Ինչպիսին պետք է լինի չափորոշչահեն դասը

[Flora Hovhannisyan]

Դասի նպատակները ձևակերպվում են ՝ ելնելով սովորողին ներկայացվող պահանջներից, նրա գործառույթներից: Ուսուցիչը նպատակը ձևակերպելիս պետք է ինքն իրեն տա հետևյալ հարցերը.

ինչ կարևոր գիտելիք պետք է ձեռքբերի աշակերտը,
 ինչ կարևոր կարողություն և հմտություն պետք է ձևավորել ու զարգացնել,
 ինչ արժեքային համակարգ ենք ուզում ձևավորել աշակերտների մեջ:
 Պլանավորման համար հիմնական ուղեցույց է դառնում չափորոշիչը, այլ ոչ թե առարկայական ծրագիրը կամ դասագրքի որոշակի թեման: Ճիշտ պլանավորումը լայն հնարավորություններ է ստեղծում ուսուցումը ճիշտ և արդյունավետ կազմակերպելու համար:
 Ամբողջ ուսումնական գործունեության նպատակը սովորողների անձի զարգացումն է , իսկ անձը, անհատը կզարգանա այն դեպքում, երբ լիակատար կյուրացնի ուսումնական գործողություններ կատարելու կարողությունները: Ուսումնական նյութի պասիվ յուրացման դեպքում սովորողը չի զարգանա: Հատկապես սովորողի ակտիվ գործողությունները կդառնան նրա ինքնուրույնության ձևավորման հիմքը:
 Այսպիսով՝ չափորոշչահեն դասի կրթական խնդիրն այնպիսի պայմանների կազմակերպումն է, որոնք կխթանեն սովորողների ակտիվ գործունեությունը:
 Չափորոշչային պահանջների իրագործման նպատակով ուսուցիչը ստեղծում է ուսումնական իրավիճակներ, որտեղ սովորողներն ուսումնական գործունեություն են ծավալում: Դրանց միջոցով ուսուցիչը կարողանում է ուսումնական խնդիրները լուծել ուսումնական իրավիճականերում:
Իսկ ինչ է ուսումնական իրավիճակը: Ուսումնական իրավիճակներ ասելով՝ հասկանում ենք ուսումնական գործընթացում կազմակերպվող այնպիսի հատուկ իրավիճակներ , որտեղ սովորողները ուսուցչի օգնությամբ տեսնում են ուսումնասիրվող նյութը, հետազոտում են այն՝ կատարելով զանազան գործողություններ, օրինակ՝ վերափոխում են, վերաձևակերպում, նկարագրում, օգտվում են տեղեկատվական աղբյուրներից, վերլուծում են նյութը, խմբավորում, դասակարգում և այլն: Կատարելով այս ամենը՝ սովորողները յուրացնում են տվյալ առարկայի համար բնորոշ գործողություններ կատարելու կարողությունները, այսինքն ՝ առարկայական գիտելիքներից բացի ՝ ձեռք են բերում ճանաչողական և հաղորդակցական բանիմացություն:
 Ուսումնական իրավիճակներ ստեղծելիս ուսուցիչը պետք է հաշվի առնի՝
 սովորողների տարիքային առանձնահատկությունները
 ուսումնական առարկայի առանձնահատկությունները
 աշակերտների՝ ուսումնական գործողություններ կատարելու կարողությունների ձևավորման մակարդակը:

[Flora Hovhannisyan]

Չափորոշչահեն դասի արդյունավետության չափանիշները

1. Ուսուցիչը սովորողներին սովորեցնում է անդրադարձ կատարելու կարողություններ. գնահատել իրենց պատրաստվածությունը, բացահայտել իրենց բացթողումները, որոնել թերացումների պատճառները:

2. Ուսուցիչը տիրապետում է երկխոսության տեխնոլոգիային. ոչ միայն հարցեր է տալիս, այլև սովորեցնում է սովորողներին հարցեր առաջադրել:

3. Ուսուցիչը ուսուցման վերարտադրողական և խնդրահարույց ձևերը ներդաշնակ, արդյունավետ կերպով համապատասխանեցնում է դասի նպատակներին, սովորեցնում է ստեղծագործաբար աշխատել:

4. Դասի ընթացքում տրվում են առաջադրանքներ և ճշգրիտ չափանիշներ, որոնք ինքնաստուգման և ինքնագնահատման հնարավորություն են ստեղծում՝ զարգացնելով հատուկ ձևավորված գնահատողական գործունեություն կատարելու կարողություններ:

5. Ուսուցիչը ձգտում է, որ ուսումնական նյութն իմաստավորվի բոլոր աշակերտների կողմից՝ այդ նպատակների համար կիրառելով հատուկ հնարներ:

6. Ուսուցիչը ջանում է գնահատել յուրաքանչյուր սովորողի իրական առաջընթացը և խրախուսում է նույնիսկ ամենաչնչին հաջողությունները:

7. Ուսուցիչը հատուկ պլանավորում է դասի հաղորդակցական նպատակները:

8. Ուսուցիչն ընդունում է և խրախուսում սովորողների սեփական դիրքորոշումը, այլընտրանքային կարծիքները:

9. Ուսուցչի ոճը, վարած երկխոսությունները ստեղծում են համագործակցային մթնոլորտ, հոգեբանական հարմարավետություն:

10. Դասի ընթացքում իրականացվում է ուսուցիչ-սովորող խոր անձնային փոխազդեցություն՝ հարաբերությունների, համատեղ գործունեության միջոցով:

11. Ուսուցումը կազմակերպվում է բացահայտումների միջոցով:

12. Սովորողներն իրենք են ընտրում այս կամ այն ուսումնական գործունեությունը՝ տվյալ թեմայի ուսումնասիրման նպատակով:

13. Առկա են բանավեճեր, որոնք բովանդակում են ուսումնասիրվող թեմայի վերաբերյալ տարբեր մոտեցումներ, հակասություններ, միասնական որոշման որոնում:

14. Սովորողը գիտակցում է իր գործունեությունը, այսինքն, թե ինչպես է ստացել արդյունքը, ինչ դժվարությունների է հանդիպել, ինչպես է դրանք հաղթահարել:

15. Սովորողին խմբով աշխատելու և խմբի մասնակիցների հետ բացահայտումներ կատարելու հնարավորություն է տրվում:

16. Ուսուցիչը սովորողներին մղում է խնդրահարույց - որոնողական և հետազոտական գործունեության:

17. Եզրահանգումներն անում են իրենք՝ սովորողները:

18. Վերարտադրողական բնույթի աշխատանքները հասցվում են նվազագույնի, իսկ որոնողական բնույթի աշխատանքները՝ առավելագույնի:
19. Դասն անցկացվում է աշակերտակենտրոն մոտեցմամբ:
20. Հաշվի են առնվում ոչ միայն սովորողների ուսումնառության մակարդակն ու հնարավորությունները, այլև նույնիսկ սովորողների ձգտումները, տրամադրությունը և այլն:

[gayane0803]

Հետաքրքիր թեմա է Ֆլորա ջան, շնորհակալություն: Իսկ ի՞նչ է անում ուսուցիչն աշակերտի արժեհամակարգի զարգացման ուղղությամբ:

[Flora Hovhannisyan]

Գայանե ջան, ընդհանրապես դասապլանը գրելիս ուսուցիչը դասի նպատակները ձևակերպելիս պետք է ըստ դասանյութի առանձնացնի նպատակներ ըստ կրթության բովանդակության հետևյալ բաղադրիչների.
ա/ գիտելիքների համակարգից -ինչ գիտելիք է սովորեցնելու
բ/ կարողություններ և հմտություններ համակարգից - ինչ կարողություններ ու հմտություններ է զարգացնելու
գ/ արժեքային համակարգից - ինչ արժեքներ է ձևավորելու:
Ուսուցչի համար լավագույն տեղեկագիրը կարող է լինել Կրթակարգը, որում ամրագրված են այդ ամենը:
Ուղղակի նշված բաղադրիչներից վերցված ենթաբաղադրիչները դասանյութին, թեմային համապատասխանեցվեն պետք է լինեն:

[gayane0803]

Ֆլորա ջան իսկ այդ ամենը ուսուցիչը կարող է հասցնել 45 րոպեի ընթացքում?

[Flora Hovhannisyan]

Ուսուցիչն այդ ամենը ինքնստիքյան կատարում է դասապրոցեսին, ուղղակի խոսքն այն մասին է, որ, հետևելով այդ ամենին, առավել նպատակային, արդյունավետ կդառնա դասապրոցեսը, բացի այդ դա չափորոշչային պարտադիր պայման է:

[gayane0803]

Ֆլորա ջան իսկ ինչ կարծիքի եք Ա, Բ, Գ մակարդակների մասին: Արդյոք չէր կարելի ընդհանուր գրել, թողնել ուսուցիչն ինքը որոշի որ դասարանում, որ աշակերտի համար որն է նվազագույնը, առավելագույնը: Մի դասարանի Գ մակարդակը հնարավոր է մյուսի համար լինի Ա-ին հավասար: Սա իմ կարծիքն է:

[Flora Hovhannisyan]

Գայանե ջան, բանն այն է, որ չափորոշչային պահանջները բոլորի համար նույնն են, սակայն եթե աշակերտը հաջողություններ է գրանցում, ապա նա, օրինակ Ա մակարդակից <<տեղափոխվում է>> Բ մակարդակ: Աշակերտը Ա մակարդակիում ստանում է 1,2,3,4,5,6 միավորներ, Բ մակարդակում ՝ 7,8, իսկ Գ-ում՝ 9,10: Ընդ որում 10 ստանում է այն աշակերտը, ով կարողանում է կատարել չորրորդ մակարդակի գժվարագույն առաջադրանքներ: Ձեր առաջարկածն իմ կարծիքով կտանի այն բանին, որ կսկսենք գնահատել աշակերտների գիտելիքներն ըստ գիտելիքների <<համեմատության>>, այսինքն այս աշակերտը մի փոքր մյուսից լավ պատասխանեց, ուրեմն մեկ միավոր նրանից բարձր կգնահատվի, այնինչ գնահատման նորմերում, որոնք համապատասխանեցված են չափորոշչային պահանջներին, հստակ ներկայացված է գնահատականի հիմնավորումը, այսինքն ինչ պահանջների պետք է բավարարի աշակերտի պատասխանը, որ ստանա այս կամ այն գնահատականը: Իմ կարծիքով այդ պահանջներին հետևելը ճիշտ մոտեցում է:

[Ռուզաննա Խաչատրյան]

Հարգելի Ֆլորա, իսկապես ուսուցիչը իր առջև պետք է դնի հետևյալ խնդիրները .

1. ինչ կարևոր կարողություններ և հմտություններ պետք է ձևավորել ու զարգացնել,
2. ինչ արժեքային համակարգ ենք ուզում ձևավորել աշակերտների մեջ:

[Flora Hovhannisyan]

Հարգելի Ռուզաննա, երևի շտապել եք գրառում կատարելիս, որովհետև մոռացել եք նշել գիտելիքների համակարգը՝ այն ծրագրային նյութը, որը մենք սովորեցնում ենք:
Դրանք այն նպատակներն են, որոնք ընկած պետք է լինեն մեր աշխատանքների հիմքում:

[Flora Hovhannisyan]

Կարծում եմ՝ յուրաքանչյուր դաս, որը կազմակերպվում է՝ հիմքում ունենալով չափորոշչային պահանջները, ամենաարդյունավետ դասն է: