գալիս է նրա բնակարանի առաջ կանգնում և կանչում է: Թումանյանի կինը դուրս է գալիս և հայտնում նրան, որ դրությունը լավացել է: Իսկ ամենանշանակալից դեպքը Թումանյանի հեռազգացողության դեպքն է, երբ իր առանձնասենյակում պարապելիս գրիչը վայր է ձգում և բացականչում է. «Ղազարն ընկա՛վ»... Արտավազդը ներս է գալիս և հայտնում, թե՝ «Պապեն վախճանվել է»...

    Մուշեղ Աղայան
    Շնորհակալություն հետաքրքիր նյութեր ներկայացնելու համար, հարգելի' Կարինե։

  4. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.


  5. #583
    Ավագ մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    102
    Հեղինակության աստիճան
    3570
    ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ

    Թումանյանին հիշելիս ամենից առաջ պատկերանում է ինձ նրա ժպիտը, այն ճառագայթող ժպիտը, որ մշտապես լուսավորում էր մեր պոետի խորապես իմացական դեմքը: Նախագահելիս լիներ, թիկնոցն ուսերին բուկինիստների խանութները պտտելիս, մշակի հետ իր գնումները տուն տանելիս թե իր փութկոտ քայլերով այս կամ այն հիմնարկը գնալիս, այդ ժպիտը շարունակ ծաղկում էր նրա դեմքին և նրան տալիս արտակարգ բարեհամբույր ու սիրալիր արտահայտություն: Անծանոթն անգամ հազարի մեջ կջոկեր այդ ժպիտը և կզգար անմիջապես, որ դրա տերը հասարակ մեկը չի, այլ լայն խոհեր և «շնորհք ու սեր» ունեցող մի բացառիկ մարդ: Այդ ժպիտը այն զարմանալիորեն վարակիչ ժպիտներից էր, որ տեսնողը ուզում էր ինքն էլ ժպտար՝ առանց պատճառի մասին մտածելու:
    Միաժամանակ Թումանյանն այնքա՜ն պարզ էր, մատչելի. ամեն ոք ամեն տեղ կարող էր մոտենալ, ծանոթանալ, հարցեր տալ:
    Ինձ միշտ թվում էր, թե հայ ժողովուրդը իր դարավոր հոգևոր գանձերի շտեմարանի բանալիները և համով պատմելու շնորհքը կտակել էր նրան՝ իր ծոցից ելած արժանավորագույնին, և հայ ժողովրդի այդ իմաստուն, լայնահորիզոն ներկայացուցիչը հարազատորեն ու շռայլ գործադրում էր իր ստացած ժառանգությունը:
    Պատերազմը, տակնուվրա անելով հասարակական կյանքը, խանգարեց թե՛ գրողների, և թե՛ Գրողների ընկերության նորմալ գործունեությունը: Գրական ուժերը ցրվեցին, Թումանյանն էլ, իբրև Հայոց Ազգային Բյուրոյի անդամ, տարվեց ազգային-քաղաքական կյանքով: Այս շրջանին է վերաբերում այն ձեռնարկությունը, որ գլուխ բերեց Թումանյանը՝ կազմելով հայ-գերմանական ընկերության պես մի բան, որի նպատակն էր կուլտուրական մերձեցում և փոխադարձ ճանաչողություն: Ընկերության առաջին երեկույթին, ուր ներկա էր և գեներալ ֆոն Կռեսը՝ իր գլխավորած միսիայի անդամներով, Թումանյանը կարդաց առաջին դասախոսությունը Սայաթ-Նովայի մասին: Թումանյանը խոսում էր հայերեն, որ և մաս-մաս թարգմանվում էր գերմաներենի: Սայաթ-Նովայի մասին խոսելով՝ նա, իր ասելիքը հյուրերին հասկանալի դարձնելու համար, Սայաթ-Նովայի սիրո երգերը բաղդատում էր Հայնեի երգերի հետ և գտնում այնպիսի օրիգինալ մտքեր ու դարձվածքներ, որ գերմանացիները լարված հետևում էին նրան և հաճախ էլ ծափահարում: Իսկ երբ մեկ-մեկ թարգմանվում էին Սայաթ-Նովայի իմաստալի, պատկերավոր տողերն ու տները, գերմանացի կարգապահ զինվորականները ծափահարում էին հրճվանքով: Այդ երեկո ես առաջին անգամ տեսա ու հասկացա, թե ինչ բան է դիպլոմատիան: Կողմերի նպատակները պարզ էին. գերմանացիներին այդ ընկերությունը հարկավոր էր իրենց ազդեցությունը հայերի մեջ տարածելու, իսկ Թումանյանին հարկավոր էր նրանց համակրությունը՝ վերահաս աղետները կանխելու...
    Նա այդ օրերին գիրն ու գրականութունը և իր անձնական վիշտը (երկրորդ որդին անհետ կորել էր պատերազմի դաշտում) մոռացած՝ տարվել էր հասարակական-քաղաքական գործերով: Երբ սկսվեց հայ-վրացական դժբախտ պատերազմը՝ Թումանյանի անհանգստությունը կրկնապատկվեց: Իսկ երբ վրաց մենշևիկները գազազած բաց թողին իրենց ազգայնական վայրագ կրքերի սանձերը և Թիֆլիսի բոլոր հայ տղամարդկանց ու պատանիներին մի օրվա մեջ լցրին բանտերն ու աքսորեցին, ձերբակալվածների ազգականները հանգստ չէին տալիս Թումանյանին: Եվ Թումանյանը շարունակ դեսուդեն էր ընկնում՝ սրան-կամ նրան օգնելու, ազատելու: Մեծ անուն ուներ և վրաց հասարակության մեջ: Նա այդ անունը, դիրքը, համբավը օգտագործեց ու քանի-քանիսին ազատեց բանտից, աքսորի տանջանքներից ու անխուսափելի տիֆամահից: Այդ դժնի օրերին Թումանյանն ինձ հիշեցնում էր «Աղավնու վանքի» հայր Օհանին: Բայց դաժան իրականությունն ավելի զորավոր էր, քան նրա կամեցողությունը: Եվ նա տանջվում էր վշտացած:
    21 թվի մարտը Երևանում. ցուրտ, անհրապույր, տագնապալի օրեր: Ահա մի ցուրտ երեկո Աբովյանի վերևից բոժոժների զնգզնգոցով քաղաքամեջ է մտնում մի սահնակ: Մուշտակի վեր քաշած օձիքի միջից երևում է ինձ ծանոթ մի պրոֆիլ՝ փոքրիկ սպիտակ մորուքով: «Թումանյա՞նը»: Նույն օրը՝ ուշ երեկոյան իմանում եմ, որ Թումանյանը եկել է իսկապես ու գնացել Փրկության կոմիտե:
    ... Թումանյանը իր դստեր և փոքրիկ թոռան հետ եկավ մեր տուն՝ թրջված և սաստիկ հոգնած: Փոքր-ինչ հանգստանալուց հետո նա աշխուժացավ: Երեկոյան դեմ Թումանյանի իրերը բերին, և մենք ճանապարհ ընկանք դեպի Թիֆլիս: Կայարանում ստիպվեցինք երկար սպասել հայկական գնացքին. գնացքների կանոնավոր երթևեկություն չկար: Տաճկական գնացքը, որ Կարսից եկել էր Թիֆլիս մեկնելու, հյուրընկալեց մեզ: Տաճիկ մի զինվորական, իր վագոնի լուսամուտից տեսնելով կայարանում սպասող այդ պատկառելի մարդուն և իմանալով նրա ո՛վ լինելը, մարդ էր ուղարկել Թումանյանին և նրա ուղեկիցներին հրավիրելու: Մեզ հատկացրին մի մաքուր կուպե: Վագոնի առաջնորդը՝ մի տարիքավոր ռուս, ինքնաբերաբար թեյ բերեց մեզ՝ այնքան ցանկալի այդ րոպեին՝ կայարանում սպասելու հոգնությունից ու ձանձրույթից հետո: Երբ ուզեցինք թեյի արժեքը վճարել, ռուս վագոնապահը ոչինչ չուզեց վերցնել՝ հայտնելով, թե դա իր կողմից մի հյուրասիրություն է՝ ի պատիվ հայ բանաստեղծի: Այս երկու դեպքը խորապես հուզեցին Թումանյանին:
    _ Տեսնում ես՝ ամեն ազգի մեջ լավն էլ կա, վատն էլ: Իսկ մենք՝ հայերս, սիրում ենք առհասարակ քաղաքական երևույթներն ու մարդկանց նայել միշտ միակողմանի, երեխայի պես: Փոքր ազգերը մեծ ազգերի մոտ մանուկներ են՝ մենակ իրենց փոքրությամբ. բայց հայ ազգի նման հին ազգը, որ անթիվ-անհամար փորձանքներ է տեսել, պետք է որ մտքի երեխայական հասակից դուրս եկած լիներ և էդ փորձությունների մեջ իմաստուն դարձած: Իմաստուն ազգը չպետք է թողներ, որ էդպես մարդիկ խաղան իր բախտի հետ և ամենածանր աղետների դուռը հասցնեն իրեն:
    Նա հուզված լռեց՝ չկամենալով նորոգել հին վերքերը...
    Թումանյանը զարմանալի հավատում էր բնության հրաշագործ ուժին և օրինակ բերում իրեն, թե որքան էլ վատ տրամադրություն է ունենում, դա իսկույն չքանում է, երբ դաշտ է գնում կամ անտառ:
    _ Բնության մեջ նունիսկ ուզում ես սիրել ամեն մի արարածի...

    ՍՏԵՓԱՆ ԶՈՐՅԱՆ

  6. Գրառմանը 1 հոգի շնորհակալություն է հայտնել.


  7. #584
    Ավագ մասնակից Կարինե Զիլֆիմյան-ի ավատար
    Գրանցման ամսաթիվ
    27.11.2018
    Գրառումներ
    102
    Հեղինակության աստիճան
    3570
    ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ
    (Վահան Թոթովենցի հուշերից)

    Առաջին անգամ ես պոետին տեսա էջմիածնի վանքի բակում: Երկարահասակ էր, նիհար, սպիտակ մորթով և սպիտակ մազերով. ուներ լայն ճակատ, ժպտուն, ոչ խորը, բայց իմաստուն աչքեր: Վանքի բակում հավաքվել էր տասնյակ հազարավոր գաղթականություն: Թումանյանը վազում էր մի կետից կետ, մի մեռնողից մի ուրիշ մեռնողը: Կարգադրում էր, հրամայում, հայհոյում, կշտամբում, ժպտում, շոյում, զայրանում: Մեռնում էր մի ամբողջ ժողովուրդ...
    Թիֆլիսում 1916 թվականին ես անձնապես ծանոթացա Թումանյանին: Նրա Արտավազդ որդին դարձավ իմ մտերիմ ընկերներից մեկը:
    Թումանյանը սրամիտ էր, անզուգական պատմող: Նրա բանավոր խոսքը թաթախված էր ամենանրբին հումորով: Բանավոր Թումանյանը մի քանի հասակով ավելի բարձր էր, քան գրավոր Թումանյանը: Այն, ինչ իբրև գրական ժառանգություն մեզ թողել է նա, միայն փոքրիկ մասնիկն էր մեծ տաղանդի: Նրա բանավոր խոսքը ավելի հարուստ էր, ավելի գույնզգույն, խոր, սրամիտ, արագաթռիչ ու հատու: Նրա տված պատասխանները թրի նման կտրում էին: Ո՛չ ոք իր ժամանակակիցների մեջ չէր իմանում այնքան տեղին խոսել, որքան Թումանյանը: Առհասարակ այն կարծիքը կար, որ Թումանյանը շատախոս է: Ճիշտ է. նա սիրում էր նստել և ժամերով, մինչև անգամ օրերով, եթե հնար լիներ, խոսեր, իսկ նրան տարիներով լսողը չէր լսի կրկնություն, խոսքի միջակություն և գույների դժգունություն: Սա շատախոսություն չէ: Նրա ֆրազն ընտիր էր և պարզ, այնքան պարզ, որ կարող էր հիմարների վրա ազդեցություն չթողնել: Նա երկար խոսում էր, բայց նախադասույթյունները կարճ էին:
    Թումանյանը գինի էր խմում էպիկական հանդիսավորությամբ: Նրա համար գինու բաժակը բերանը տանելը մի սրբազան արարողություն էր: Սովորություն ուներ, որ խոսքն սկսելիս բաժակը ցած էր դնում միայն այն դեպքում, երբ երկու ձեռքերն էլ հարկավոր էին խոսքն ուժեղացնելու համար: Գինին նրա համար հոմերական ըմպելիք էր, դրա հետ կապված էր էպիկական բովանդակ պոեզիայով:
    Թումանյանը գրեթե միակն էր հայ գրողների մեջ, որ ընդարձակ կապեր ուներ վրաց գրողների հետ, իսկ չէր եղել ոչ մի ռուս գրող, որ այցելեր Կովկաս և նրա տանը հյուր չլիներ:
    Ես տեսել եմ Թումանյանի արցունքը երկու անգամ. խաղաղ, դանդաղորեն գլորվող արցունքները, որ այրում են կոպերը: Ինձ այնպես էր թվում, որ ահա տապալվել է հսկան, որ ահա դարավոր կաղնին չի դիմացել ահեղ մի փոթորկի: Առաջին անգամ նրա արցունքը տեսա Մամբրե Մատենճյանի դագաղի մոտ: Շատ էր զգացվել երիտասարդ ու տաղանդավոր Մատենճյանի մահվամբ: Երկրորդ անգամ՝ իր որդու՝ Արտավազդի մահվան առթիվ: Մինչև հիմա էլ հիշում եմ նրա արցունքները, մեծ բանաստեղծի արցունքի վճիտ կաթիլները, այնպես վճիտ, ինչպես գարնանային ցողը և այնպես այրող, ինչպես արծաթի հալած կաթիլը:
    ... Նա գիտեր առատությամբ ուրախանալ, առատությամբ ծիծաղել: Նրա ժպիտն ու ծիծաղը համապարփակ էին: Ժպտալիս միայն շրթունքները և աչքերը չէին, որ մասնակցում էին, այլև նրա ձեռքերը: Ուրախությունը և տխրությունը հոգու թևերն են: Մեծ բանաստեղծը շարժում էր այդ թևերը մեծաթռիչ. այդ թևերի մի ծայրը դիպչում էր խորխորատի հատակը, իսկ մյուս ծայրը՝ երկնքի կապույտ մարմարին: Թախծում էր խորը, այնպիսի թախծություն, որի մոտ կանգնելիս զգում էիր տխրության խոնավությունը: Ես այդ խոնավության մոտ կանգնել եմ, երբ Զապել Եսայանը հաղորդում էր Թումանյանին Գրիգոր Զոհրապի մահվան մանրամասները: Նստած երկուսի դիմաց՝ ես զգացի հարազատ քրոջ և հարազատ եղբոր մեծ վիշտը: Եվ Թումանյանի պոեզիան ուրախության և թախծի թևերի ուժգին բախումն է:
    Թումանյանն ուներ գրական բարձր կուլտուրա: Այդ կուլտուրան հանդես էր գալիս մանավանդ նրա թարգմանությունների մեջ: Երբ նա ձեռնարկում էր որևէ գրական հանճարի գործը թարգմանել, նրա թարգմանությունը մրցում էր տեքստի հետ: Բանաստեղծ Թումանյանը ուներ նաև կենցաղի բարձր կուլտուրա. նրա խոսքը փափկանկատ էր, չափված (մի մոռացեք, որ նա շատ խոսող մարդ էր, և դժվար էր այդ բոլորը կիրառել): Չի լինի որևէ երիտասարդ գրող, որ դուրս գա և ասի, թե Թումանյանը ժամանակին իրեն հուսահատեցրել է, բայց ժամանակին եղել են մարդիկ, որ բացարձակ ասել են, թե Թումանյանից բան դուրս չի գա: Նա ընդունում էր երիտասարդ գրողներին անսահման գուրգուրանքով:

Էջ 59 59-ից ԱռաջինԱռաջին ... 949575859

Թեմայի մասին

Այս թեման նայող անդամներ

Այս պահին թեմայում են 1 հոգի. (0 անդամ և 1 հյուր)

Համանման թեմաներ

  1. Ո՞ւմ են խաբում
    Հեղինակ՝ manush, բաժին` Ուսանողի անկյուն
    Գրառումներ: 5
    Վերջինը: 18.03.2018, 21:20
  2. Գրառումներ: 0
    Վերջինը: 25.11.2013, 16:45
  3. Ո՞ր թիմը կդառնա Չեմպիոնների լիգայի գավաթակիր
    Հեղինակ՝ Ավրորա, բաժին` Ֆուտբոլ
    Գրառումներ: 32
    Վերջինը: 26.04.2012, 21:31

Էջանիշներ

Էջանիշներ

Ձեր իրավունքները բաժնում

  • Դուք չեք կարող նոր թեմաներ ստեղծել
  • Դուք չեք կարող պատասխանել
  • Դուք չեք կարող կցորդներ տեղադրել
  • Դուք չեք կարող խմբագրել ձեր գրառումները
  •