Հայտարարություն

Collapse
No announcement yet.

ՅՈՀԱՆ ՔՐԻՍՏՈՖ ՖՐԻԴՐԻԽ ՖՈՆ ՇԻԼԼԵՐ (Կանայք Շիլլերի կյանքում)

Collapse
X
 
  • Filter
  • Ժամանակ
  • Show
Clear All
նոր գրառումներ

  • ՅՈՀԱՆ ՔՐԻՍՏՈՖ ՖՐԻԴՐԻԽ ՖՈՆ ՇԻԼԼԵՐ (Կանայք Շիլլերի կյանքում)

    Պատանի Շիլլերը Լաուրային նվիրված գողտրիկ բանաստեղծություններ ունի: Բանասիրության մեջ ընդունված է այն կարծիքը, թե դրանք նվիրված են Պետրարկայի Լաուրային, որի մասին մտորումները զարդարել են երազկոտ պատանու միայնությունը: Մեկ այլ հերոսուհի էլ կա՝ Միննան, որի նախատիպը համարվում էր ոմն Վիլհելմինա Անդրեա. բայց այդ վարկածը ժխտվեց: Այսպես թե այնպես, կար իրական այն կինը, որ զբաղեցնում էր պատանու միտքը: Դա կոմսուհի Ֆրանցիսկա Հոհենհայմն էր՝ սապատավոր մի բարոնի կինը, որին սիրահարված էր 17-ամյա Շիլլերը: Ողջ կյանքում նա Ֆրանցիսկային պիտի հիշեր այնպես, ինչպիսին նա եղել է երիտասարդ ժամանակ, իսկ որպես հերոսուհի պիտի հանդես բերեր «Սեր և խարդավանք» դրամայում՝ լեդի Միլֆորդի կերպարում:
    Մինչդեռ Շիլլերի կյանքում եռանկյունի պիտի գծեին երեք Շառլոտաները: Նրանցից առաջինը բացարձակ անտարբեր էր Բաուերբախի՝ իրենց տանն ապաստանած երիտասարդ Շիլլերի նկատմամբ, որը դարձել էր փախստական՝ խույս տալու համար դուքս Կարլի հետապնդումներից: Աղջկա մայրը՝ Հենրիետա Վոլցոգենը, վախենալով դքսի ցասումից, նախ հեռացնում է նրան իր տանից, և ապա ետ կանչում, որից հետո երիտասարդի սերն ավելի է խորանում. բայց Շառլոտան տարված էր մեկ ուրիշով: Անհաջողությունը չի հիասթափեցնում Շիլլերին. նրան սպասում էր փառքի վերելքը, իսկ այդուհետ՝ իրական սերը: Ճանաչում ձեռք բերելուց հետո Մանհայմում ծանոթանում է ամուսնանալու նպատակով այստեղ եկած Շառլոտա Մարշալկ ֆոն Օստհայմի հետ: Խելացի ու կրթված այս կինն ինքն էլ սիրահարվում է մեկին, որին գրչակից ընկերը՝ Յ. Վ. Գյոթեն, տարիներ անց պիտի բնորոշեր այսպես. «Նրա ամեն ինչը հպարտ և վեհասքանչ էր, միայն աչքերը հեզ էին: Եվ ինչպես նրա արտաքինն էր, այնպես էլ տաղանդն էր»: Միայն թե գրողը միևնույն ժամանակ սիրահարված էր ևս մեկին՝ դերասանուհի Մարգարիտա Շվանին: Բուռն զգացումները ամեն ինչ խառնել էին գլխում. նա ուզում էր ամուսնանալ երկուսի հետ էլ: Իր զգացումներում կողմնորոշվելու համար որոշում է մեկնել Մանհայմից, բայց մինչ այդ զրուցում է Շառլոտայի հետ և թեթևացած սրտով մեկնում Լայպցիգ՝ այնտեղից նամակով Մարգարիտայի հորից խնդրելով դստեր ձեռքը: Խնդրանքը մերժվում է: Տարիներ անց Վայմարում դարձյալ հանդիպում է Շառլոտային, և հարաբերությունները վերսկսվում են: Որոշում են, որ Լոտտան բաժանվի ամուսնուց, բայց ավելին չեն անում: Ընկերոջը գրած նամակում Շիլլերը խոստովանում է, որ սառել է նրա հանդեպ: Շառլոտայի կյանքը տխուր վախճան է ունենում. նախ այրիանում է, ապա կորցնում կարողությունը, իսկ հետո՝ կուրանում, բայց մինչև վերջ էլ չի կորցնում Շիլլերի վրա ունեցած ազդեցությունը: Մահանում է 82 տարեկան հասակում:
    1786-ին Շիլլերը ծանոթանում է սաքսոնական մի սպայի այրու հետ: Նրա դուստրերից ավագը գրավում է Շիլլերի ուշադրությունը: Մայրը չի խոչընդոտում նրանց մտերմությունը, բայց արգելում է մտածել ամուսնության մասին. այրին փորձում էր օգտվել միայն գրողի հեղինակությունից: Արդյունքը Շիլլերի հեռացումն էր: Նրա միտքը զբաղեցնում էր վերջին Շառլոտան՝ Լենգեֆելդը, որի հետ ծանոթացել էր դեռ 1784-ին: Աղջիկը Մանհայմ էր եկել մոր և քրոջ՝ Կարոլինայի հետ: Այստեղ էլ Շիլլերը ծանոթանում է համերաշխ այս ընտանիքի հետ: Շառլոտայի հետ առաջին հանդիպումը որևէ հետք չի թողնում. հարաբերությունները սկսվում են միայն երեք տարի անց: Իսկ իրականությունն այն էր, որ Շիլլերն ընկերություն էր անում Շառլոտայի հետ, բայց սիրահարված էր քրոջը՝ Կարոլինային: Վերջինս, թեև ինքն էլ անտարբեր չէր, բայց հասկանում էր, որ Շիլլերին ավելի համապատասխանում է քրոջ հանդարտ բնավորությունը, և զոհաբերում է իրեն՝ ամուսնանալով պատահական մեկի հետ, որին չէր սիրում: Երիտասարդների միջև տեղի է ունենում բացատրություն, Լոտտան խոսովանում է իր սերը, միայն մայրն էր առարկում, քանի որ Շիլլերն ապրում էր նյութական ծանր պայմաններում: Այդ ընթացքում էլ նրա եկամուտն ավելացնում են 200 թալերով, ու թեև դա չնչին գումար էր, բայց հույս էր ներշնչում: Ամուսնությունը տեղի է ունենում 1790թ փետրվարի 20-ին:
    Շառլոտան սիրող ու հոգատար կին էր: Ընտանիքը մեծանում էր, և Շիլլերը ստիպված էր աշխատել նույնիսկ հիվանդ օրերին: Վայմարի դուքսը նրան տարեկան 1000 թալեր գումար է նշանակում և խոստանում կրկնապատկել այն, եթե հիվանդությունը թույլ չտա աշխատել: Վերջին առաջարկից գրողը հրաժարվում է՝ ասելով. «Ես տաղանդ ունեմ և ինքս պիտի ինձ օգնեմ»: «Նրա տաղանդը պարտավոր էր միշտ պատաստ լինել ծառայելու նրան և նրա տրամադրությանը ենթարկվելու»,_ ասում է Գյոթեն այս մասին: Ավելացնում է նաև, որ Շիլլերը, «ինչպես նրա վեհասքանչ բնավորությունից կարելի է ենթադրել», թշնամի էր բոլոր տեսակ մեծարումներին ու աստվածացումներին, որ ցուցաբերում էին իր նկատմամբ: Երբ ցանկանում են ի փառս նրա հրապարակային մեծ ցույց կազմակերպել, դա գրողին այնքան նողկալի է թվում, որ քիչ է մնում զզվանքից հիվանդանա: Չէր սիրում նաև կողմնակի անձանց այցելությունները, ուշացումները և, որքան էլ տարօրինակ է, սիրում էր ստեղծագործել նեխված խնձորների բույրը զգալով, որոնցից միշտ պահում էր գրասեղանի դարակում:
    Հիվանդությունը թույլ չի տալիս տաղանդավոր գրողին երկար վայելել համերաշխ ընտանեկան ջերմությունը: 1805թ. մայիսի 9-ին մեծ գրողը վախճանվում է՝ Շառոլատայի ուսերին թողնելով զավակների խնամքը: «Շիլլերը մեծ, բայց տարօրինակ մարդ էր: Նա մի փառահեղ մարդ էր, որը մեզնից հեռացավ իր ուժերի լիակատար ծաղկման ժամանակ»,_ տարիներ անց իր մտերիմ ընկերոջն այսպես էր բնութագրելու մեծ Գյոթեն:
    Վերջին խմբագրողը՝ Կարինե Զիլֆիմյան; 06-12-18, 21:20.

  • #2
    Շիլլերի առաջին թարգմանիչն է Խաչատուր Աբովյանը (1831, Դորպատ), որի ստեղծագործության վրա ակներև է գերմանացի բանաստեղծի ազդեցությունը։ Թարգմանիչներից հիշատակելի են Վ. Ասկարյանը, Ռաֆայել Պատկանյանը, Ղևոնդ Ալիշանը («Զանգակի երգը», 1871), Մանուկ Աբեղյանը («Ալպյան որսորդը», 1886), Կ. Ղազարոսյանը («Հովհաննա դ՝Արկ կամ Օռլեանի օրիորդը», 1868), Մ. Կյուլլապյանը («Վիլհելմ Տելլ»), 1874), Մ. Մաքսուդյանը, Հովհաննես Հովհաննիսյանը, Ալեքսանդր Ծատուրյանը, Լ. Մանվելյանը, Րաֆֆին, Հովհաննես Թումանյանը, Ղազարոս Աղայանը և ուրիշներ։ Շիլլերի լավագույն թարգմանիչը նախասովետական շրջանում Գ. Բարխուդարյանն է (թարգմանել է Շիլլերի դրամատիկական երկերի մեծ մասը)։ Խորհրդային շրջանում Շիլլերի երկերի թարգմանությամբ հանդես են եկել Վ. Վաղարշյանը, Հ. Հակոբյանը և ուրիշներ, կյանքի ու գործունեության ուսումնասիրությամբ՝ Ա. Տերտերյանը, Վ. Թերզիբաշյանը, Հ. Մամիկոնյանը, Ս. Սողոմոնյանը։ Շիլլերը հայ բեմ է ելել 19-րդ դարի 60-ական թվականներին, Պոլսում, իսկ 1873 թվականին՝ Թիֆլիսում։ Նրա ստեղծած կերպարների փայլուն մարմնավորողներ են եղել Մ. Ամերիկյանը, Պ. Ադամյանը, Սիրանույշը, Մ. Մանվելյանը, Ա. Արմենյանը։ Շիլլերի «Ավազակներ»-ը եղել է սովետահայ առաջին թատրոնի անդրանիկ խաղացանկում (1922, ռեժ. Լ. Քալանթար)։ 1972 թվականին Սունդուկյանի անվան թատրոնի հիմնադրման 50-ամյա հոբելյանը նշվեց «Ավազակներ»-ի նոր բեմադրությամբ (ռեժ, Հ. Հովհաննիսյան)։

    Comment


    • #3
      Յոհան Քրիստոֆ Ֆրիդրիխ ֆոն Շիլլերը ծնվել է 1795 թվականի նոյեմբերի 10-ին: Եղել է գերմանացի բանաստեղծ, փիլիսոփա, պատմաբան և դրամատուրգ, ով կյանքի վերջին տասնյոթ տարիներին (1788-1805 թթ.) եղել է անվանի քնարերգու Գյոթեի մտերիմ ընկերը։ Վերջինիս հետ Շիլլերը համագործակցել է որոշ ստեղծագործություններ գրելիս։ Շիլլերը գրականության մեջ ներկայացնում է ռոմանտիկ ուղղությունը։ Ֆրիդրիխ Շիլլերի ամենահայտնի ստեղծագործություններից են «Ավազակները», «Դոն Կառլոս», «Վալլենշտայն» «Մարիա Ստյուարտ», «Վիլյամ Տել», «Սեր և Խարդավանք» գործերը: Շիլլերը մահացել 1805 թվականի մայիսի 9-ին:

      1. Մարդն արտացոլվում է իր արարքներում:

      2. Մարդու բարոյական ազատությունն ամենևին էլ չի ոչնչանում անհրաժեշտ ֆիզիկական կախվածությունից:

      3. Կյանքում հազվադեպ չեն իրադրությունները, երբ խելացի է այնքան էլ խելացի չլինելը:

      4. Մեծ հոգիները լուռ են տանում տառապանքները:

      5. Այն, ինչ արգելված չէ, թույլատրված է:

      6. Ճշմարիտ սերն օգնում է տանել բոլոր ծանրությունները:

      7. Այն, ինչ տհաճ է բնությանը, երբեք լավ բանի չի հասցնում:

      8. Դիլետանտը մութն ընկալում է որպես խորը, վայրին՝ հզոր, անորոշն՝ անսահման, անիմաստը՝ գերզգայական:

      9. Խիզախությունն աճում է վտանգի հետ. որքան նեղն ես, այնքան ուժերն ավելի շատ են:

      10. Մարմինը ստեղծվում է բանականությամբ:

      11. Եթե քո գործերով և արվեստով չես կարող բոլորին դուր գալ, դու՛ր եկիր քչերին. բոլորին դուր գալը չարիք է:

      12. Միայն համառությունն է հասցնում նպատակին:

      13. Արդարության չափորոշիչը չի կարող լինել ձայների մեծամասնությունը:

      14. Ավելի լավ է սարսափելի վախճանը, քան անվաճխան սարսափը:

      15. Երբ մենք կրքոտ սիրում ենք նրան, ով արժանի է մեր արհամարհանքին, ցավալիորեն զգում ենք բնության կապանքները:

      16. Մարդու խոսքերից կարելի է եզրակացնել միայն այն, թե ինչպիսին է նա ցանկանում երևալ, բայց թե ինչպիսին է նա իրականում, կարելի է գուշակել միայն խոսքերն արտասանելու ժամանակ նրա միմիկայից և ծամածռություններից՝ այն շարժումներից, որոնք նա անում է ակամայից:

      17. Լավ դերասանների համար վատ դերեր չկան:

      18. Մեկի համար գիտությունը երկնային վսեմ աստվածուհի է, մյուսի համար՝ կթու կով, որն իրեն յուղով է ապահովում:

      19. Վրա հասած վիշտն ավելի մեղմ է, քան սպասվում էր: Վրա հասած վիշտն ունի ավարտ, սակայն սպասվելիք վշտից վախը սահման չի ճանաչում:

      20. Ձայներն անհրաժեշտ է կշռել, այլ ոչ հաշվել:

      21. Տապալված թշնամին կարող է ուշքի գալ, իսկ հաշտվածը՝ լիովին պարտված է:

      22. Սրամտությունը մշտական պատերազմի մեջ է գեղեցկության հետ և չի հավատում ո՛չ հրեշտակին, ո՛չ Աստծուն:

      23. Աշխարհը նեղ է, մարդու ուղեղն է անսահման:

      24. Ի՞նչ է մեծամասնությունը: Մեծամասնությունը խելագարություն է: Խելքը փոքրամասնությանն է:

      25. Սերը բնության միակ բանն է, որում նույնիսկ երևակայության ուժը չի գտնում հատակը և չի տեսնում սահմանը:

      26. Ազնվությունը գունավորում է ցանկացած կոչում:

      27. Սերը տալիս է ընդմիշտ, եսասիրությունը միայն պարտքով է տալիս:

      28. Ինձ միայն մի գաղտնիք է հայտնի, թե մարդկանց ինչպես կարելի է փրկել անկումից: Անհրաժեշտ է սիրտը պինդ պահել:

      29. Սերը և քաղցն են տիրում աշխարհին:

      30. Ով կյանքը չի վտանգում, երբեք այն ձեռք չի բերի:

      31. Երբ կատակասերը ծիծաղում է իր սրամտության վրա, այն կորցնում է իր արժեքը:

      32. Հիմարության դեմ անգամ աստվածներն ի զորու չեն պայքարել:

      33. Երեխաների խաղերում հաճախ խորը իմաստ է լինում:

      34. Ճշմարտությունն ամենևին չի տուժում նրանից, որ ինչ-որ մեկն այն չի ընդունում:

      35. Եթե ես ատում եմ, ինչ-որ բան ինձանից խլում եմ, եթե սիրում եմ, հարստացնում եմ ինձ նրանով, որ սիրում եմ: Մարդատյացությունը դանդաղ ինքնասպանություն է, եսասիրությունը՝ կենդանի էակի մեծագույն թշվառությունն է:

      36. Մարդն աճում է իր նպատակների աճի չափով:

      37. Ծնողներն ամենից քիչ ներում են իրենց երեխաների այն արատները, որոնք իրենք են սերմանել:

      38. Ազատ է միայն նա, ով իրեն տիրապետում է:zaq.jpg

      Comment


      • #4
        Կարինե Զիլֆիմյան-ի խոսքերից Նայել գրառումը
        Պատանի Շիլլերը Լաուրային նվիրված գողտրիկ բանաստեղծություններ ունի: Բանասիրության մեջ ընդունված է այն կարծիքը, թե դրանք նվիրված են Պետրարկայի Լաուրային, որի մասին մտորումները զարդարել են երազկոտ պատանու միայնությունը: Մեկ այլ հերոսուհի էլ կա՝ Միննան, որի նախատիպը համարվում էր ոմն Վիլհելմինա Անդրեա. բայց այդ վարկածը ժխտվեց: Այսպես թե այնպես, կար իրական այն կինը, որ զբաղեցնում էր պատանու միտքը: Դա կոմսուհի Ֆրանցիսկա Հոհենհայմն էր՝ սապատավոր մի բարոնի կինը, որին սիրահարված էր 17-ամյա Շիլլերը: Ողջ կյանքում նա Ֆրանցիսկային պիտի հիշեր այնպես, ինչպիսին նա եղել է երիտասարդ ժամանակ, իսկ որպես հերոսուհի պիտի հանդես բերեր «Սեր և խարդավանք» դրամայում՝ լեդի Միլֆորդի կերպարում:
        Մինչդեռ Շիլլերի կյանքում եռանկյունի պիտի գծեին երեք Շառլոտաները: Նրանցից առաջինը բացարձակ անտարբեր էր Բաուերբախի՝ իրենց տանն ապաստանած երիտասարդ Շիլլերի նկատմամբ, որը դարձել էր փախստական՝ խույս տալու համար դուքս Կարլի հետապնդումներից: Աղջկա մայրը՝ Հենրիետա Վոլցոգենը, վախենալով դքսի ցասումից, նախ հեռացնում է նրան իր տանից, և ապա ետ կանչում, որից հետո երիտասարդի սերն ավելի է խորանում. բայց Շառլոտան տարված էր մեկ ուրիշով: Անհաջողությունը չի հիասթափեցնում Շիլլերին. նրան սպասում էր փառքի վերելքը, իսկ այդուհետ՝ իրական սերը: Ճանաչում ձեռք բերելուց հետո Մանհայմում ծանոթանում է ամուսնանալու նպատակով այստեղ եկած Շառլոտա Մարշալկ ֆոն Օստհայմի հետ: Խելացի ու կրթված այս կինն ինքն էլ սիրահարվում է մեկին, որին գրչակից ընկերը՝ Յ. Վ. Գյոթեն, տարիներ անց պիտի բնորոշեր այսպես. «Նրա ամեն ինչը հպարտ և վեհասքանչ էր, միայն աչքերը հեզ էին: Եվ ինչպես նրա արտաքինն էր, այնպես էլ տաղանդն էր»: Միայն թե գրողը միևնույն ժամանակ սիրահարված էր ևս մեկին՝ դերասանուհի Մարգարիտա Շվանին: Բուռն զգացումները ամեն ինչ խառնել էին գլխում. նա ուզում էր ամուսնանալ երկուսի հետ էլ: Իր զգացումներում կողմնորոշվելու համար որոշում է մեկնել Մանհայմից, բայց մինչ այդ զրուցում է Շառլոտայի հետ և թեթևացած սրտով մեկնում Լայպցիգ՝ այնտեղից նամակով Մարգարիտայի հորից խնդրելով դստեր ձեռքը: Խնդրանքը մերժվում է: Տարիներ անց Վայմարում դարձյալ հանդիպում է Շառլոտային, և հարաբերությունները վերսկսվում են: Որոշում են, որ Լոտտան բաժանվի ամուսնուց, բայց ավելին չեն անում: Ընկերոջը գրած նամակում Շիլլերը խոստովանում է, որ սառել է նրա հանդեպ: Շառլոտայի կյանքը տխուր վախճան է ունենում. նախ այրիանում է, ապա կորցնում կարողությունը, իսկ հետո՝ կուրանում, բայց մինչև վերջ էլ չի կորցնում Շիլլերի վրա ունեցած ազդեցությունը: Մահանում է 82 տարեկան հասակում:
        1786-ին Շիլլերը ծանոթանում է սաքսոնական մի սպայի այրու հետ: Նրա դուստրերից ավագը գրավում է Շիլլերի ուշադրությունը: Մայրը չի խոչընդոտում նրանց մտերմությունը, բայց արգելում է մտածել ամուսնության մասին. այրին փորձում էր օգտվել միայն գրողի հեղինակությունից: Արդյունքը Շիլլերի հեռացումն էր: Նրա միտքը զբաղեցնում էր վերջին Շառլոտան՝ Լենգեֆելդը, որի հետ ծանոթացել էր դեռ 1784-ին: Աղջիկը Մանհայմ էր եկել մոր և քրոջ՝ Կարոլինայի հետ: Այստեղ էլ Շիլլերը ծանոթանում է համերաշխ այս ընտանիքի հետ: Շառլոտայի հետ առաջին հանդիպումը որևէ հետք չի թողնում. հարաբերությունները սկսվում են միայն երեք տարի անց: Իսկ իրականությունն այն էր, որ Շիլլերն ընկերություն էր անում Շառլոտայի հետ, բայց սիրահարված էր քրոջը՝ Կարոլինային: Վերջինս, թեև ինքն էլ անտարբեր չէր, բայց հասկանում էր, որ Շիլլերին ավելի համապատասխանում է քրոջ հանդարտ բնավորությունը, և զոհաբերում է իրեն՝ ամուսնանալով պատահական մեկի հետ, որին չէր սիրում: Երիտասարդների միջև տեղի է ունենում բացատրություն, Լոտտան խոսովանում է իր սերը, միայն մայրն էր առարկում, քանի որ Շիլլերն ապրում էր նյութական ծանր պայմաններում: Այդ ընթացքում էլ նրա եկամուտն ավելացնում են 200 թալերով, ու թեև դա չնչին գումար էր, բայց հույս էր ներշնչում: Ամուսնությունը տեղի է ունենում 1790թ փետրվարի 20-ին:
        Շառլոտան սիրող ու հոգատար կին էր: Ընտանիքը մեծանում էր, և Շիլլերը ստիպված էր աշխատել նույնիսկ հիվանդ օրերին: Վայմարի դուքսը նրան տարեկան 1000 թալեր գումար է նշանակում և խոստանում կրկնապատկել այն, եթե հիվանդությունը թույլ չտա աշխատել: Վերջին առաջարկից գրողը հրաժարվում է՝ ասելով. «Ես տաղանդ ունեմ և ինքս պիտի ինձ օգնեմ»: «Նրա տաղանդը պարտավոր էր միշտ պատաստ լինել ծառայելու նրան և նրա տրամադրությանը ենթարկվելու»,_ ասում է Գյոթեն այս մասին: Ավելացնում է նաև, որ Շիլլերը, «ինչպես նրա վեհասքանչ բնավորությունից կարելի է ենթադրել», թշնամի էր բոլոր տեսակ մեծարումներին ու աստվածացումներին, որ ցուցաբերում էին իր նկատմամբ: Երբ ցանկանում են ի փառս նրա հրապարակային մեծ ցույց կազմակերպել, դա գրողին այնքան նողկալի է թվում, որ քիչ է մնում զզվանքից հիվանդանա: Չէր սիրում նաև կողմնակի անձանց այցելությունները, ուշացումները և, որքան էլ տարօրինակ է, սիրում էր ստեղծագործել նեխված խնձորների բույրը զգալով, որոնցից միշտ պահում էր գրասեղանի դարակում:
        Հիվանդությունը թույլ չի տալիս տաղանդավոր գրողին երկար վայելել համերաշխ ընտանեկան ջերմությունը: 1805թ. մայիսի 9-ին մեծ գրողը վախճանվում է՝ Շառոլատայի ուսերին թողնելով զավակների խնամքը: «Շիլլերը մեծ, բայց տարօրինակ մարդ էր: Նա մի փառահեղ մարդ էր, որը մեզնից հեռացավ իր ուժերի լիակատար ծաղկման ժամանակ»,_ տարիներ անց իր մտերիմ ընկերոջն այսպես էր բնութագրելու մեծ Գյոթեն:
        Գեղեցիկ, շատ գեղեցիկ․․․
        https://www.youtube.com/watch?v=r0B-rZ-fEKs

        Comment


        • #5
          Շիլլեր Յոհան Ֆրիդրիխ
          Բանաստեղծ, դրամատուրգ, գեղագետ, պատմաբան Ֆրիդրիխ Շիլլերը գերմանական դասական գրականության հիմնադիրներից է,
          ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ:

          Ֆրիդրիխ Շիլլերը 1772 թ-ին ավարտել է Լյուդվիգսբուրգի լատինական դպրոցը, 1780 թ-ին՝ ռազմական ակադեմիան, որտեղ սովորել է նախ իրավաբանություն, ապա՝ բժշկություն: Որպես բժիշկ աշխատել է Շտուտգարդի գնդում: Ուսանողական տարիներին հրապուրվել է XVIII դարի վերջին Գերմանիայում հայտնի «Գրոհ և փոթորիկ» գրական շարժման, ֆրանսիական և անգլիական լուսավորիչ-փիլիսոփաների գաղափարներով: Նրա հասարակական-քաղաքական հայացքների ձևավորման վրա մեծապես ազդել են գերմանական հակաավատատիրական հրապարակախոսությունը և ամերիկյան ազատագրական շարժումները:
          Շիլլերը հայտնի է դարձել «Ավազակներ» (1781 թ.) դրամայով, որտեղ պատկերել է ժամանակի իրականության ողբերգականությունը, թշնամանքն ու ատելությունը մարդկային փոխհարաբերություններում: Գլխավոր հերոսը՝ Կարլ Մոորը, բացահայտելով եղբոր հրեշավոր հանցագործությունը, ընկալում է այն որպես համընդհանուր անբարոյականություն և վրեժ լուծում շրջապատի մարդկանցից:
          1782 թ-ին Մանհայմում «Ավազակների» բեմադրությունը դիտելու համար Շիլլերն առանց թույլտվության բացակայել է գնդից, որի համար նրան կալանավորել են և պարտադրել ստեղծագործել միայն բժշկական թեմայով: Նա ստիպված հեռացել է Շտուտգարդից. 1782 թ-ից ապրել է Գերմանիայի տարբեր քաղաքներում:
          1783 թ-ին հրատարակել է «Ֆիեսկոյի դավադրությունը Ջենովայում», 1784 թ-ին՝ «Սեր և խարդավանք» դրամաները: Շիլլերն իր դրամատիկական ու քնարական առաջին ստեղծագործություններով նոր թափ, նպատակասլացություն և հասարակական հնչողություն է հաղորդել «Գրոհ և փոթորիկ» շարժմանը: Առանձնապես մեծ նշանակություն է ունեցել «Սեր և խարդավանք» պիեսը, որը գերմանական գրականության մեջ քաղաքական ուղղվածության առաջին դրաման է, որտեղ գրողն արտացոլել է ժամանակի սոցիալական հակասություններն իշխող վերնախավի՝ ազնվականության և իրավազուրկ ժողովրդի միջև:
          1783–87 թթ-ին Շիլլերը գրել է «Դոն Կառլոս» դրաման, որտեղ պատկերել է պայքարը բացարձակ միահեծան գաղափարախոսության և ազատատենչ բանականության միջև: Դրամայում մարկիզ Պոզայի կերպարով հեղինակն ընդգծել է վեհանձն գաղափարապաշտի ողբերգական վիճակը հակասական իրականության մեջ: Հերոսը երազում էր «լավագույն պետության» մասին, որտեղ մարդասեր և բարի թագավորների կամքով կհաղթանակեր արդարությունը:
          1787–93 թթ-ին Շիլլերն իրեն հուզող հասարակական-քաղաքական հարցերի պատասխանները փնտրելու համար ուսումնասիրել է անցյալը: 1788 թ-ին խմբագրել է «Նշանավոր ապստամբությունների և դավադրությունների պատմություն» խորագրով մատենաշարը: Գրել է «Իսպանիայի գերիշխանությունից Նիդեռլանդների դուրս գալու պատմությունը» (հատոր 1, 1788 թ.), «Երեսնամյա պատերազմի պատմությունը» (1793 թ.) աշխատությունները: Նա ողջունել է Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը, և 1792 թ-ին Կոնվենտը (օրենսդիր և գործադիր մարմին` 1792–95 թթ-ին) նրան՝ «իբրև մարդկության և ազատության բարեկամի», արժանացրել է Ֆրանսիայի Հանրապետության պատվավոր քաղաքացու կոչման: Ընդունելով հեղափոխության նշանակությունը՝ մերժել է հասարակության վերակառուցման հեղափոխական՝ արմատական միջոցները, և առաջադրել է գեղագիտական դաստիարակության ընդարձակ ծրագիր: Շիլլերն Իմանուիլ Կանտի փիլիսոփայության ազդեցությամբ գրել է «Ողբերգականը արվեստում» (1792 թ.), «Նամակներ մարդու գեղագիտական դաստիարակության մասին» (1795 թ.), «Պարզամիտ և սենտիմենտալ պոեզիայի մասին» (1795–96 թթ.) և այլ աշխատություններ:
          1799 թ-ին Շիլլերը հաստատվել է Վայմարում, որտեղ մտերմացել է Վոլֆգանգ Գյոթեի հետ: Նրանք միասին գրել են 400-ից ավելի էպիգրամներ տգիտության, քաղքենիության և կեղծ բարեպաշտության դեմ: Վայմարյան շրջանում Շիլլերը գրել է նաև բալլադներ («Ձեռնոց», «Իբիկոսի կռունկները»), բանաստեղծություններ («Իդեալներ», «Զանգի երգը», «Երգի իշխանությունը», «Իդեալն ու կյանքը», «Հունաստանի աստվածները»), «Վալլենշտայն» (հրատարակվել է 1800 թ-ին) եռերգությունը, «Մարիա Ստյուարտ» (1801 թ.), «Օռլեանի կույսը» (1801 թ.), «Վիլհելմ Տել» (1804 թ.) դրամաները:
          Շիլլերը դրամաներում ներկայացրել է մարդու ողբերգական ճակատագիրը պատմության բեկումնային շրջաններում:
          Շիլլերն ստեղծել է քաղաքական դրաման և նոր թատրոնը՝ ազատ գաղափարախոսությամբ: Նրա դրամատուրգիան մեծ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական գրականության (Հենրի Իբսեն, Գերհարդ Հաուպտման, Բեռնարդ Շոու, Բերտոլդ Բրեխտ, Ժան-Պոլ Սարտր) զարգացման վրա:
          Շիլլերը ծանոթ էր հայ ժողովրդի պատմությանը. նրա «Ոգետես» վեպի գլխավոր հերոսի անունը Հայ է:
          Շիլլերի գործերից առաջինը հայերեն է թարգմանել Խաչատուր Աբովյանը, ապա` նաև Քերովբե Պատկանյանը, Ղևոնդ Ալիշանը, Մանուկ Աբեղյանը, Ալեքսանդր Ծատուրյանը, Րաֆֆին, Վաղարշ Վաղարշյանը և ուրիշներ: Հայկական թատրոնում բեմադրվել են Շիլլերի «Ավազակներ», «Սեր և Խարդավանք», «Վիլհելմ Տել», «Դոն Կառլոս», «Մարիա Ստյուարտ» և այլ գործեր:

          Comment


          • #6
            Уважаемая Карине, Вы предложили очень интересную тему. Как и любой творчески одаренный человек, Шиллер искал вдохновения в женщинах. Писателю была необходима муза, которая воодушевляла бы его на написание новых шедевров. Известно, что за свою жизнь писатель хотел жениться 4 раза, но избранницы всегда отвергали драматурга из-за его материальной несостоятельности.
            Первой дамой, завладевшей мыслями поэта, была девушка по имени Шарлотта. Барышня являлась дочкой его покровительницы Генриетты фон Вальцоген. Несмотря на восхищение талантом Шиллера, мать избранницы отказала драматургу, когда он посватался к ее горячо любимому чаду.
            Второй Шарлоттой в судьбе писателя стала вдова фон Кальб, которая была безумно влюблена в стихотворца. Правда, в этом случае сам Шиллер не горел желанием создавать семью с крайне назойливой особой. После нее Фридрих непродолжительное время ухаживал за юной дочерью торговца книгами - Маргаритой. Пока философ думал о свадьбе и о детях, его благоверная развлекалась в компании других мужчин и даже не намеривалась связывать свою жизнь с писателем с дыркой в кармане. Когда Шиллер предложил Маргарите стать его женой, барышня, едва сдерживая смех, призналась, что просто игралась с ним.
            Третьей женщиной, ради которой писатель был готов достать звезду с неба, была Шарлотта фон Ленгефельд. Эта дама рассмотрела в поэте потенциал и ответила на его чувства взаимностью. После того, как Шиллер устроился преподавателем философии в Йенский университет, драматургу удалось скопить денег, которых хватило на свадьбу. В этом браке у писателя родился сын Эрнест.
            Стоит отметить, что несмотря на то, что Шиллер хвалил ум жены, окружающие отмечали, что Шарлотта,была дамой хозяйственной и верной, но очень недалекой.

            Достоинства женщины


            Женщинам слава! Искусно вплетая
            В жизнь эту розы небесного рая,
            Узы любви они сладостно вьют.
            В туники граций одевшись стыдливо,
            Женщины бережно и терпеливо
            Чувства извечный огонь стерегут.


            Сила буйная мужчины
            Век блуждает без путей,
            Мысль уносится в пучины
            Необузданных страстей.
            Не нашедшему покоя
            Сердцу вечно вдаль нестись,
            За крылатою мечтою
            Уноситься к звёздам ввысь.

            Женщина тёплым, колдующим взглядом
            Манит безумца к домашним усладам,
            В тихие будни, от призраков прочь.
            Нравом застенчива, в хижине отчей
            Путника днём поджидает и ночью
            Доброй природы покорная дочь.


            Но мужчина в рвенье рьяном
            Беспощаден и упрям,
            В жизнь врываясь ураганом,
            Рушит всё, что создал сам.
            Страсти вспыхивают снова,
            Укрощённые едва,
            Так у гидры стоголовой
            Отрастает голова.

            Женщина к славе не рвётся спесиво,
            Робко срывает, хранит бережливо
            Быстротекущих мгновений цветы;
            Много свободней, хоть связаны руки,
            Много богаче мужчин, что в науке
            Ищут познаний, свершений мечты.


            Род мужской в душе бесстрастен,
            Сам собою горд всегда,
            К нежным чувствам не причастен,
            Близость душ ему чужда.
            Не прильнёт к груди с повинной,
            Ливнем слёз не изойдёт, —
            Закалён в боях мужчина,
            Дух суровый в нём живёт.

            Женские души со струнами схожи.
            Ветер Эолову арфу тревожит,
            Тихо в отзывчивых струнах дыша.
            Райской росою при виде страданий
            Слёзы сверкают у нежных созданий,
            Чуткая, в страхе трепещет душа.


            Сила властвует над правом,
            Нрав мужской ожесточив.
            Перс — в цепях. Мечом кровавым
            Потрясает грозный скиф.
            Налетают страсти бурей,
            Дух вражды в сердцах горит,
            Слышен хриплый голос фурий
            Там, где смолкнул зов харит.

            Мягкою просьбой, простым уговором
            Женщина путь преграждает раздорам,
            Властью любви пересиливши гнев.
            В тихое русло враждебные силы
            Вводит, в порыве сердечного пыла
            Непримиримость страстей одолев.


            (Перевод - Т. Спендиаровой)
            Վերջին խմբագրողը՝ Լիլիթ Աբաջյան; 24-06-19, 01:32.

            Comment


            • #7
              Дева с чужбины


              Из года в год в начале мая,
              Когда не молкнет птичий гам,
              Являлась дева молодая
              В долину к бедным пастухам.

              Она жила в стране нездешней,
              В краю, куда дороги нет.
              Уйдёт она — и в дымке вешней
              Растает девы лёгкий след.

              Она с собою приносила
              Цветы и сочные плоды.
              Их солнце юга золотило,
              Растили пышные сады.

              И отрок и старик с клюкою —
              Навстречу ей спешили все,
              Хоть что-то чудилось чужое
              В её чарующей красе.

              Она дарила прихотливо
              Цветы одним, плоды другим,
              И каждый уходил счастливый
              Домой с подарком дорогим.

              И все довольны. Но, бывало,
              Чета влюблённых к ней придёт, —
              С улыбкой дева выбирала
              Им лучший цвет и лучший плод.


              (Перевод - И. Миримского)

              Comment


              • #8
                Шиллер --немецкий поэт, драматург, философ.

                Родился в городе Марбах-на-Неккаре. Окончив школу, поступил в военную школу сначала на юридическое, затем на медицинское отделение. Получив диплом в 1780 г., был назначен полковым врачом в Штутгард, где издал первую книгу стихов. В 1784 г. выпустил драму «Коварство и любовь». В 1787 г. переехал в Веймар, где прожил до конца жизни, создал самые значительные свои произведения: труд «История отпадения Нидерландов от Испанского правления»; в 1793 г. опубликовал «Историю тринадцатилетней войны», написал труды по эстетике: «О трагическом искусстве», «Письма об эстетическом воспитании человека»; в 1795–98 гг. написал баллады «Водолаз», «Перчатка», «Ивиковы журавли»; с 1791 г. вынашивал замысел трагедии «Валленштейн», выросшей в трилогию: «Лагерь Валленштейна» (1798), «Пикколомини», «Смерть Валленштейна» (1799); в 1801 г. написал пьесы: «Мария Стюарт» и «Орлеанская дева»; в 1803 г. («Мессинская невеста») и в 1804 г. («Вильгельм Телль»); последняя драма из русской истории «Дмитрий» осталась незаконченной – автор скончался от пневмонии.

                Comment


                • #9
                  Что большинство? Большинство – безумие. Ум ведь лишь у меньшинства.

                  Из всей истории жизни человека ни одна глава не поучительна так для ума и сердца, как летопись его заблуждений.

                  Лучше счастье без денег, чем деньги без счастья. Лучше страшный конец, чем бесконечный страх.

                  Любовь быть хочет жертвою свободной.

                  Любовь – единственное в природе, где даже сила воображения не находит дна и не видит предела!

                  Любовь и голод правят миром.

                  Всех привлекает близкая победа, к далекому же благу стремятся только великие души.

                  Высшая похвала художнику – когда мы забываем его за его произведениями.

                  Глупец тот, кто бросает дело на полдороге и смотрит, разинув рот, со стороны, что из всего этого выйдет.

                  Дилетант принимает темное за глубокое, дикое – за мощное, неопределенное – за бесконечное, бессмысленное – за сверхчувственное.

                  Дорог мне друг, но враг полезен быть может: друг уважает, на что я способен, враг же научит, как мне поступать.

                  Достойные мысли закаляют сердце мужа и не страшатся дневного света.

                  Comment


                  • #10
                    Едва ли даже принципы могут сохранить в большей чистоте целомудренность души, чем сохраняется любовью благородство сердца.

                    Если меня спросят, почему в моем сердце нет никакой религии, то я отвечу, что я утратил ее по вине самой религии.

                    Если хочешь познать самого себя, то посмотри, как это делают другие; если же хочешь других понять, то посмотри в свое собственное сердце.

                    Законодатель работает над самодеятельным сопротивляющимся материалом – над человеческой свободой.

                    Истина – зеркало, отражение которого невыносимо для притворства и лицемерия.

                    Истина ничуть не страдает от того, что кто-либо ее не признает.

                    Comment


                    • #11
                      Каждой заслуге открыта дорога к бессмертию – я предполагаю здесь бессмертие, когда дело остается и продолжается, хотя имя начавшего его осталось далеко позади в прошлом.

                      Каждый истинный гений должен быть наивным, иначе это не гений.

                      Как для одних наука кажется небесною богиней, так для других – коровой жирною, что масло им дает.

                      Когда мы страстно любим кого-либо, кто заслуживает нашего презрения, мы болезненно ощущаем оковы природы.

                      Когда шутник смеется своей остроте, она теряет цену.

                      Красота – тоже добродетель, красивая женщина не может иметь недостатков.

                      Кто жизнью не рискует, тот никогда ее не обретет.

                      Кто кается не краснея, тот кается постоянно.

                      Кто ни на что не отваживается, не может ни на что и надеяться.

                      Кто хочет пожать слезы, должен сеять любовь.

                      Лови мгновение, пока еще возможно: / Так редко в жизни нашей наступают / Минуты высшего, глубокого значенья…

                      Ловкость плута, правда, не искупает собой плутовства, но мошенничество в большом размере всегда возвышает мошенника. Опорожнить чужой карман постыдно, утаить миллион – дерзко, но похитить корону – дело бесконечно великое. Стыд становится тем меньше, чем больше бывает порок.

                      Малодушие возбуждает в нас одно только презрение.

                      Мелкое честолюбие гораздо охотнее подчиняется суровому ярму принуждения, чем кроткой власти сильного духа.

                      Мерилом справедливости не может быть большинство голосов.

                      Миром правит произвол, справедливость же – только на сцене.

                      Мужество растет с опасностью: чем туже приходится, тем больше сил.

                      На вершине величия не забывай, что друг в беде.

                      Не привыкай к благоденствию – оно преходяще; кто владеет – учись терять, кто счастлив – учись страдать.

                      Ничто не делает жизнь так легко переносимой, как деятельность, направленная к одной цели.

                      Поэтическое произведение должно само себя оправдывать, ибо там, где не говорит само действие, вряд ли поможет слово.

                      Просвещенный разум облагораживает нравственные чувства; голова должна воспитывать сердце.

                      Против глупостей бессильны даже боги.

                      Пусть лишь любовь цветок любви срывает, / Ведь лучший дар принадлежит тому, / Кто сердцем всем откликнется ему.

                      Разочарования для души – то же самое, что гроза для воздуха.

                      Родители меньше всего прощают своим детям те пороки, которые они сами им привили.

                      Родные – все те, кто силой духа схож.

                      Свободен лишь тот, кто владеет собой.

                      Себялюбие – величайшая нищета живого создания.

                      Сильнее всех побед – прощение.

                      Слово всегда отважнее дела.

                      Счастлив тот, чей дом украшен / Скромной верностью жены; / Жены жаждут новизны: / Постоянный мир им страшен.

                      Театр – канал, посредством которого льется непосредственно в народные массы то, что вырабатывает наука и знание.

                      Театр наказует тысячи пороков, оставляемых судом без наказания, и рекомендует тысячи добродетелей, о которых умалчивает закон. Театр вытаскивает обман и ложь из кривых лабиринтов и показывает дневному свету их ужасную наружность.

                      Театр развертывает перед нами разнообразную панораму человеческих страданий.

                      Только тот может горячо любить добро, кто способен от всей души, непримиримо ненавидеть зло.

                      Тот, кто ничего не боится, не менее могуч, чем тот, перед кем все трепещут.

                      Тот, кто сверхосторожен, малого достигнет.

                      У человека с открытой душой и лицо открытое.

                      Человек вырастает по мере того, как растут его цели.

                      Человек отражается в своих поступках.

                      Человек создан свободным, и он свободен, хотя бы родился в цепях. Не впадайте в заблуждение из-за криков черни, из-за злоупотреблений безумцев. Бойтесь раба, разбившего свои цепи, не бойтесь свободного человека!

                      Честность красит звание любое.

                      Честь дороже жизни.

                      Comment


                      • #12
                        Լիլիթ Աբաջյան-ի խոսքերից Նայել գրառումը
                        Уважаемая Карине, Вы предложили очень интересную тему. Как и любой творчески одаренный человек, Шиллер искал вдохновения в женщинах. Писателю была необходима муза, которая воодушевляла бы его на написание новых шедевров. Известно, что за свою жизнь писатель хотел жениться 4 раза, но избранницы всегда отвергали драматурга из-за его материальной несостоятельности.
                        Первой дамой, завладевшей мыслями поэта, была девушка по имени Шарлотта. Барышня являлась дочкой его покровительницы Генриетты фон Вальцоген. Несмотря на восхищение талантом Шиллера, мать избранницы отказала драматургу, когда он посватался к ее горячо любимому чаду.
                        Второй Шарлоттой в судьбе писателя стала вдова фон Кальб, которая была безумно влюблена в стихотворца. Правда, в этом случае сам Шиллер не горел желанием создавать семью с крайне назойливой особой. После нее Фридрих непродолжительное время ухаживал за юной дочерью торговца книгами - Маргаритой. Пока философ думал о свадьбе и о детях, его благоверная развлекалась в компании других мужчин и даже не намеривалась связывать свою жизнь с писателем с дыркой в кармане. Когда Шиллер предложил Маргарите стать его женой, барышня, едва сдерживая смех, призналась, что просто игралась с ним.
                        Третьей женщиной, ради которой писатель был готов достать звезду с неба, была Шарлотта фон Ленгефельд. Эта дама рассмотрела в поэте потенциал и ответила на его чувства взаимностью. После того, как Шиллер устроился преподавателем философии в Йенский университет, драматургу удалось скопить денег, которых хватило на свадьбу. В этом браке у писателя родился сын Эрнест.
                        Стоит отметить, что несмотря на то, что Шиллер хвалил ум жены, окружающие отмечали, что Шарлотта,была дамой хозяйственной и верной, но очень недалекой.

                        Достоинства женщины


                        Женщинам слава! Искусно вплетая
                        В жизнь эту розы небесного рая,
                        Узы любви они сладостно вьют.
                        В туники граций одевшись стыдливо,
                        Женщины бережно и терпеливо
                        Чувства извечный огонь стерегут.


                        Сила буйная мужчины
                        Век блуждает без путей,
                        Мысль уносится в пучины
                        Необузданных страстей.
                        Не нашедшему покоя
                        Сердцу вечно вдаль нестись,
                        За крылатою мечтою
                        Уноситься к звёздам ввысь.

                        Женщина тёплым, колдующим взглядом
                        Манит безумца к домашним усладам,
                        В тихие будни, от призраков прочь.
                        Нравом застенчива, в хижине отчей
                        Путника днём поджидает и ночью
                        Доброй природы покорная дочь.


                        Но мужчина в рвенье рьяном
                        Беспощаден и упрям,
                        В жизнь врываясь ураганом,
                        Рушит всё, что создал сам.
                        Страсти вспыхивают снова,
                        Укрощённые едва,
                        Так у гидры стоголовой
                        Отрастает голова.

                        Женщина к славе не рвётся спесиво,
                        Робко срывает, хранит бережливо
                        Быстротекущих мгновений цветы;
                        Много свободней, хоть связаны руки,
                        Много богаче мужчин, что в науке
                        Ищут познаний, свершений мечты.


                        Род мужской в душе бесстрастен,
                        Сам собою горд всегда,
                        К нежным чувствам не причастен,
                        Близость душ ему чужда.
                        Не прильнёт к груди с повинной,
                        Ливнем слёз не изойдёт, —
                        Закалён в боях мужчина,
                        Дух суровый в нём живёт.

                        Женские души со струнами схожи.
                        Ветер Эолову арфу тревожит,
                        Тихо в отзывчивых струнах дыша.
                        Райской росою при виде страданий
                        Слёзы сверкают у нежных созданий,
                        Чуткая, в страхе трепещет душа.


                        Сила властвует над правом,
                        Нрав мужской ожесточив.
                        Перс — в цепях. Мечом кровавым
                        Потрясает грозный скиф.
                        Налетают страсти бурей,
                        Дух вражды в сердцах горит,
                        Слышен хриплый голос фурий
                        Там, где смолкнул зов харит.

                        Мягкою просьбой, простым уговором
                        Женщина путь преграждает раздорам,
                        Властью любви пересиливши гнев.
                        В тихое русло враждебные силы
                        Вводит, в порыве сердечного пыла
                        Непримиримость страстей одолев.


                        (Перевод - Т. Спендиаровой)
                        Հարգելի Լիլիթ, շնորհակալ եմ նյութին արձագանքլելու համար: Շիլլերն իմ սիրելի գրողներից է, և նրա կյանքին, նախասիրություններին, ստեղծագործությանը վերաբերող ամեն բան հետաքրքիր է ինձ համար:

                        Comment


                        • #13
                          Հարգելի Նելլի Անտոնյան, շնորհակալ եմ թեմային մասնակցելու և գրառումներ անելու համար:

                          Comment


                          • #14
                            ՄԵԾ ԲԱՐԵԿԱՄՆԵՐԸ՝ ԳՅՈԹԵՆ ԵՎ ՇԻԼԼԵՐԸ

                            Գյոթեն և Շիլլերը առաջին անգամ հանդիպել են 1787թ. Ռուդոլֆշտադտում: 1789թ. Գյոթեի միջնորդությամբ Շիլլերը տեղափոխվել է Ենա, հետագայում՝ Վայմար: Իրենց մտերմության, ստեղծագործական համագործակցության մասին ավելի ուշ Գյոթեն պատմել է իր քարտուղար Էքերմանին: «Այնպիսի բարեկամներ, ինչպիսին Շիլլերը և ես էինք… 1795թ. մինչև 1800թ. ամենամտերմական կապերի մեջ էինք. շարունակ կապված ենք եղել միմյանց, միևնույն հետաքրքրությունների, ամենօրյա փոխադարձ շփումների, մտքեր փոխանակելու շնորհիվ մենք այնպես էինք սերտաճել, որ մի քանի առանձին մտքեր ինձ կամ նրան վերագրելու մասին ընդհանրապես խոսք անգամ լինել չի կարող: Շատ դիստիքոսներ մենք միասին ենք ստեղծել, երբեմն ես եմ տվել գաղափարը, իսկ Շիլլերը գրել է դիստիքոսը, երբեմն՝ ընդհակառակը. Երբեմն մի դիստիքոս Շիլլերն է գրել, իսկ մյուսը՝ ես: Նման դեպքերում ի՞նչ խոսք կարող է լինել իմ և քո-ի մասին»:
                            «Կլասիկ և ռոմանտիկական պոեզիայի հասկացությունը, որ այժմ տարածված է ողջ աշխարհով և տեղիք է տվել այդքան վեճերի ու երկպառակությունների, ծնվել է ինձնից ու Շիլլերից: Պոեզիայում ես պաշտպանել եմ օբյեկտիվ նկարագրության սկզբունքը և միայն դրան հետևել: Իսկ Շիլլերը, որի ստեղծագործությունը զուտ սուբյեկտիվիստական էր, գտնում էր, որ իր ուղղությունը ճիշտ է, և որպեսզի ինձնից պաշտպանվի, հոդված գրեց նաիվ ու սենտիմենտալ պոեզիայի մասին: Նա ինձ ապացուցում էր, որ ես, հակառակ իմ կամքի, ռոմանտիկ եմ»:
                            «Շիլլերի կողմից հրատարակվող թերթերն էին «Հորեն» (1795-1797) և «Մոզենալմանախ» (1797-1801): Մարդիկ ինձ չէին ուզում տեսնել այնպես, ինչպես ես կայի, նրանք աչք էին փակում այն ամենի հանդեպ, ինչը կարող էր ինձ իմ բնական լույսով ներկայացնել: Դրան հակառակ, Շիլլերը, որ մեր մեջ ավելի արիստոկրատ էր, քան ես, սակայն ավելի շատ էր մտածում իր ասելիքի մասին, զարմանալի մի բախտով ժողովրդի յուրահատուկ բարեկամ հռչակվեց: Ես ամբողջ սրտով ուրախանում եմ նրան արված այդ տիտղոսի համար և մխիթարվում նրանով, որ իմ բախտակիցների թիվը շատ ավելի մեծ է»:
                            Վերջին խմբագրողը՝ Կարինե Զիլֆիմյան; 24-06-19, 19:39.

                            Comment


                            • #15
                              ԳՅՈԹԵՆ ՇԻԼԼԵՐԻ ԲՆԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՀԱԿՈՒՄՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

                              «Երբ Շիլլերը փոխադրվեց այստեղ (Վայմար), մեծ դուքսը նրան տարեկան 1000 թալեր գումար նշանակեց և խոստացավ այդ գումարը կրկնապատկել, եթե հիվանդությունը թույլ չտա նրան աշխատելու: Շիլլերը հրաժարվեց վերջին առաջարկությունից և երբեք չդիմեց դուքսի օգնությանը:
                              _Ես տաղանդ ունեմ,_ ասաց նա,_ և ինքս պիտի ինձ օգնեմ:
                              Այդպես էլ վերջին տարիներին, երբ ընտանիքը մեծացել էր, նրա գոյությունը պահպանելու համար նա ստիպված էր տարեկան երկու պիես գրել. Այդ պատճառով հաճախ անհրաժեշտ էր լինում աշխատել նույնիսկ իր հիվանդ օրերին և շաբաթներին: Նրա տաղանդը պարտավոր էր միշտ պատրաստ լինել ծառայելու նրան և նրա տրամադրությանը ենթարկվելու:
                              Շիլլերը երբեք շատ չէր խմում, շատ չափավոր էր: Սակայն նման պահերին իր մարմնի թուլությունը հաղթահարում էր լիկյորով կամ սպիրտային այլ խմիչքներով: Իսկ դա խիստ վատ էր նրա առողջության և վտանգավոր՝ ստեղծագործության համար:
                              Շիլլերը, ինչպես նրա վեհասքանչ բնավորությունից կարելի է ենթադրել, վճռական թշնամի էր այն բոլոր տեսակի դատարկ մեծարումներին ու աստվածացումներին, որոնք մարդիկ ցուցադրում կամ ուզում էին ցուցադրել իր նկատմամբ: Երբ Կոցեբուն ցանկացավ ի փառս նրա հրապարակային ցույց կազմակերպել, այդ բանը Շիլլերին այնքան գարշելի թվաց, որ զզվանքից քիչ մնաց՝ հիվանդանար: Նմանապես նա տանել չէր կարողանում կողմնակի մարդկանց այցելությունները: Նույն պահին այցելուին ընդունելու հնարավորություն չունենալու դեպքում նա ժամադրություն էր նշանակում ճաշից հետո՝ ժամը չորսին և սովորաբար նշանակված ժամին սպասելուց իսկապես հիվանդանում էր: Նման դեպքում նա կարող էր երբեմն նաև շատ անհամբեր և կոպիտ լինել: Մի անգամ ես ականատես եղա, թե նա ինչպիսի խստությամբ դիմավորեց եկվոր մի վիրահատ բժշկի, որն իր այցելության մասին առանց վաղօրոք տեղեկացնելու՝ անակնկալ ներկայացավ նրան: Խեղճ այցելուն այնպես շփոթվեց, որ չգիտեր, թե ինչպես շուտ հեռանա:
                              Այն բուրմունքը, որ Շիլլերին հաճելի էր, ինձ թույն էր թվում: Մի օր ես այցելեցի նրան, բայց նա տանը չէր: Կինը ասաց, որ նա շուտով կվերադառնա: Նստեցի նրա գրասեղանի մոտ՝ ինչ-որ բան գրելու: Որոշ ժամանակ անց ես զգացի, որ ինձ թմրություն պատեց, որը գնալով ուժեղացավ, քիչ մնաց՝ ուշաթափվեի: Սկզբից ես չհասկացա, թե ինչն է այդ զարմանալի, ինձ համար այդ անսովոր վիճակի պատճառը, վերջապես նկատեցի, որ գրասեղանի կողքի դարակներից շատ տհաճ հոտ է գալիս: Եվ երբ այն բացեցի, ի զարմանս ինձ, տեսա, որ ամբողջ դարակը լցված է նեխած խնձորներով: Ես անմիջապես մոտեցա լուսամուտին և սկսեցի թարմ օդ շնչել. դա նույն վայրկյանին ինձ զգաստացրեց, և կրկին լավ զգացի: Այդ ժամանակ Շիլլերի կինը նորից մտավ սենյակ և ասաց, որ այդ դարակը միշտ լցված է լինում նեխած խնձորներով, որովհետև այդ հոտը Շիլլերի վրա լավ ներգործություն է ունենում, և առանց այդ հոտի նա չի կարող ապրել ու աշխատել»:

                              Comment

                              Working...
                              X