Մաթեմատիկայի ուսուցչի դերը սովորողի հոգեկան աշխարհի հարստացման գործում

[Նունե Մարգարյան]

Վերջին տարիներին Հայաստանի հանրապետությունում նկատվում է հանրակրթության խնդիրների մեջ աշակերտի հոգևոր դաստիարակության ոչ ավանդական ոլորտների կարևորման որոշակի միտում: Հատկապես ընդլայնում են անձի հոգևոր աշխարհի մասին գիտության՝ հոգեբանության՝ հանրակրթության մեջ ընդգրկման շրջանակները, ինչն արտահայտվել է մի շարք ուսումնասիրություններում:Առաջին հերթին մաթեմատիկական գիտելիքի կիրառական ոլորտների կարևորումը անհրաժեշտ են ապաագա քաղաքացու, մասնագետի , հասարակության լիարժեք անդամի ձևավորման համար: Երբ մաթեմատիկայի ուսուցումը դառնում է միայն մաթեմատիկա սովորեցնելու միջոց , այսինքն՝ մաթեմատիկայի ուսուցումը դադարում է կրթական գործառույթների իրականացումից, այդ պահից այն կարող է խաղալ նույնիսկ բացասական դեր: Այս միտումը առանձնապես ակնառու է դառնում այն դասերին, որտեղ մարեմատիկայի ուսուցումը վեր է ածվում խնդիրների լուծման: Խնդիրների լուծումը շատ դեպքերում պահանջում է յուրահատուկ մտածելակերպ ,որը հատուկ է ոչ բոլորին, իսկ մաթեմատիկայի ուսումնական առարկան բոլորի համար է:Առաջացած հակասությունը ծնում է անառողջ մթնոլորտ՝ աշակերտների մի մասի մոտ, որոնք շատ լավ են լուծում խնդիրը, առաջացնում է մեծամտություն և առհամարանք մյուսների նկատմամբ, մյուսների մոտ առաջացնում է թերարժեքության բարդույթ և նախանձ:Պատահական չէ , որ նման դասերը առաջացնում են լարված իրավիճակ:
Իմ կարծիքով վիճակից դուրս գալու ելքը դասի ընթացքում մաթեմատիկայի հանրակրթական տարրը գտնելն է:Առաջին հերթին խոսքը վերաբերվում է կրթության բովանդակության մեջ
այնպիսի հարցերի լուսաբանմանը, որոնք անհրաժեշտ անձի ձևաորման, նրա ստացած գիտելիքները և կարողությունները առորյա կյանքում կիրառելու համար: Պետք է ուշադրություն դարձնել, թե ապագա քաղաքացուն ինչ է տալու այսօր դասի ընթացքում կատարած բարդ վարժության լուծումը, և ինչ է կորցնում այդ ապագա քաղաքացին, երբ չի կարողանում տոկոս հանել կամ չի հասկանում, թե ինչ է արագությունը:Նույնը վերաբերվում է նաև լեզվի իմացության և այլ հանրակրրթական խնդիրների, որոնց լուծման մեջ մաթեմատիկայի ուսուցումը ունի ինչ- որ դեր:Կուզենայի անդրադառնալ նաև ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման կարևոր նախապայմաններից մեկին ՝ սովորողների անհատական հատկանիշների հաշվառմանը:Հարկ է նշել, որ այս սկզբունքը մաթեմատիկայի ուսուցման ընթացքում պահանջվածից ավելի մեծ կիրառություն է ստանում: Կան ուսուցիչներ , որոնք դասը վերածում են մի քանի ընդունակ աշակերտների հետ պարապմունքի, իսկ մյուսների վրա ընդհանրապես ուշադրություն չեն դարձնում:

[Մանուկ]

անհեթհեթություն

[Գայանե Սիմոնյան]

Վերջին տարիներին Հայաստանի հանրապետությունում նկատվում է հանրակրթության խնդիրների մեջ աշակերտի հոգևոր դաստիարակության ոչ ավանդական ոլորտների կարևորման որոշակի միտում: Հատկապես ընդլայնում են անձի հոգևոր աշխարհի մասին գիտության՝ հոգեբանության՝ հանրակրթության մեջ ընդգրկման շրջանակները, ինչն արտահայտվել է մի շարք ուսումնասիրություններում:Առաջին հերթին մաթեմատիկական գիտելիքի կիրառական ոլորտների կարևորումը անհրաժեշտ են ապաագա քաղաքացու, մասնագետի , հասարակության լիարժեք անդամի ձևավորման համար: Երբ մաթեմատիկայի ուսուցումը դառնում է միայն մաթեմատիկա սովորեցնելու միջոց , այսինքն՝ մաթեմատիկայի ուսուցումը դադարում է կրթական գործառույթների իրականացումից, այդ պահից այն կարող է խաղալ նույնիսկ բացասական դեր: Այս միտումը առանձնապես ակնառու է դառնում այն դասերին, որտեղ մարեմատիկայի ուսուցումը վեր է ածվում խնդիրների լուծման: Խնդիրների լուծումը շատ դեպքերում պահանջում է յուրահատուկ մտածելակերպ ,որը հատուկ է ոչ բոլորին, իսկ մաթեմատիկայի ուսումնական առարկան բոլորի համար է:Առաջացած հակասությունը ծնում է անառողջ մթնոլորտ՝ աշակերտների մի մասի մոտ, որոնք շատ լավ են լուծում խնդիրը, առաջացնում է մեծամտություն և առհամարանք մյուսների նկատմամբ, մյուսների մոտ առաջացնում է թերարժեքության բարդույթ և նախանձ:Պատահական չէ , որ նման դասերը առաջացնում են լարված իրավիճակ:
Իմ կարծիքով վիճակից դուրս գալու ելքը դասի ընթացքում մաթեմատիկայի հանրակրթական տարրը գտնելն է:Առաջին հերթին խոսքը վերաբերվում է կրթության բովանդակության մեջ
այնպիսի հարցերի լուսաբանմանը, որոնք անհրաժեշտ անձի ձևաորման, նրա ստացած գիտելիքները և կարողությունները առորյա կյանքում կիրառելու համար: Պետք է ուշադրություն դարձնել, թե ապագա քաղաքացուն ինչ է տալու այսօր դասի ընթացքում կատարած բարդ վարժության լուծումը, և ինչ է կորցնում այդ ապագա քաղաքացին, երբ չի կարողանում տոկոս հանել կամ չի հասկանում, թե ինչ է արագությունը:Նույնը վերաբերվում է նաև լեզվի իմացության և այլ հանրակրրթական խնդիրների, որոնց լուծման մեջ մաթեմատիկայի ուսուցումը ունի ինչ- որ դեր:Կուզենայի անդրադառնալ նաև ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման կարևոր նախապայմաններից մեկին ՝ սովորողների անհատական հատկանիշների հաշվառմանը:Հարկ է նշել, որ այս սկզբունքը մաթեմատիկայի ուսուցման ընթացքում պահանջվածից ավելի մեծ կիրառություն է ստանում: Կան ուսուցիչներ , որոնք դասը վերածում են մի քանի ընդունակ աշակերտների հետ պարապմունքի, իսկ մյուսների վրա ընդհանրապես ուշադրություն չեն դարձնում:

Հարգելի Նունե, ի՞նչ եք առաջարկում՝ մաթեմատիկայի ուսուցումը դարձնել այնքան պարզունակ, որ այն հասանելի լինի անխտիր բոլորի՞ն: Դա գուցե և շատ մարդասիրական է, բայց անհնար է և շատ հեռու իրականությունից: Դուք մաթեմատիկայի ուսուցիչ եք, և ես չէ, որ պետք է Ձեզ ասեմ, որ կան աշակերտներ, որոնք շատ հասարակ բաներն անգամ չեն կարողանում ընկալել և հասկանալ: Եվ ի՞նչ...Մաթեմատիկայի դասերը պրիմիտիվիզմի հասցնելն արդյո՞ք ճիշտ կլինի: Մտածե՞լ եք արդյոք այն աշակերտների մասին, ովքեր ունեն միջին կամ միջինից բարձր ընդունակություններ: Կարծում եք ճի՞շտ կլինի մաթեմատիկան անհետաքրքիր դարձնել այդ աշակերտների համար: Այնուամենայնիվ՝ ո՞րը կընտրեք...
ՀԳ. Կարո՞ղ եք մատնանաշել մի որևէ կրթական համակարգի օրինակ, որտեղ բոլորը կարողանում են մաթեմատիկա սովորել հավասար չափով:
Ի վերջո՝ այս գրառմանը շնորհակալություն հայտնած իմ շատ սիրելի ընկերներ, ճանաչում եմ բոլորիդ, բայց չեմ կարծում, որ համամիտ եք այստեղ արտահայտած մտքերին:

[Նունե Մարգարյան]

Ինչքան էլ ուսուցչի համար դժվար լինի շերտավորված ձևով դասը վարել ,այնուամենայնիվ պետք է ջանալ ամբողջ դասարանը պահել ակտիվ, չանտեսելով թույլ աշակերտներին :

[Գայանե Սիմոնյան]

Ինչքան էլ ուսուցչի համար դժվար լինի շերտավորված ձևով դասը վարել ,այնուամենայնիվ պետք է ջանալ ամբողջ դասարանը պահել ակտիվ, չանտեսելով թույլ աշակերտներին :

Նունե ջան, քանի՞ աշակերտ է սովորում Ձեր դասավանդած դասարաններում: Շերտավորված ուսուցումը որևէ արդյունք կտա, եթե դասարանում աշակերտների թիվը քիչ լինի /թեև ինքս կդժվարանամ ասել, թե որքան/: Բայց ներկայումս սահմանված դասարանների կոմպլեկտավորումները գրեթե անհնարին են դարձնում նման մոտեցումը: Մյուս կողմից՝ դա ուսուցչից չափազանց մեծ ջանքեր ու ժամանակ է պահանջում: Առանց այն էլ ես գտնում եմ, որ մենք մեր կատարած աշխատանքին համապատասխան չենք վարձատրվում: Վերջին տարիներին մեր աշխատանքի ծավալն անիմաստ կերպով ավելացվել է... Հաճախ մեզանից պահանջում են կատարել այնպիսի աշխատանք, որը ոչ մի կերպ չի նպաստում կրթության որակի բարձրացմանը և կրթական պայմանների բարելավելմանը:
Իսկ կարո՞ղ եք մտաբերել, թե վերջին անգամ երբ և քանի լումայով են բարձրացրել ուսուցիչների աշխատավարձը:

[petros59]

:Առաջացած հակասությունը ծնում է անառողջ մթնոլորտ՝ աշակերտների մի մասի մոտ, որոնք շատ լավ են լուծում խնդիրը, առաջացնում է մեծամտություն և առհամարանք մյուսների նկատմամբ, մյուսների մոտ առաջացնում է թերարժեքության բարդույթ և նախանձ:Պատահական չէ , որ նման դասերը առաջացնում են լարված իրավիճակ:
Պետք է ուշադրություն դարձնել, թե ապագա քաղաքացուն ինչ է տալու այսօր դասի ընթացքում կատարած բարդ վարժության լուծումը, և ինչ է կորցնում այդ ապագա քաղաքացին, երբ չի կարողանում տոկոս հանել կամ չի հասկանում, թե ինչ է արագությունը:

Մաթեմատիկան մտածողություն ուեցող աշակերտների մոտ նման որակներ չի կարող առաջանալ, թեկոզ այն պատճառով, որ նրանք բոլորից լավ գիտեն, որ ոչինչ չգիտեն:
Ես կցանկանայի իմանալ թե ինչ է կորցնում ապագա քաղաքացին, որը չի կարողանում գտնել ֆունկցիայի գրաֆիկին տրված կետում տարված շոշափողի հավասարումը:

[Էմմա Խաչատրյան]

Հարգելի Գայանե մաթեմատիկան ճշգրիտ գիտություն է և այն պարզունակ դարձնելը անհեթեթություն է։Պարզապես ցանկալի է
դասաժամի ընթացքում երբեմն ընդգրկել նաև թույլ ընդունակություններով աշակերտներին,որպեսզի նրանք չբարդույթավորվեն
և կարողանան իրենց ունակությունների չափով ընկալել թեման և ակտիվություն ցուցաբերել։Նաև կարելի է ստեղծել առողջ
ընկերական մթնոլորտ,որպեսզի ուժեղները օգնեն թույլերին։Այս դեպքում կարծում եմ,որ մեծամիտների առանձին խմբեր չեն
ձևավորվի։
Համամիտ եմ Նունեի այն մտքին,որ թույլերը չպիտի անուշադրության ենթարկվեն։

[Նունե Մարգարյան]

Շնորհակալ եմ հարգելի Գայանե ,որ արձագանքեցիք: Ոչ՝ իհարկե, ամենևին մաթեմատիկայի ուսուցումը << պարզունակ>> դարձնել հարկ չկա և չեմ կարծում , որ հասանելի է մաթեմատիկա սովորել յուրաքանչյուրին:Պարզապես սովորեցնենք մտածել, տրամաբանել և ճիշտ կողմնորոշվել առօրյայում հանդիպող խնդրահահարույց իրավիճակներում: Դա ձեր անձնական կարծիքն է, եթե համամիտ չեք:

[petros59]

Գայանե ջան, անիմաստ է:

[Լուսինէ Ավագյան]

Ինչքան էլ ուսուցչի համար դժվար լինի շերտավորված ձևով դասը վարել ,այնուամենայնիվ պետք է ջանալ ամբողջ դասարանը պահել ակտիվ, չանտեսելով թույլ աշակերտներին :

Հարգելիներս, մեզանից շատերն այնքան են տարվել 《շերտավորված ուսուցում》ասվածը տեղի ու անտեղի շեշտելով՝ նույնացնելով այն անհատական ուսուցմանը, որ մոռացել են՝ մենք աշխատում և դասավանդում ենք հանրակրթական դպրոցում, որտեղ ուսուցումն իրականացվում է դաս_ դասարանային համակարգով , չի իրականացվում և, առավել ևս, չի կարող իրականացվել անհատական ուսուցում։ Եվ դա վերաբերում է հանրակրթական դպրոցում դասավանդվող յուրաքանչյուր առարկայի։
Հարգելի Նունե Մարգարյան, ձեր մոտեցմամբ այս թեմայի մեջ կարելի է 《մաթեմատիկա》 առարկան փոխարինել ցանկացած այլ առարկայով և ստանալ նույն իրավիճակը...

[Գայանե Սիմոնյան]

Հարգելի Գայանե մաթեմատիկան ճշգրիտ գիտություն է և այն պարզունակ դարձնելը անհեթեթություն է։Պարզապես ցանկալի է
դասաժամի ընթացքում երբեմն ընդգրկել նաև թույլ ընդունակություններով աշակերտներին,որպեսզի նրանք չբարդույթավորվեն
և կարողանան իրենց ունակությունների չափով ընկալել թեման և ակտիվություն ցուցաբերել։Նաև կարելի է ստեղծել առողջ
ընկերական մթնոլորտ,որպեսզի ուժեղները օգնեն թույլերին։Այս դեպքում կարծում եմ,որ մեծամիտների առանձին խմբեր չեն
ձևավորվի։
Համամիտ եմ Նունեի այն մտքին,որ թույլերը չպիտի անուշադրության ենթարկվեն։

Էմմա ջան, ես համամիտ եմ թույլ աշակերտներին անուշադրության չմատնելուն, բայց ուսուցման ողջ պրոցեսը նրանց հարմարեցնելն ուղղակի անհեթեթություն է:
Ես ինքս երբեք չեմ ունեցել մաթեմատիկան լավ սովորող այնպիսի աշակերտ, որը դրսևորի այնպիսի վարքագիծ, ինչի մասին Նունեն գրում է. «աշակերտների մի մասի մոտ, որոնք շատ լավ են լուծում խնդիրը, առաջացնում է մեծամտություն և առհամարանք մյուսների նկատմամբ, մյուսների մոտ առաջացնում է թերարժեքության բարդույթ և նախանձ:Պատահական չէ , որ նման դասերը առաջացնում են լարված իրավիճակ»:
Եվ կիսում եմ Պոտրոսի կարծիքը. «Մաթեմատիկան մտածողություն ուեցող աշակերտների մոտ նման որակներ չի կարող առաջանալ, թեկուզ այն պատճառով, որ նրանք բոլորից լավ գիտեն, որ ոչինչ չգիտեն»:

[Նունե Մարգարյան]

Սիրելի Գայանե՝ ես լիովին համաձայն եմ , բայց եկեք մի րոպե պատկերացնենք մի տաս տարի հետո մեր հասարակության մակարդակի պատկերը՝ որ ոլորտը ,որ կուզեք.Զորամասերում անկիրթ
զինվորներ,դպրոցներում անգրագետ ուսուցիչներ ,և այդպես շարունակ: Ոչ մի բանով չնպաստող դասապրոցեսի արդյունավետությանը , կամ աշակերտի դաստիարակությանը , աշխատանքներ անչափ շատ ենք անում ,կասեի անիմաստ,ինքնակրթությամբ զբաղվելու փոխարեն ուսուցման պրոցեսը արդյունավետ դարձնելու նպատակով:Իսկ ինչ վերաբերվում է աշխատավարձներին, իհարկե ես էլ չեմ հիշում վերջին անգամ աշխատավարձի բարձրացում:

[օֆելյա]

Հարգելի Գայանե Սիմոնյան, Ձեր ,,Կարո՞ղ եք մատնանաշել մի որևէ կրթական համակարգի օրինակ, որտեղ բոլորը կարողանում են մաթեմատիկա սովորել հավասար չափով: ,, մտքին ի պատասխան կարող եմ ասել, որ չկա որևէ առարկա, երբ երեխաներն ունենան հավասար գիտելիքներ, ինչ եք առաջարկում, թույլ աշակերտներին ազատել դասերից ընդհանրապես, կամ մաթեմատիկայի դասաժամերից, անհատական մոտեցման խնդիրը խմբային ուսուցման պարագայում ամենադժվար հարցերից մեկն է, այս նյութին ես հավանություն եմ տվել հենց նրա համար, որ, այո, կան ուսուցիչներ ովքեր ընդհանրապես անտեսում են թույլ աշակերտներին, իսկ մաթեմատիկայի դասաժամերին թույլ կարող է լինեն անգամ միջակ աշակերտը

[Նունե Մարգարյան]

Լուսինե ջան,համաձայն եմ , որ կարելի է ընդհանրացնել ,մաթեմատիկայի առանձնահատւկությունները հաշվի առնելով և լինելով մաթեմատիկայի ուսուցչուհի կարևորում եմ այդ պրոցեսը, սակայն պետք
է խոստովանեմ ոչ միշտ է ստացվում իրականացնել այն պարզ պատճառով, որը ժամանկի սուղ լինելն է:

[Գայանե Սիմոնյան]

Հարգելի Գայանե Սիմոնյան, Ձեր ,,Կարո՞ղ եք մատնանաշել մի որևէ կրթական համակարգի օրինակ, որտեղ բոլորը կարողանում են մաթեմատիկա սովորել հավասար չափով: ,, մտքին ի պատասխան կարող եմ ասել, որ չկա որևէ առարկա, երբ երեխաներն ունենան հավասար գիտելիքներ, ինչ եք առաջարկում, թույլ աշակերտներին ազատել դասերից ընդհանրապես, կամ մաթեմատիկայի դասաժամերից, անհատական մոտեցման խնդիրը խմբային ուսուցման պարագայում ամենադժվար հարցերից մեկն է, այս նյութին ես հավանություն եմ տվել հենց նրա համար, որ, այո, կան ուսուցիչներ ովքեր ընդհանրապես անտեսում են թույլ աշակերտներին, իսկ մաթեմատիկայի դասաժամերին թույլ կարող է լինեն անգամ միջակ աշակերտը

Հարգելիս, կարդացեք այս թեմայում իմ կատարած 11-րդ գրառումը: