Տարբերակման կիրառումն ուսումնառության խթանման համար

[Նելլի Գալստյան]

Հարգելի Նելլի, իսկապես անհրաժեշտություն է տարբերակված ուսուցման ժամանակ կարևորել սովորողի հոգեբանական առանձնահատկությունները: Միայն այդ դեպքում ուսուցիչը հաջողություն կգրանցի:

Հարգելի Ռուզաննա, կարծում եմ բացահայտելով սովորողի անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները, իմանալով խնդիրները՝ կկարողանանք իրականացնել տարբերակված ուսումնառություն՝ յուրաքանչյուրի համար ստեղծել սովորելու անհրաժեշտ պայմաններ:

[Ռուզաննա Խաչատրյան]

Հարգելի Ռուզաննա, կարծում եմ բացահայտելով սովորողի անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները, իմանալով խնդիրները՝ կկարողանանք իրականացնել տարբերակված ուսումնառություն՝ յուրաքանչյուրի համար ստեղծել սովորելու անհրաժեշտ պայմաններ:

Հարգելի՛ Նելլի, կարծում եմ ինձ հետ համամիտ կլինեք, որ մեր դասի պլաննեը ստեղծելիս մենք պետք է կարևորենք հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտներին և նրանց համար պլանավորենք ուսումնառությունը;

[Նելլի Գալստյան]

Հարգելի՛ Նելլի, կարծում եմ ինձ հետ համամիտ կլինեք, որ մեր դասի պլաննեը ստեղծելիս մենք պետք է կարևորենք հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտներին և նրանց համար պլանավորենք ուսումնառությունը;

Հարգելի Ռուզաննա, համամիտ եմ, եթե պլաններ կազմելիս հաշվի չառնենք սովորողների առանձնահատկությունները, նրանց ուսումնառության մեջ ոչ մի էական առաջադիմություն չենք ունենա:

[Ռուզաննա Խաչատրյան]

Հարգելի Ռուզաննա, համամիտ եմ, եթե պլաններ կազմելիս հաշվի չառնենք սովորողների առանձնահատկությունները, նրանց ուսումնառության մեջ ոչ մի էական առաջադիմություն չենք ունենա:

Հարգելի՛ Նելլի, տարբերակված ուսումնառության ժամանակ կարելի է կիրառել և՛ հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտներին առանձին խմբերի մեջ ներառելու տարբերակը և՛ տարաբնույթ խմբերի մեջ ներառելու տարբերակը:

[Նելլի Գալստյան]

Այդ պատճառով թեմայի ամփոփման համար ցանկալի է կիրառել հայտորոշիչ թեստեր:Ֆիզիկայի դասերին օգտագործում եմ նաև անհատական տարբերակներ՝յուրաքանչյուր աշակերտի համար, նրանց առաջընթացը որոշելու համար:

Համամիտ եմ, հարգելի Վարդանյան, հայտորոշիչ թեստերն իսկապես նպաստում են թյուրըմբռնումների արագ հայտնաբերմանն ու վերացման: Դրանք ես հաճախ կիրառում եմ ոչ միայն թեման ամփոփելիս, այլ հենց ընթացիկ դասերի ժամանակ՝ կամ դասի սկզբում, կամ դասի բացատրությունից անմիջապես հետո՝ ընկալումը հասկանալու համար:

[Նելլի Գալստյան]

Հարգելի՛ Նելլի, տարբերակված ուսումնառության ժամանակ կարելի է կիրառել և՛ հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտներին առանձին խմբերի մեջ ներառելու տարբերակը և՛ տարաբնույթ խմբերի մեջ ներառելու տարբերակը:

Համամիտ եմ հարգելի Ռուզաննա, պետք է փորձել, հետազոտել, հասկանալ, թե որ տվյալ դեպքում որն է ավելի արդյունավետ՝ հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտներին առանձին , թե տարաբնույթ խմբերում ներառելը: Կարծում եմ՝ դա հաճախ կարող է պայմանավորված լինել օրվա աշխատանքի բնույթով:

[Ռուզաննա Խաչատրյան]

Համամիտ եմ հարգելի Ռուզաննա, պետք է փորձել, հետազոտել, հասկանալ, թե որ տվյալ դեպքում որն է ավելի արդյունավետ՝ հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտներին առանձին , թե տարաբնույթ խմբերում ներառելը: Կարծում եմ՝ դա հաճախ կարող է պայմանավորված լինել օրվա աշխատանքի բնույթով:

Միանշանակ օրվա դասի բնույթից և կատարվելիք աշխատանքից է կախված հատուկ կարիք ունեցող աշակերտներին տրվելիք առաջադրանքները:
Տարբերակված ուսուցումը շատ արդյունավետ է ու անհրաժեշտ:

[Flora Hovhannisyan]

Հարգելի Նելլի, կարևոր թեմա եք ընտրել քննարկաման համար: Առաջարկում եմ քննարկումն սկսել հետևյալ հարցից՝ ինչ է տարբերակված ուսուցումը:

Տարբերակվում են սովորողների առանձին խմբեր, որոնց ուսումնառությունը կազմակերպվում է տարբեր ձևերով: Մարդիկ տարբերվում են իրենց անհատականությամբ: Դաս-դասարանային համակարգում տարբերակված ուսուցումը կազմակերպվում է բոլորի համար նույն ձևով, բնականաբար արդյունքը տարբեր է լինում: Աշակերտների ընդհանուր ինտելեկտուալ ընդունակությունները տարբեր են, ուստի և տարբեր են նրանց սովորելու կարողությունները; Մեկը կարող է արագ յուրացնել նոր նյութը, մյուսին անհրաժեշտ է ավելի շատ ժամանակ, մեկը յուրացնում է մի քանի անգամ կրկնելով, մյուսը լսելով է շուտ ընկալում, իսկ մի այլ աշակերտ՝ տեսնելով: Մեկի մոտ զարգացած է տրամաբանական մտածողությունը և հեշտությամբ յուրացնում է բնագիտա-մաթեմատիկակական առարկաները, մյուսի մոտ զարգացած է կերպարային մտածողությունը և սիրում է հումանիտար առարկաները: Բնականաբար նույն ձևով տարբեր անհատներին սովորեցնելն ազդում է կրթական պրոցեսի որակի վրա: Տարբերակված ուսուցման նպատակն է ընդհանուր կրթության բովանդակության յուրացման գործընթացում յուրաքանչյուր աշակերտի համար ապահովել պայմաններ՝ նրա ընդունակությունների, հետաքրքրությունների, հակումների, ճանաչողական պահանջմունքների բավարարման ու մաքսիմալ զարգացման համար:
Տարբերակված ուսուցումը թույլ է տալիս ուսումնական պրոցեսը կազմակերպել՝ հաշվի առնելով անձի անհատական առանձնահատկությունները:
Այն ապահովում է բոլոր աշակերտների կողմից կրթության բովանդակության յուրացումը: Այդ տիպի կրթության կազմակերպման դեպքում սովորողների յուրաքանչյուր խումբ, որոնք ունեն նման անհատական առանձնահատկություններ, գնում են իրենց ճանապարհով: Տարբերակված ուսուցման պայմաններում ուսուցման պրոցեսը մաքսիմալ ձևով մոտեցվում է երեխաների ճանաչողական պահանջմունքներին և անհատական առանձնահատկություններին:
Տարբերակումը բնորոշվում է սովորողների այնպիսի խմբերի ստեղծումով, որտեղ գործունեության նպատակը, բովանդակությունը, մեթոդները, ձևերն ու արդյունքները տարբերվում են:

[Flora Hovhannisyan]

Շարունակեմ միտքս.
Տարբերակված ուսուցումն իրականացվում է 3 հիմնական փուլերով.

1. ճանաչել յուրաքանչյուր սովորողի անհատական առանձնահատկությունները,
2. խմբավորել սովորողներին ըստ իրենց անհատական առանձնահատկությունների
3. տարբերակել յուրաքանչյուր խմբի ուսումնական գործընթացը:

[Flora Hovhannisyan]

Ներդասարանային տարբերակում՝
ըստ տարբեր բարդության աստիճանի առաջադրանքների կատարման

Ամենատարածված ներդասարանային տարբերակման ձևը սովորողների կողմից տարբեր բարդության աստիճանի առաջադրանքների կատարումն է: Օրինակ՝

• 1-ին մակարդակում հանձնարարվում է աշակերտին կարդալ ուսումնական նյութը, պատմել՝ առանձնացնելով գլխավոր մտքերը:
• 2-րդ մակարդակում հանձնարարվում է աշակերտին կարդալ ուսումնական նյութը, կազմել պլան և հարցադրումներ:
• 3-րդ մակարդակում հանձնարարվում է աշակերտին կարդալ ուսումնական նյութը, տալ նյութի համառոտ բնութագրությունը, արտահայտել սեփական դիրքորոշումը:

[Flora Hovhannisyan]

Հարգելի գործընկերներ, ուսուցիչները կարող են տարբերակված առաջադրանքները տալ տարբեր ձևերով.

• Ուսուցիչն ընտրում է առաջադրանք յուրաքանչյուր աշակերտի համար:
• Աշակերտն ինքն է ընտրում իր առաջադրանքը:

Այս դեպքում ուսուցիչը պարտավոր է նախապես սովորողներին ներկայացնել առաջադրանքի բարդությունը և խորհուրդներ տալ, թե ո՞ր առաջադրանքն ընտրի: 2-րդ դեպքում ուսուցիչը կարող է ներկայացնել առաջադրանքի բարդությունը, բայց ընտրությունը թողնել աշակերտին: 3-րդ դեպքում աշակերտները իրենք են որոշում առաջադրանքի բարդությունը, իրենք էլ ընտրում:Կամավոր ընտրության սկզբունքով կատարվող առաջադրանքները կարող են նաև աշակերտները իրենք գտնել ու առաջարկել: Առաջադրանքները կարող են նպատակաուղղված լինել թեմայի յուրացմանը կամ էլ բացթողումների լրացմանը:
Տարբերակված ուսուցման ժամանակ աշակերտները կարող են ստանալ ծրարներում համապատասխան հրահանգավորումներով առաջադրանքներ. գծագրեր, նկարներ: Աշակերտն անհրաժեշտության դեպքում կարող է դիմել դրանց օգնությանը, կարող է չդիմել:
Տարբերակված ուսուցումը հնարավորություն է տալիս աշակերտին որոշել, թե ուսումնական նյութի յուրացումը ո՞ր մակարդակում կարող է յուրացնել: Սակայն անհրաժեշտ պայման է, որ այն չպետք է ցածր լինի պարտադիր նվազագույն մակարդակից, և ուսուցիչը ուսումնական նյութը պետք է ներկայացնի առավելագույն մակարդակով: Եթե մի աշակերտ ցանկանում է առարկան ուսումնասիրել նվազագույն մակարդակով, իսկ մյուսն՝ առավելագույն, ապա այդ հնարավորությունը նա պետք է ստանա: Այսպիսով, տարբերակումը հաշվի է առնում ոչ միայն աշակերտների ինտելեկտուալ ընդունակությունները, այլև հետաքրքրությունները:
Տարբերակված ուսուցման ներդրման ժամանակ բացահայտել են, որ շատ աշակերտներ, որոնք այս կամ այն առարկայից ունեցել են խոր ընդունակություններ, չեն ցանկացել ընտրել առավելագույն մակարդակը: Այդպիսի պատկեր է նկատվել նաև մնացած առարկաների նկատմամբ: Նշանակում է, որ երբեմն աշակերտը մի առարկայից ընտրում է նվազագույն մակարդակը, նպատակ չի հետապնդում, որպեսզի մյուս առարկայից ընտրի առավելագույնը: Այդպիսի աշակերտի հետաքրքրությունները այլ են. սիրում է զբաղվել սպորտով, արվեստով, շփվել ընկերների հետ:
Ըստ մասնագետների, տարբերակված ուսուցման ներդրումից հետո այդպիսի աշակերտների թիվը շատացել է և տարբերակման ուսուցման կազմակերպման ասպարեզում նոր խնդիրների լուծման պահանջ է առաջացել. դեռևս 1-ին դասարանից երեխաների մեջ ձևավորել գիտելիքների առավելագույն մակարդակին հասնելու ձգտում:

[Flora Hovhannisyan]

Հարգելի գործընկերներ, հստակ նպատակադրումները շատ կարևոր են:
Ուսումնական նյութի ամբողջական յուրացումը ենթադրում է կրթական գործընթացում հստակ նպատակադրումներ.

• աշակերտները պետք է իմանան, թե ուսումնառության ընթացքում ինչ գիտելիքներ, կարողություններ և արժեքներ պետք է ձևավորվեն իրենց մոտ:

Ուսումնական որոշակի նյութի ուսումնասիրությունից և ուսումնասիրության արդյունքները չափելուց հետո դասարանը բաժանվում է խմբերի.
1 խումբ--ուսումնական նյութը յուրացրած աշակերտներ, որոնց հետ անհրաժեշտ է տանել աշխատանքներ գիտելիքների ընդլայնման և խորացման ուղղությամբ:
2 խումբ—աշակերտներ, որոնք լավ չեն յուրացրել ուսումնական նյութը և ունեն բացթողումներ: Նրանց հետ տարվում են համապատասխան աշխատանքներ:
3 խումբ—աշակերտներ, որոնք ունեն խնդիրներ ուսումնական նյութի յուրացման հարցում: Նրանց համար մշակվում են համապատասխան առաջադրանքներ:
2-րդ խմբի աշակերտների համար որպես խորհրդատու և ուսուցչի օգնական կարող են լինել 1-ին խմբի աշակերտները, իսկ 3-րդ խմբի աշակերտների համար՝ 1-ին և 2-րդ խմբի աշակերտները:

[Flora Hovhannisyan]

Սովորողների ներդասարանային տարբերակումն ըստ առաջադրանքները ուսումնական պրոցես ներմուծելու տարբեր միջոցների

Ինչպես նշվեց, սովորողների ներդասարանային տարբերակման ամենատարածված ձևը աշակերտների կողմից տարբեր բարդության աստիճանի առաջադրանքների կատարումն է: Ուսուցիչների կողմից օգտագործվում են տարբերակված առաջադրանքները ուսումնական պրոցես ներմուծելու բազմազան միջոցներ: Դրանք բաժանվում են երկու խմբի.

• ուսուցիչը կարող է առաջադրանք տալ յուրաքանչյուր աշակերտի,
• աշակերտը ինքը կարող է ընտրել առաջադրանքը:

Ինքնուրույն ընտրության համար աշակերտին պետք է նախապատրաստել: Առաջին փուլում ուսուցիչը բացատրում է յուրաքանչյուր առաջադրանքի բարդության աստիճանը և խորհուրդ տալիս, թե որ առաջադրանքը ընտրել: 2-րդ էտապում ուսուցիչը նույնպես բացատրում է առաջադրանքի բարդությունը, բայց ընտրում են աշակերտները: Վերջին էտապում աշակերտներն իրենք են որոշում առաջադրանքի բարդության աստիճանը և ինքնուրույն ընտրություն կատարում: Այսպիսի աշխատանքը նպաստում է համապատասխան ինքնագնահատականի ձևավորմանը: Կամավոր կատարման համար առաջադրանքներ կարող են գտնել նաև աշակերտները: Ներդասարանային տարբերակման ձևերից է աշակերտներին ուսուցչի կողմից օգնության չափաքանակի որոշումը, որն իր մեջ ներառում է առաջադրանքների ժամանակավոր թեթևացումը. առաջադրանքներ օժանդակ ցուցումներով, առաջադրանքներ նախապատրաստական վարժություններով կամ առաջադրանքներ օգնող գծապատկերներով, նկարներով: Այդպիսի առաջադրանքներ կատարելիս աշակերտը ստանում է անհրաժեշտ օժանդակ նյութերով ծրար, որին իր կամքով կարող է անդրադառնալ կամ չանդրադառնալ: Ընտրությունն իրենն է:

[Narmin]

Ողջույն Հարգելի Նելլի Գալստյան, օգտակար և արդյունավետ թեմա եք ներկայացրել, սիրով կմասնակցեմ քննարկմանը: