Ուսուցչի մանկավարժական տակտը, վարպետությունն ու հեղինակությունը

[Վ. Հովհաննիսյան]

Սիրելի Անահիտ, հետաքրքիր թեմայի եք անդրադարձել:Դասպրոցեսում ուսուցչի դերն ու նշանակությունը միշտ էլ կարևորվել է, սակայն մեր օրերում այն առավել պատասխանատու աշխատանք է դարձել: Այսօրվա ուսուցիչը պետք է կարողանա ապահովել ժամանակակից դպրոցին ներկայացվող պահանջները , որն օրավուր նոր թափ է ստանում: Առավել կարևոր է դպրոցում ուսուցչի մանկավարժական հեղինակությունն ու անունը, նրա պահվածքը, հագուկապը, ազգեցիկ կեցվածքն ու հատկապես ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ նկարագիրը:Դասատուն այն մարդն է, ով իր դերը սահմանափակում է միայն դաս տալով, նա ուսուցիչ չէ, և ոչ էլ դաստիարակ: Սոսկ դասատուն լավ ուսուցիչ լինել չի կարող, քանի որ ուսուցիչ լինելը դա ԱՍՏՎԱԾԱՏՈՒՐ ու ԱՍՏՎԱԾԱՇ
ՆՈՐՀ առաքելություն է, ով իր գործին մոտենում է ստեղծագործաբար, քանզի նման աշխատանքը առաջին հերթին ուրախություն ու բերկրանք է պատճառում հենց իրեն ՝ ուսուցչին: Իր աշխատանքով խանդավառված ուսուցիչը պիտի անընդհատ կատարելագործի իր գիտելիքները, մշտապես զբաղվի ինքնակրթությամբ, սեփական աշխատանքին վերաբերվի ինքնաքննադատությամբ, երբեք ու երբեք չբավարարվի իր ունեցած գիտելիքների բազայով: Իսկական ուսուցիչը նա է, ով կարողանում է սովորողին վերաբերվել որ թե սոսկ աշակերտի, այլ նրան ընդունել նախ և առաջ որպես ՄԱՐԴ, նրա մեջ առավել գնահատել նրա ՄԱՐԴ տեսակը, հարգել ու սիրել նրան, չատել նրան վատի համար, այլ սիրել այն լավի համար, ինչը վաղը ուսուցանելու ու դաստիարակելու է նրա մեջ:

[Anna Melqumyan]

Սիրելի Անահիտ, հետաքրքիր թեմայի եք անդրադարձել:Դասպրոցեսում ուսուցչի դերն ու նշանակությունը միշտ էլ կարևորվել է, սակայն մեր օրերում այն առավել պատասխանատու աշխատանք է դարձել: Այսօրվա ուսուցիչը պետք է կարողանա ապահովել ժամանակակից դպրոցին ներկայացվող պահանջները , որն օրավուր նոր թափ է ստանում: Առավել կարևոր է դպրոցում ուսուցչի մանկավարժական հեղինակությունն ու անունը, նրա պահվածքը, հագուկապը, ազգեցիկ կեցվածքն ու հատկապես ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ նկարագիրը:Դասատուն այն մարդն է, ով իր դերը սահմանափակում է միայն դաս տալով, նա ուսուցիչ չէ, և ոչ էլ դաստիարակ: Սոսկ դասատուն լավ ուսուցիչ լինել չի կարող, քանի որ ուսուցիչ լինելը դա ԱՍՏՎԱԾԱՏՈՒՐ ու ԱՍՏՎԱԾԱՇ
ՆՈՐՀ առաքելություն է, ով իր գործին մոտենում է ստեղծագործաբար, քանզի նման աշխատանքը առաջին հերթին ուրախություն ու բերկրանք է պատճառում հենց իրեն ՝ ուսուցչին: Իր աշխատանքով խանդավառված ուսուցիչը պիտի անընդհատ կատարելագործի իր գիտելիքները, մշտապես զբաղվի ինքնակրթությամբ, սեփական աշխատանքին վերաբերվի ինքնաքննադատությամբ, երբեք ու երբեք չբավարարվի իր ունեցած գիտելիքների բազայով: Իսկական ուսուցիչը նա է, ով կարողանում է սովորողին վերաբերվել որ թե սոսկ աշակերտի, այլ նրան ընդունել նախ և առաջ որպես ՄԱՐԴ, նրա մեջ առավել գնահատել նրա ՄԱՐԴ տեսակը, հարգել ու սիրել նրան, չատել նրան վատի համար, այլ սիրել այն լավի համար, ինչը վաղը ուսուցանելու ու դաստիարակելու է նրա մեջ:

Լիովին համակարծիք եմ Ձեզ հետ,Վ.Հովհաննիսյան ջան:

[Անահիտ Բաղդասարյան]

Սիրելի Անահիտ, հետաքրքիր թեմայի եք անդրադարձել:Դասպրոցեսում ուսուցչի դերն ու նշանակությունը միշտ էլ կարևորվել է, սակայն մեր օրերում այն առավել պատասխանատու աշխատանք է դարձել: Այսօրվա ուսուցիչը պետք է կարողանա ապահովել ժամանակակից դպրոցին ներկայացվող պահանջները , որն օրավուր նոր թափ է ստանում: Առավել կարևոր է դպրոցում ուսուցչի մանկավարժական հեղինակությունն ու անունը, նրա պահվածքը, հագուկապը, ազգեցիկ կեցվածքն ու հատկապես ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ նկարագիրը:Դասատուն այն մարդն է, ով իր դերը սահմանափակում է միայն դաս տալով, նա ուսուցիչ չէ, և ոչ էլ դաստիարակ: Սոսկ դասատուն լավ ուսուցիչ լինել չի կարող, քանի որ ուսուցիչ լինելը դա ԱՍՏՎԱԾԱՏՈՒՐ ու ԱՍՏՎԱԾԱՇ
ՆՈՐՀ առաքելություն է, ով իր գործին մոտենում է ստեղծագործաբար, քանզի նման աշխատանքը առաջին հերթին ուրախություն ու բերկրանք է պատճառում հենց իրեն ՝ ուսուցչին: Իր աշխատանքով խանդավառված ուսուցիչը պիտի անընդհատ կատարելագործի իր գիտելիքները, մշտապես զբաղվի ինքնակրթությամբ, սեփական աշխատանքին վերաբերվի ինքնաքննադատությամբ, երբեք ու երբեք չբավարարվի իր ունեցած գիտելիքների բազայով: Իսկական ուսուցիչը նա է, ով կարողանում է սովորողին վերաբերվել որ թե սոսկ աշակերտի, այլ նրան ընդունել նախ և առաջ որպես ՄԱՐԴ, նրա մեջ առավել գնահատել նրա ՄԱՐԴ տեսակը, հարգել ու սիրել նրան, չատել նրան վատի համար, այլ սիրել այն լավի համար, ինչը վաղը ուսուցանելու ու դաստիարակելու է նրա մեջ:

Շնորհակալություն, սիրելի Վ.Հովհաննիսյան, ինչ գեղեցիկ եք բնութագրել ուսուցչին և ներկայացրել, թե որն է նրա առաքելությունը: Լիովին համաձայն եմ Ձեզ հետ:

[Անահիտ Բաղդասարյան]

Սուխոմլինսկին թե՛ տեսականորեն, թե՛ գործնականորեն ապացուցում է, որ մանկավարժական վարպետության էությունը երեխաների գիտակցության ու զգացմունքների վրա ազդելու, յուրաքանչյուր երեխայի հոգևոր աշխարհը խորապես թափանցելու, աշակերտների զարգացումը ուսուցման առավել արդյունավետ մեթոդների ու հնարների կիրառմամբ մշտապես կառավարելու մեջ է: Նա համոզված է, որ երիտասարդ ուսուցիչը կարող է մանկավարժական աշխատանքի վարպետ դառնալ միայն իր և երեխաների հոգևոր կյանքի, մտավոր, մտավոր, աշխատանքյին, ստեղծագործական հետաքրքրությունների ընդհանրության դեպքում:

[Վ. Հովհաննիսյան]

Սիրելի Անահիտ, երանի՜ մեր ժամանակներում էլ լինեն իսկապես իրենց գործին նվիրված ՄԵԾ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՆԵՐ, ովքեր ունենան Սուխոմլինսկու աշխատասիրությունը, նվիրվածությունն ու երեխաների հետ անշահախնդիր աշխատանքի հմտությունների իրենց ուրույն մեթոդները, ունենան հավատ երեխայի նկատմամբ, որը մանկավարժության հիմնական սկզբունքներից մեկն է, և ամենաառաջնայինը: Ահա առաջնորդվելով այս սկզբունքով լավ դաստիարակ կարող է լինել այն մարդը, ով հավատում է երեխայի բարի էությանը, նրան չի խրտնացնում նրա ազնվության ու բարի մղումների նկատմամբ իր անվստահությամբ, կասկածամտությամբ, տարակուսանքներով:

[Լ ի ա]

Մանկավարժի անձը ուսուցանման մթնոլորտում առաջնային տեղ է զբաղեցնում, նրա այս կամ այն հատկությունները բարձրացնում կամ իջեցնում են ուսուցանման դաստիարակչական ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, առանձնացվում են «հատուկ ուսուցչական հատկություններ»՝ վերագրելով դրանց «ուսուցչի գիտական նախապատրաստությունը» և «անձնական ուսուցչական տաղանդը»։

Առաջին հատկությունն օբյեկտիվ է և բնութագրում է ուսուցչի կողմից դասավանդվող առարկայի իմացության աստիճանը, գիտական պատրաստվածությունը, կրթվածությունը, այնուհետեև առարկայի մեթոդաբանության հետ, ընդհանուր դիդակտիկ սկզբունքների հետ ծանոթությունը, երեխայի բնույթի իմացությունը։ Երկրորդ հատկությունը սուբյեկտիվ է և արտացոլում է դասավանդման արվեստը, անձնական մանկավարժական տաղանդն ու ստեղծագործականությունը։ Այն ներառում է մանկավարժական տակտը, ինքնուրույնությունն ու արվեստը։

Բացի «հատուկ ուսուցչական հատկություններից»՝ անհրաժեշտ է նշել նաև «բարոյական» հատկությունների մասին, որոնց դասվում են անկողմնակալությունը, բարեսրտությունը, ուշադրությունը, արդարությունը, կայունությունը, նրբազգացութունը, իսկական սերը երեխաների հանդեպ։ Մանկավարժի համար շատ կարևոր է ինքնակատարելագործման, ինքնազարգացման ցանկությունը։

[Անահիտ Բաղդասարյան]

Սիրելի Անահիտ, երանի՜ մեր ժամանակներում էլ լինեն իսկապես իրենց գործին նվիրված ՄԵԾ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՆԵՐ, ովքեր ունենան Սուխոմլինսկու աշխատասիրությունը, նվիրվածությունն ու երեխաների հետ անշահախնդիր աշխատանքի հմտությունների իրենց ուրույն մեթոդները, ունենան հավատ երեխայի նկատմամբ, որը մանկավարժության հիմնական սկզբունքներից մեկն է, և ամենաառաջնայինը: Ահա առաջնորդվելով այս սկզբունքով լավ դաստիարակ կարող է լինել այն մարդը, ով հավատում է երեխայի բարի էությանը, նրան չի խրտնացնում նրա ազնվության ու բարի մղումների նկատմամբ իր անվստահությամբ, կասկածամտությամբ, տարակուսանքներով:

Սիրելի Վ. Հովհաննիսյան, իհարկե հիմա էլ իրենց առաքելությանը նվիրված մանկավարժներ կան, բայց, միևնույնն է մեծ մանկավարժ է Սուխոմլինսկին և շատ բան կարելի է սովորել նրանից: Ռուսաստանում գիտական մանկավարժության հիմնադիր, «ռուս ուսուցիչների ուսուցիչ» Ուշինսկին նույնպես կարևորում է ուսուցչի՝ սովորողների վրա մեծ ազդեցությունը և նշում է, որ դա այն դաստիարակչական ուժն է,որը չի կարելի փոխարինել ոչ մի կանոնադրությամբ և ծրագրով: Մանկավարժի դպրոցական դերը արտաքնապես համեստ է, բայց նա պիտի գիտակցի իր աշխատանքի հասարակական մեծ նշանակությունը: Ուշինսկին նույնպես նշում է, որ ուսուցիչը պետք է իմանա մանկավարժությունը և հոգեբանությունը, օժտված լինի մանկավարժական վարպետությամբ և մանկավարժական տակտով:

[Անահիտ Բաղդասարյան]

Մանկավարժի անձը ուսուցանման մթնոլորտում առաջնային տեղ է զբաղեցնում, նրա այս կամ այն հատկությունները բարձրացնում կամ իջեցնում են ուսուցանման դաստիարակչական ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, առանձնացվում են «հատուկ ուսուցչական հատկություններ»՝ վերագրելով դրանց «ուսուցչի գիտական նախապատրաստությունը» և «անձնական ուսուցչական տաղանդը»։

Առաջին հատկությունն օբյեկտիվ է և բնութագրում է ուսուցչի կողմից դասավանդվող առարկայի իմացության աստիճանը, գիտական պատրաստվածությունը, կրթվածությունը, այնուհետեև առարկայի մեթոդաբանության հետ, ընդհանուր դիդակտիկ սկզբունքների հետ ծանոթությունը, երեխայի բնույթի իմացությունը։ Երկրորդ հատկությունը սուբյեկտիվ է և արտացոլում է դասավանդման արվեստը, անձնական մանկավարժական տաղանդն ու ստեղծագործականությունը։ Այն ներառում է մանկավարժական տակտը, ինքնուրույնությունն ու արվեստը։

Բացի «հատուկ ուսուցչական հատկություններից»՝ անհրաժեշտ է նշել նաև «բարոյական» հատկությունների մասին, որոնց դասվում են անկողմնակալությունը, բարեսրտությունը, ուշադրությունը, արդարությունը, կայունությունը, նրբազգացութունը, իսկական սերը երեխաների հանդեպ։ Մանկավարժի համար շատ կարևոր է ինքնակատարելագործման, ինքնազարգացման ցանկությունը։

Կարևոր դիտարկումներ եք արել, հարգելի Լիա, բայց ցանկալի կլիներ միասնական ուժերով թեկուզև գործնական աշխատանքի միջոցով անդրադառնայինք «հատուկ ուսուցչական հատկություններին»՝ ներկայացնելով իրավիճակներ, որտեղ գործադրվում են դրանք:

[Լ ի ա]

Կարևոր դիտարկումներ եք արել, հարգելի Լիա, բայց ցանկալի կլիներ միասնական ուժերով թեկուզև գործնական աշխատանքի միջոցով անդրադառնայինք «հատուկ ուսուցչական հատկություններին»՝ ներկայացնելով իրավիճակներ, որտեղ գործադրվում են դրանք:

Ուսուցչի էթիկայի նորմերի սկզբունքներն են.
• հարգանք երեխայի իրավունքների ու ազատությունների հանդեպ
• մարդասիրություն
• հոգատարություն
• օրինապահություն
• պատասխանատվություն
• ժողովրդավարություն
• համագործակցություն
• համերաշխություն
• հանդուրժողականություն
• արժանապատվություն
• արդարություն
• անաչառություն
• արհեստավարժություն
• հարգանք կրթական գործընթացի մասնակից կողմերի հանդեպ

[Լ ի ա]

Ուսուցչի էթիկայի նորմերի սկզբունքներն են.
• հարգանք երեխայի իրավունքների ու ազատությունների հանդեպ
• մարդասիրություն
• հոգատարություն
• օրինապահություն
• պատասխանատվություն
• ժողովրդավարություն
• համագործակցություն
• համերաշխություն
• հանդուրժողականություն
• արժանապատվություն
• արդարություն
• անաչառություն
• արհեստավարժություն
• հարգանք կրթական գործընթացի մասնակից կողմերի հանդեպ

ՈՒՍՈՒՑԻՉ - ԱՇԱԿԵՐՏ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
1. ՈՒսուցիչն աշակերտների հետ իր հարաբերությունները կառուցում է փոխադարձ հարգանքի վրա։ Նա հարգում է աշակերտների անհատականությունը՝ անկախ նրանց տարիքային և անձնային առանձնահատկություններից, դավանանքից, ազգային կամ սոցիալական ծագումից, ծնողների ունեցվածքի,հասարակական դիրքի կամ որևէ այլ կարգավիճակի հետ կապված հանգամանքից։
2. ՈՒսուցիչն անաչառ ու բարյացակամ է բոլոր աշակերտների նկատմամբ, հետևողական է նրանց կրթական պահանջների բավարարման գործում, պատրաստակամությամբ է արձագանքում այդ առնչությամբ ծագած բոլոր խնդիրներին։
3. ՈՒսուցիչը նպաստում է սովորողների մեջ դրական անձնային հատկանիշների և միջանձնային որակների զարգացմանը, այդ թվում՝ ինքնուրույնություն, ինքնավերահսկում, ինքնակրթություն, համագործակցելու և ուրիշներին օգնելու պատրաստակամություն և այլն։
4. ՈՒսուցիչը պահանջկոտ և հետևողական է բոլոր սովորողների նկատմամբ, ընդ որում այդ պահանջկոտությունը հիմնավորված է և ունի դրական ուղղվածություն։
5. ՈՒսուցիչն անաչառ է իր գնահատականների մեջ, դրանք հիմնավորված են և անկողմնակալ։ Սաների նվաճումները գնահատելիս ուսուցիչը պարտավոր է ձգտել օբյեկտիվության և արդարության։ Նա չի կարող բարձրացնել կամ իջեցնել սաների գնահատականները սեփական հայեցողությամբ, առաջադիմությունը արհեստականորեն բարձրացնելու նպատակով նրանց փոխարեն ուղղել թույլ տրված սխալները կամ քողարկել դրանք։
6. ՈՒսուցիչը մեկնաբանում է իր նշանակած գնահատականները, իսկ սխալ գնահատում հայտնաբերելու դեպքում անմիջապես ուղղում գնահատականը:
7. ՈՒսուցիչը պարտավոր է գաղտնի պահելու սովորողի մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիությանն առնչվող տեղեկատվությունը, ինչպես նաև
նրա կողմից իրեն վստահված գաղտնիքը՝ բացառությամբ ՀՀ օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերի։ Սովորողի անձին վերաբերող տեղեկատվությունը ուսուցիչը կարող է օգտագործել բացառապես ի շահ սովորողի:
8. ՈՒսուցիչն իրավունք չունի իր կատարած աշխատանքի դիմաց աշակերտներից կամ նրանց ծնողներից լրացուցիչ վարձատրություն ակնկալել և պահանջել՝ բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։ Եթե ուսուցիչը զբաղվում է մասնավոր պրակտիկայով, ապա նրա վարձատրման պայմանները պետք է համաձայնեցվեն աշխատանքի սկզբում և գրանցվեն պայմանագրում։
9. ՈՒսուցիչը հարգում է իր սաների մտքի, խղճի և դավանանքի ազատությունը, պատշաճ ուշադրություն է դարձնում սաների արտահայտած հայացքներին ու կարծիքներին և նրանց չի պարտադրում իր սեփական հայացքները։

[Վ. Հովհաննիսյան]

Միանգամայն իրավացի ես սիրելի Անահիտ ջան, ես ամենևին չեմ ժխտում այն փաստը, որ մեր օրերում էլ կան շատ լավ մանկավարժներ:Սակայն պետք է ընդունենք, որ նրանք լինելով իրենց աշխատանքի իսկական <<վարպետներ>>, ասել է թե՝ մարդկային հոգու ճարտարապետներ, իրենց մասնագիտական որակների համար պարտական են Ուշինսկու, Սուխոմլինսկու, Դիստերվերգի, Մակարենկոյի և այլոց մանկավարժական հայացքներին:

[Վ. Հովհաննիսյան]

Կա այսպիսի ասացվածք՝ <<Բոլոր երեխաները մերն են>>: Մեկ երե-
խայի դաստիարակության մեջ արված բացթողումները անպայման կազ-
դեն մյուսի զարգացման վրա: Եկել է երեխաների, ծնողների և մեր՝ ուսու-
ցիչների դաստիարակչական համագործակցության, ընկերակցության և
համաստեղծագործության նոր սկզբունքների հաստատման ժամանակը:
Իսկ կարևոր սկզբունքն այն է, որ երեխաները պետք է իրենց լավ զգան թե'
տանը և թե' դպրոցում:
Մանկավարժը ուսուցիչ-ծնող համագործակցության մեջ չպետք է մտածի, որ աշխատելով ծնողների հետ
միասին, նա կարող է և պետք է նրանց ձևափոխի կամ դաստիարակի: Նա կարող է օգնել նրանց փոխել իրենց վերաբերմունքը դաստիարակության հանդեպ: Երբ ուսուցիչը կարողանա ծնողի վերաբերմունքը դրականորեն փոխել դպրոցի հանդեպ, այնժամ կկարողանա իրականացնել ուսուցիչ-աշակերտ հարաբերությունների լիակատար ձևը:

[Անահիտ Բաղդասարյան]

Առանց մանկավարժական վարպետության հնարավոր չէ լուծել ազատաիտ, մարդասեր, արդարացի ու շիտակ մարդ դաստիարակելու բարձրագույն խնդիրը, այսինքն՝ մանկավարժական վարպետության կարող է ձևավորվել միայն այն դեպքում, եթե դաստիարակը խորապես ուսումնասիրել է երեխայի բնությունը, բազմակողմանիորեն ճանաչում է նրան, քանի որ առանց դրան հնարավոր չէ ճիշտ ընտրել նրա դաստիարակության միջոցներն ու հնարները, կանխատեսել դաստիարակչական պրոցեսների արդյունքները:Ուսուցիչը պետք է գտնվի իր բարձրության վրա: Նա աշխարհ է գալիս նախադրյալներով, որոնք անհրաժեշտ են նրա կոչման համար, բայց դրանք պետք է խթանվեն ու զարգացվեն: Ուսուցիչը պետք է աշխատի իր վրա: «Այն ուսուցիչը, որ դադարում է սովորելուց, դադարում է ուսուցիչ լինելուց»,- ասել է Դիստերվեգը:

[Lil85]

Առանց մանկավարժական վարպետության հնարավոր չէ լուծել ազատաիտ, մարդասեր, արդարացի ու շիտակ մարդ դաստիարակելու բարձրագույն խնդիրը, այսինքն՝ մանկավարժական վարպետության կարող է ձևավորվել միայն այն դեպքում, եթե դաստիարակը խորապես ուսումնասիրել է երեխայի բնությունը, բազմակողմանիորեն ճանաչում է նրան, քանի որ առանց դրան հնարավոր չէ ճիշտ ընտրել նրա դաստիարակության միջոցներն ու հնարները, կանխատեսել դաստիարակչական պրոցեսների արդյունքները:Ուսուցիչը պետք է գտնվի իր բարձրության վրա: Նա աշխարհ է գալիս նախադրյալներով, որոնք անհրաժեշտ են նրա կոչման համար, բայց դրանք պետք է խթանվեն ու զարգացվեն: Ուսուցիչը պետք է աշխատի իր վրա: «Այն ուսուցիչը, որ դադարում է սովորելուց, դադարում է ուսուցիչ լինելուց»,- ասել է Դիստերվեգը:

Ակտիվացնելով աշակերտի ինքնագործունեությունը և տալով անհրաժեշտ ինքնուրույնոություն՝ ուսուցիչը պետք է հավատա աշակերտի ստեղծագործակաան ուժերին՝ դաստիարակության պրոցեսը դարձնելոով ոոչ կոնֆլիկտային:

[Lilit Sahakyan]

Եթե ցանկացած ուսուցիչ պահի այս 6 կանոնները, ապա նա միշտ կմնա իր բարձունքի վրա
1. ՈՒսուցիչը նվիրված է իր աշխատանքին, բարձր է պահում մասնագիտության վարկանիշը և մեծ պատասխանատվությամբ է վերաբերվում իր մասնագիտական պարտականությունների կատարմանը։
2. ՈՒսուցիչը պահանջկոտ է սեփական անձի նկատմամբ և շարունակ ձգտում է ինքնակատարելագործման։
3. Ուսուցիչը հետևողականորեն զբաղվում է ինքնակրթությամբ, աշխատում իր որակավորման բարձրացման ուղղությամբ և որոնում աշխատանքի ավելի արդյունավետ մեթոդներ։
4. ՈՒսումնական գործընթացի որակի բարելավման նպատակով ուսուցիչը կատարում է մշտական դիտարկում և ինքնադիտարկում:
5. ՈՒսուցիչը գնահատում է ոչ միայն սովորողներին, այլև դասավանդման գործընթացը, կիրառված մեթոդները, խոսքային ձևակերպումները` դրանք կատարելագործելու միտումով:
6. ՈՒսուցիչը ազնիվ և օրինապահ քաղաքացի է։ Նա անթուլատրելի է համարում կոռուպցիան և զերծ է մնում ինչպես կաշառք վերցնելուց, այնպես էլ որևէ մեկին կաշառք տալուց։