Հայտարարություն

Collapse
No announcement yet.

Հայաստանի առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականությունը և Արցախը 1918-1921թթ.

Collapse
X
  •  
  • Զտիչ
  • Ժամանակ
  • Դիտել
Clear All
նոր գրառումներ

  • #31
    1919թ. հունվարի 26-ին Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարը Ադրբեջանի կառավարությանը բողոքի հեռագիր ուղարկեց, որում ասվում էր, որ Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի անբաժանելի մասն է կազմում: Իսկ անգլիական հրամանատարությունը , հակառակ արցախցիների ցանկության, շարունակում էր օգնել Ադրբեջանին: Բաքվում անգլիական զորքերի հրամանատար գեներալ Շատելվորդը հայերին հետևյալ արտահայտությունն էր արել. << Ձեր ճանապարհները փակ են, ձեր սովից մահացողները հաց չեն ստանա, ոթչնչով չենք օգնի ձեզ, մինչև չճանաչեք մուսավաթական Ադրբեջանի իշխանութունը....>>: Չկարողանալով ոչ սպառնալիքներով, ոչ զորքի օգնությամբ ծնկի իջեցնել արացախցիներին, Շատելվորդը 1919թ. ապրիլի վերջին անձամբ եկավ Շուշի, որպեսզի ստիպի Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդին կատարելու իր պահանջը: Գումարվեց ղարաբաղցիների հերթական համագումարը, որտեղ իր պահանջով ելույթ ունեցավ Շատելորդը: Արցախցիները մերժեցին այդ պահանջը:
    Մուսավաթական Ադրբեջանի համարյա ամբողջ բանակը ` մոտ 10 000զինվոր, կենտրոնացվեց Լեռնային Ղարաբաղի սահմանների մոտ: Զորքը սկասեց ավերել հայկական գյուղերը, կոտորել ու թալանել հայ բնակչությանը: 1919թ հունիսի 12-ին անգլիական զորքը հեռացավ Լեռնային Ղարաբաղից, որպեսզի գործողությունների ազատություն տա ազերիներին:
    1919թ. հունիսի 28-30-ը կայացացավ Ղարաբաղի հայերի 6-րդ համագումարը, որի կենտրոնական հարցը Լեռնային Ղարաբաղի ճակատագիրն էր: Ծանր պայմաններում, երբ Արցախը շրջապատված էր ազերական զորքով, և երկու կողմերն էլ պատրաստվում էին վճռական բախման, օգոստոսի 13-ին Շոշ գյուղում կայացավ 7-րդ համագումարը, որտեղ վեճերից հետո որոշվեց մինչև Փարիզի կոնֆերանսում հարցի վերջնական լուծումը, ժամանակավորապես ճանաչեն Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում, հույս ունենալով, որ Փարիզի կոնֆերանսում Ղարաբաղի հարցը արդարացի լուծում կստանա: Օգոստոսի 22-ին համագումարն ընդունեց այդ համաձայնագիրը, և ազերական զորքերը չմտան Լեռնային Ղարաբաղ: Պահպանվեցին Ազգային խորհուրդը և հայկական ազգային համագումարը: Համաձայնագրում ասվում էր, որ երկու կողմերն էլ այդ իրավիճակը համարում են ժամանակավոր, մինչև Փարիզի կոնֆերանսում հարցի վերջնական որոշումը, որը պարտադիր կլինի երկու կողմերի համար:

    Comment


    • #32
      1918թ. հունիսի 4-ին կնքված Բաթումի պայմանագրով ինչպես Նախիջևանը և Ղարաբաղը, այնպես էլ Զանգեզուրը դուրս մնացին Հայաստանի նորաստեղծ Հանրապետության սահմաններից` թողնվելով բախտի քմահաճույքին: Զանգեզուրի հայությունը չընդունեց Բաթումի նվաստացուցիչ պայմանները և սեփական ուժերով դիմակայեց թուրք-մուսավաթականներին: Թուրքական հարձակումը Նախիջևանի և Զանգեզուրի ուղղությամբ սկսվեց 1918թ հուլիսին: Այստեղ կռվող հայկական զորքերը Անդրանիկի գլխավորությամբ հուլիսի 23-ին նահանջեցին Զանգեզուր: Անդրանիկի զորքի հետ էին նաև հազարավոր գաղթականներ, որոնց մի մասը Գորիսից շարժվեց Շուշի, մյուսը` Սիսիան և Երևան: խալիլ բեյի զորքերը գրավելով Նախիջևանը` սպառնում էին Զանգեզուրին: Նուրի փաշան էլ հարձակվելով Ղարաբաղի վրա` արևելքից էր սպառնալիք ստեղծել Գորիսի և ողջ Զանգեզուրի գավառի համար: Թուրքական բանակի մյուս թևը Մուղանի դաշտավայրի կողմից շարժվելով դեպի Ղափանի սահմանակից Զանգելանի շրջանը` սպառնում էր ներխուժել Ղափան: Անդրանիկի կազմակերպեց գավառի ռազմական պաշտպանությոն գործը: Անդրանիկը որոշեց իր հիմնական ուժերը տեղափոխել Սիսիան, որի բնակչությունը օգնություն էր խնդրել: 1918թ. օգոստոսի 17-ին Անդրանիկը հաստատվում է Անգեղակոթ գյուղում: Սիսիան անցնելուց հետո 4000-ոց զորամասից Անդրանիկին հավատարիմ մնացին 1300-ը` հիմնականում Շուշիի և Գանձակի գնդերի զինվորները: 1918թ. սեպտեմբերի 12-ին Անգեղակոթում տեղի ունեցած ժողովում որոշվեց, որ Անդրանիկն իր զորամասով մնա Սիսիանում: Բաքուն գրավելուց հետո թուրքերը կարևոր նշանակություն են տալիս Ղարաբաղի և Զազանգեզուրի նվաճմանը: Տեղեկություններ էի հասել, որ թուրքերը նպատակ ունեն 20 հազար զորքով հարձակում սկսել Սիսիան, Գիմրի և Մարտիրոս գյուղերի ուղղութամբ: Նախիջևանը հետ կապը կտրված էր, միայն սեպտեմբերի 25-ին Նախիջևանի Աստապատ գյուղի մի բնակչի հաջողվում է ծպտյալ կերպով անցնել իրենց գյուղը և տեղեկություններ բերել: Նա պատմում է, որ թուրքերը Նախիջևանի շրջանում հայություն չեն թողել, մեծ մասին կոտորել են, գեղեցիկ աղջիկներին տարել: Գյուղերի մեջ շատ տներ լցված էին դիակներով...
      Այս իրավիճակում Անդրանիկն աշխատում էր լուրջ միջոցների դիմել, հրամայում է 25-31տարեկանների զորահավաք կազմակերպել և օգնության է գնում գորիսցիներին: Մինչ այդ` սեպտեմբերի կեսերին, թուրքերը մի քանի անգամ փորձ արին հարձակվելու Գորիսի վրա, բայց պարտություն կրելով և Կոռնիձորի մոտ 250 դիակ թողնելով` հետ նահանջեցին:
      1918թ. հոկրեմբերի 11-ին Շուշիից 3 հոգուց բաղկացած մի հանձնախումբ է գալիս և հայտնում, որ թուրքերը սեպտեմբերի 25-ին գրավել են Շուշին: Պատվիրակությունը բերել էր նաև Նուրի փաշայի` Անդրանիկին ուղղված վերջնագիրը, որով առաջարկում էր անձնատուր լինել` 24ժամվա ընթացքում հայտնելով այդ մասին:
      Պատվիրակությունը ներկայացնում էր նաև այլ պաշտոնագրեր` Շուշիի և Ղարաբաղի զորապետներ հայերից նշանակելու մասին, ինչպես նաև մուսավաթական կառավարությանը ենթարկվելու վերաբերյալ Նուրի փաշայի կոչը, որտեղ սպառնում էր չհնազանդվող հայերին: Շուշիի անկումը բարդացրեց իրավիճակը: Հոկտեմբերրի 13-ին Գորիսում հրավիրված ժողովի ժամանակ լուր ստացվեց, որ թուրքերը հարձակում են սկսել Գորիսի վրա և հասել են Ղարաղշլաղ, հիմնահատակ ավերել այն, սպանել 217 մարդ:Անդրանիկը հայտարարում է, որ <<միակ միջոցը կռվելն ու պատվով մեռնելն է>>: 27կողմով, 21դեմով և 13 ձեռնպահությամբ որոշվեց <<ամեն գնով դիմադրել>>:Անցկացվում է 20-50տարեկանների զորահավաք: Արդեն հոկտեմբերի 19-ին ինքնապաշտպանության զորքի կազմակերպումն ավարտվել էր: Անդրանիկը մեկնում է Տեղ գյուղ, որը կարևոր նշանակություն ուներ ինքնապաշտպանության համար: Պարզվում է, որ Ագուլիսի հայկական Նասրվան, Փառակա, Ռամիս գյուղերն ընդունել են թուրքերի տիրապետությունը: Դրությունը ցավալի էր նաև Գողթն գավառում: Թուրքերը պաշարել էին գյուղերը և պահանջում էին պարեն , տուգանք, աղջիկ...Անդրանիկն անմիջապես օգնության ջոկատներ է ուղարկում և գյուղացիներին կոչ անում վճռական հարված տալ թշնամուն:
      Թուրքերը պարտվում են առաջին համաշխարհային պատերազմում և Մուդրոսի զինադադարի համաձայն հեռանում Կովկասից: Զանգեզուրցիները որոշում են օգնության գնալ Ղարաբաղին: Լուրջ նախապատրաստություններից հետո, 1918թ. նոյեմբերի 28-ին, դուրս գալով Տեղ գյուղից, Անդրանիկի զորամասը շարժվում է դեպի Շուշի: Անդրանիկն արդեն մոտենում էր Շուշիին, երբ դեկտեմբերի 1-ին դաշնակիցների զորքերի ընդհանուր հրամանատար, անգիական գեներալ Թոմսոնը, նրանից պահանջեց դադարեցնել առաջխաղացումը, հակառակ դեպքում դա կարող է դիտվել որպես դաշնակից երկրների դեմ ուղղված գործողություն: Անդրանիկն ստիպված ընդունեց այդ առաջակը և իր զորամասով կրկին վերադարձավ Գորիս: Այսպիսով, Անգլիան և Ֆրանսիան, խափանեցին Անդրանիկի զորրքերի մուտքը Շուշի:

      Comment


      • #33
        Օգոստոսի 22-ի համաձայնագիրը չփոխեց Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը, մարզը փաստորեն շարունակում էր մնալ ինքնուրույն քաղաքական միավոր: Սակայն հայերը լավ հասկանում էին, որ Սուլթանովը ամեն ինչ կանի, որպեսզի <<ժամանակավորը >> դարձնի մշտական, վերացնի Արցախի հայերին և այդ տարածքը վերջնականապես միացնի Ադրբեջանին: Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծվեց ինքնապաշտպանության մարմին, որը ղեկավարում էր մարզի ռազմական պաշտպանությունը: Երկու կողմերն էլ պատրաստվում էին վճռական ճակատամարտի:
        1920թ. փետրվարի 19-ին Սուլթանովը պահանջեց արցախցիներիրց անհապաղ լուծել մարզի միացման հարցը,որպես մի երկրամասի, որը անխզելի տնտեսական կապերով կապված է Ադրբեջանի հետ: 1920թ. փետրվարի 28-ից մինչև մարտի 4-ը Շոշ գյուղում կայացավ Ղարաբաղի հայերի 8-րդ համագումարը, արցախցիները մերժեցին Սուլթանովի պահանջը: Մուսավաթական կառավարությունը որոշեց արագացնել Ղարաբաղի գրավումը:
        Արցախցիները մարտի 22-ի լույս 23-ի գիշերը դիմեցին զինված ապստամբության: Տեղի ունեցան արյունահեղ մարտեր, օգնությունը Հայաստանից ուշացավ: Ազերիները գրավեցին Շուշին և քաղաքը վերածեցին փլատակների, զոհվեցին հազարավոր հայեր: Շուտով օգնության հասան Երևանից` Դրոն, Ղափանից` Նժդեհը, իրենց զորամասերով: Հայ զորավարների հարվածների տակ թշնամին նահանջեց, Լեռնային Ղարաբաղը ամբողջությամբ ազատագրված էր:
        1920թ. ապրիլի 23-ին ` հայերի 9-րդ համագումարը, Լեռնային Ղարաբաղը հռչակեց որպես Հայաստանի անբաժանելի մաս և ստեղծվեց կառավարություն` Դրոյի գլխավորությամբ:
        Այսպիսով, մեր Արցախ աշխարհը չի եղել մուսավաթական Ադրբեջանի կազմում: 1918թ. մայիսի վերջերից մինչև 1920թ. ապրիլ ամիսը , այսինքն մինչև Ադրբեջանում Խորհրդային իշխանության հաստատումը, Լեռնային Ղարաբաղը եղել է անկախ: Մուսավաթական Ադրբեջանի բոլոր ջանքերը` սեփականացնել այդ տարածքը, անցան ապարդյուն...

        1920թ. ապրիլի 28-ին Ադրբեջանում հաստատվեց խորհրդային իշխանություն: Հաջորդ օրը` ապրիլի 29-ին, Ադրբեջանի արտաքին գործերի կոմիսար Հուսեյնովը Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը ուղարկեց նոտա, որով պահանջում էր դորս բերել հայկական զորքերը Ղարաբաղի և Զանգեզուրի տարածքից: Խորհրդային Ադրբեջանը սպառնում էր Հայաստանին պատերազմով: Այսպիսով երևում է, որ Խորհրդային Ադրբեջանի կառավարությունը շարունակում էր մուսավաթների քաղաքականությունը:
        1920թ. մայիսի 1-ին 11-րդ կարմիր բանակի հրամանատարությունը վերջնագիր ներկայացրեց Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը, որով պահանջւոմ էր անհապաղ դուրս բերել հայկական զորքերը Ադրբեջանի տարածքից 24 ժամվա ընթացքում: վերջնագիրը ստորագրել էին Օրջոնիկիձեն, Կիրովը, Մեխանոշիմը և Լևանդովսկին: Նրանք էլ բանակցություններ սկսեցին Դրոյի հետ` պահանջելով նրանից հեռանալ Ղարաբաղից: Ստեղծված իրավիճակում Դրոն ստիպված հեռացավ Ղարաբաղից:
        Խորհրդային Ռուսաստանի արտաքին գործերի կոմիսար Չիչերինը լավ տեղյակ էր Անդրկովկասում տիրող դրությանը և խիստ դատապարտում էր Խորհրդային Ադրբեջանի զավթողական քաղաքականությունը: Ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու ելքը Չիչերինը տեսնում էր նրանում, որ Կարմիր բանակը պոետք է ժամանակավորապես գրավի Լեռնային Ղարաբաղը և թույլ չտա Ադրբեջանին գրավել այդ տարածքը, մինչև բարենպաստ պայմանններում կվճռվի տարածքի ճակատագիրը:
        1920թ. հուլիսի 7-ին կոմկուսի քաղբյուրոյի նիստում, որի նախագահն էր Վլադիմիր Լենինը, որոշվեց ժամանակավոր գրավել վիճելի տարածքները, այնուհետև Ռուսաստանի ներկայացուցչի նախագահությամբ ստեղծել հանձնաժողով, որը վերջնականապես կլուծի հարցը: Տարածքի հայ բնակչությունը հանձնաժողովով պետք է վճռեր իր ճակատագիրը, սակայն, հուիսի 8-ին, Ստալինը Օրջոնիկիձեի անունով հեռագիր տվեց, որով պահանջում էր վիճելի հարցերը լուծել Ադրբեջանի և Թուրքիայի օգտին:
        Նարիմանովը, ունենալով Ստալինի աջակցությունը, չէր ենթարկվում կենտրոնի որոշումներին: Չկարողանալով ռազմական ուժով գրավել Լեռնային Ղարաբաղը, Ադրբեջանի կառավարությունը որոշեց զավթել այն խաղաղ ճանապարհով:

        Comment


        • #34
          1920թ. մայիսի 26-ին տեղի ունեցավ Ղարաբաղի հայերի 10-րդ հանագումարը, որը Լեռնային Ղարաբաղը հռչակեց խորհրդային: Կուսակցական մարմինների ղեկավար պաշտոնները << խաղաղ ճանպարհով>> անցան ազերիների ձեռքը: Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղը զավթելու քաղաքականությունը իրագործվում էր խորհրդային իշխանության, բոլշևիկյան հեղափոխության թշնամիների դեմ ուժեղացող պայքարի կարգախոսներիի տակ: Պետք է նշել , որ հայ բոլշևիկները խաբված էին և իրենց քաղաքականությամբ նպաստում էին Ադրբեջանի զավթողական քաղաքականությանը: Բայց Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղը զավթելու քաղաքականությունը վճռական դիմադրության հանդիպեց: 1920թ. հունիսից արցախցիները սկսեցին իրենց պայքարը հանուն հայրենի հողի ազատագրման, անկախության: Այդ պայքարը վերածվեց հզոր համաժողովրդական ապստամբության` Թևան Ստեփանյանի գլխավորությամբ: Օգտվելով առիթից` Ադրբեջանը, արցախցիների ազատագրական պայքարը ներկայացրեց որպես հակախորհրդային, հակահեղափոխական շարժում` <<Թևանյան ավանտյուրա>>: Այսպիսով, Ադրբեջանի կառավարությունը, Կարմիր բանակի օգնությամբ 1921թ. ապրիլին ճնշեց արցախահայերի ազատագրական պայքարը: Այն, ինչ չհաջողվեց իրականացնել մուսավարներին` թուրքերի, գերմանացիների, անգլիացիների օգնությամբ, իրագործեց Նարիմանովը Խորհրդային Ռուսաստանի և նրա Կարմիր բանակի օգնությամբ:

          1921թ. հուլիսի 4-ին տեղի ունեցավ Կովկասյան բյուրոյի պլենումի նիստ, որին մասնակցւոմ էին Ստալինը, Օրջոնիկիձեն, Մախարաձեն, Մյասնիկյանը, Նարիմանովը, Կիրովը, Նազարետյանը...: Կովկասյան բյուրոն որոշում ընդունեց Լեռնային ղարաբաղը միացնել Հայաստանին: Որոշվեց նաև Լեռնային ղարաբաղում անցկացնել հանրաքվե, որով պետք է վճռվեր Լեռանային Ղարաբաղի ճակատագիրը: Բնական է, որ Արցախի բնակչության 95տոկոս կազմող հայերը պետք է քվեարկեին Հաաստանի կազմում լինելու օգտին: Նարիմանովը ամեն ինչ արեց, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցի վերջնական լուծման ճակատագիրը տեղափոխվի ՌԿ/բ/Կ ԿԿ-ն: Հուլիսի 5-ին հրավիրվեց Կովկասյան բյուրոյի պլենումի արտահերթ նիստ, որին մասնակցեցին նրա բոլոր անդամները և Ստալինը: Որոշում ընդունվեց.
          1. Ելնելով մահմեդականների և հայերի միջև ազգային խաղաղության և ադրբեջանի հետ ունեցած տնտեսական կապերից` Լեռնային Ղարաբաղը թողնել Ադրբեջանի կազմում, նրան տալով լայն մարզային ինքնավարություն ...
          2. Ադրբեջանի ԿԿ-ին հանձնարարել որոշել ինքնավար մարզի սահմաններ...
          3. Ադրբեջանի ԿԿ-ին որոշել Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավարության ծավալը և այլն:

          Ցավալի է այն հանգամանքը, որ մեկ գիշերվա ընթացքում Նարիմանովը կարողացել էր համոզել Ստալինին ազդել Կովկասյան բյուրոյի անդամների վրա, և չնայած նրան, որ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության 95 տոկոսը կազմում էին հայերը, Կովկասյան բյուրոն առանց Հայաստանի, առանց արցախցիների կարծիքը հաշվի առնելու, նրանց ազգային շահերը զոհաբերեց հանուն հեղափոխության: Այսպիսով Կովկասյան բյուրոյի այս որոշման պատճառով է, որ մինչև օրս շարունակվում է Լեռնային Ղարաբաղի ազատագրական պայքարը: Չնայած նրան, որ ունենք արյան գնով նվաճած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, բայց ցավալի է այն փաստը, որ <<քաղաքակիրթ>> աշխարհի կողմից միջազգային ճանաչում չունի: Հանուն հայրենի հողի ազատամարտիկների թափած արյան կոչն է` զենքով ազատագրված հայրենիքը, որը մեր պատմական Հայաստանի մի փոքր հատվածն է միայն, պահել և պահպանել սրբությամբ:
          Վերջին խմբագրող՝ Հռիփսիմե Հարությունյան: Այսօր, 13:30:

          Comment


          • #35
            Անհրաժեշտ է, որ աշակերտները կարևորեն այն հանգամանքը, որ Լեռնային Ղարաբաղը եղել է պատմական Հայաստանի 15 նահանգներից մեկը` Արցախ աշխարհը: կարելի է աշակերտներին , որպես գործնական աշխատանք , հանձնարարել նյութեր հավաքեն Արցախում ստեղծված իշխանությունների պատմության, ազատագրական պայքարի մասին, որը կնպաստի աշակերտների գիտելիքների զարգացմանը, ինչպես նաև հայրենասիրությանը...

            Comment


            • #36
              Մինչև 1919թ վերջերը Հայաստան-Թուրքիա սահմանները գրեթե հասել `ին 1914թ. ռուս-թուրքական սահմաններին: Բաթումի համաձայնագրով Հայաստանին տրված 12000քառ. կմ տարածքը դարձել էր շուրջ 70 000քառ. կմ: Հայկական մյուս հողերի կցումը Հայաստանին կախված էր մնում Փարիզում ընթացող խաղաղության խորհրդաժողովից...

              Comment


              • #37
                Դեկտեմբերի 10-ն Արցախի համար եռակի տոն է: Այդ օրը նշանավորվում է նրանով, որ հենց դեկտեմբերի 10-ին անցկացվեց Լեռնային Ղարաբաղի անկախության հանրաքվեն: Այդ նույն օրը տարիներ անց ընդունվեց ԼՂՀ Սահմանադրությունը: Դեկտեմբերի 10-ը նաեւ Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրն է:

                1991թ. դեկտեմբերի 10-ին կայացավ Լեռնային Ղարաբաղի անկախության հանրաքվեն, որի արդյունքում ընտրողների 99,8%-ը կողմ քվեարկեց Արցախի անկախությանը։

                Սակայն մինչեւ 2006 թ. ԼՂՀ-ն Սահմանադրություն չուներ։ Միայն 15 տարի անց Ղարաբաղի խորհրդարանը հաստատեց առաջին Սահմանադրության տեքստը։ Այնտեղ նշված էր, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն ինքնավար, ժողովրդավարական, իրավական եւ սոցիալական պետություն է, եւ որ պետական իշխանությունը Ղարաբաղում իրականացվում է այն տարածքում, որը փաստացի գտնվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության իրավասության տակ։

                ԼՂՀ նախագահի հրամանագրի համաձայն՝ ԼՂՀ Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի օր նշանակվեց 2006թ. դեկտեմբերի 10-ը՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրը եւ ԼՂՀ Անկախության հանրաքվեի օրը։ Այդ օրը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում անցկացվեց ԼՂՀ առաջին Սահմանադրության նախագծի ընդունման համաժողովրդական հանրաքվեն։ ԼՂՀ Սահմանադրության ընդունմանը կողմ քվեարկեց 77 հազ. 279 քաղաքացի։

                ԼՂՀ Սահմանադրությամբ ամրագրվեց հայկական երկրորդ հանրապետության կայացման իրավական փաստը։

                Արցախի անկախությունն ամբողջ հայության հպարտությունն է: Դեկտեմբերի 10-ը տոնական օր է յուրաքանչյուր հայի համար:

                Comment

                Ներեցեք, դուք իրավասու չեք դիտել այս էջը:
                Working...
                X