Բաց դասեր, միջոցառումներ հայոց լեզու և գրականություն առարկաներից

[Mane Margaryan]

Հարգելի՛ ընկերներ, համացանցում շատ աղքատիկ են հայոց լեզու և գրականություն առարկաներին վերաբերող նյութերթ: Երբ մեծ ցանկություն կա բաց դասեր կազմակերպելու, համացանցը, որ մեր առօրյայի մի մասն է կազմում, շատ քիչ է կարողանում մեզ օգտակար լինել: Ուստի առաջարկում եմ այս բաժնում տեղադրենք մեր բաց դասերի պլանները և մեկս մյուսի օրինակներին հետևելով՝ էլ ավելի հետաքրքիր մեթոդներ ու հնարքներ կիրառենք և մեր դասերը դարձնենք հետաքրքիր և ավելի նպատակային և ուսանելի:

[Mane Margaryan]

Նար-Դոսի <<Ես և նա>> պատմվածքի ամփոփում:

ՆՊԱՏԱԿՆԵՐԸ`
1. Գրական երկը ընթերցելու, դրա հիմնական միտքը ընկալելու կարողության զարգացում:
2. Պատմվածքի բովանդակության իմացություն և գործողությունների զարգացման ընթացքը վերարտադրելու կարողության զարգացում:
3. Կերպարների բնավորության բացահայտում, նրանց գործողությունների, հոգեբանական շարժառիթների ընկալում և մեկնաբանություն:
4. Արտահայտչամիջոցները գտնելու և տարբերակելու կարողության զարգացում:
5. Պատկերավոր արտահայտչամիջոցների դուրսգրում և աղյուսակների կազմում:

Ուսումնական նյութեր`դասագիրք, կպչուն թերթիկներ, նկարներ, գունավոր մարկերներ, պաստառ` Նար-Դոսին նվիրված, քարտեր, համակարգիչ` power point ծրագրով կազմած հարցերով, ստեղծագործությունների ծառ:

Կիրառվող մեթոդներ` պրիզմա, երեք աստղիկ և մեկ դրոշակ, Tաձև աղյուսակ, Վենի դիագրամ:

Խթանման փուլ

1.Որն է դասի թեման:
2.Ով է <<Ես և նա>> պատմվածքի հեղինակը:
Կառուցել պրիզմա <<Նար-Դոս սկզբնաբառով:
3.Որտեղ և որ թվականին է ծնվել Նար –Դոսը:
4.Ինչ գիտեք Թիֆլիսի մասին: Ինչ հայտնի թիֆլիսահայերի գիտեք:
5.Ինչ կրթություն է ստացել Նար-Դոսը: Հուշեր նրա ուսումնառության տարիների մասին:
6.Ով է եղել նրա բախտակից ընկերը: Ցուցադրել նկարը:
7.Նար –Դոսի գրական և հասարակական գործունեությունը:
8.Ներկայացնել Նար-Դոսի ստեղծագործությունների ընդհանուր բնութագիրը:
9.Ստեղծագործությունների ծառի վրա կպչուն թերթիկներով փակցնել Նար –Դոսի վեպերի, պատմվածքների, նովելների, բանաստեղծությունների վերնագրերը:
10.Արտասանել Նար-Դոսի բանաստեղծություններից որևիցե մեկը:

Իմաստի ընկալման փուլ

1.Դեպքերն ու իրադարձությունները որտեղ են ծավալվում <<Նա>> հատվածում:
2.Ինչ գիտեք Վենեցիայի մասին:
3.Ինչ երաժշտական գործիք էր նվագում Անտոնիոն :
4.Ինչպիսի երաժշտական գործիք է ջութակը: Ինչ գիտեք այդ գործիքի մասին:
.Հանձնարարել աշակերտներին պատմել դասը: Պատմելու ընթացքում ընդմիջել և մի քանի հատվածներ ներկայացնել բեմադրության տեսքով:
Պատմվածքը ներկայացնելուց հետո <<Ես>>-ի և <<Նա>>-ի հերոսներին ներկայացնել աշակերտների դատին: Հարցեր ուղղել նրանց, կամ քննադատել, կամ էլ արդարացնել, հարկ եղած դեպքում տալ խորհուրդներ:
Tաձև աղյուսակի միջոցով ներկայացնել երկու հերոսներին` նկարագրել և բնութագրել նրանց:
Անցկացնել քվեարկություն <<Ես>>-ի և <<Նա>>-ի միջև:
Դասարանը նախապես բաժանվել է խմբերի:
Խմբի ավագները ներկայացնում են իրենց խմբի անունը և անդամներին:
Տալ խմբերին կատարել քարտային աշխատանք:

I ԽՈՒՄԲ

1.Պատմվածքի <<Նա>> մասի սկզբի հատվածից դուրս գրել այն մակդիրներն ու համեմատությունները, որոնց օգտագործմամբ հեղինակը ներկայացնում է Ջուլետտայի գեղեցկությունը:
2.Ինչու <<Ես>>-ի հերոսը չի կարողանում իրագործել իր մտածած վրեժը:
3.Քեզ հավանական թվում է հերոսի կերծանման պատճառը:
4.Եթե դու լինեիր <<Ես>>-ի փոխարեն, ինչպես կվարվեիր:
5.Պատմվածքի քեզ դուր եկած հատվածը նկարիր:


II ԽՈՒՄԲ


1.Անտոնիոն խնամքով պահել ու մինչև կյանքի վերջը պահելու է Ջուլետտայի նվաստացնող գրությունը:Ինչու:Ինչ դեր է կատարել այդ երկտողը երաժշտի կյանքում, դուք հավատում եք դրան:
2.գրել հետևյալ բառերի բացատրությունները և կազմել նախադասություններ:
Մոգական, գամվել, վարանել, դյութիչ:
3.Գրել աքրոստիկոս <<Ես և Նա>> վերնագրով:
4.Եթե դու լինեիր Անտոնիոյի փոխարեն կներեիր Ջուլետտային:
5.Պատմվածքի քեզ դուր եկած հատվածը նկարիր;


III ԽՈՒՄԲ
1.Բնագրից դուրս գրել այն հատվածները, որտեղ հեղինակն իր կողմից ներկայացնելով կամ Ջուլետտայի հետ երկխոսությունների միջոցով ցույց է տալիս աղքատ երաժշտի հպարտությունն ու մարդկային բարձր արժանապատվությունը, նրա բնածին հանճարը:
2. Վենի դիագրամի միջոցեվ ներկայացնել <Ես>>-ի հերոսուն և Ջուլետտային:
3.Ինչն օգնեց Անտոնիոյին անընդհատ վեր բարձրանալ և դրանով լուծել իր վրեժը ստացած վիրավորանքի համար:Դուք հավանական համարում եք դա:
4. Գրել հետևյալ բառերի բացատրությունները և կազմել նախադասություններ:
Նյուանս, պրպտել, անապաստան, անդրի:
5.Պատմվածքի քեզ դուր եկած հատվածը նկարիր;

IV ԽՈՒՄԲ
1.Եթե դուք լինեիք հերոսներից մեկի փոխարեն կներեիք հերոսուհիներին;
2.Վերև և ներքև ասելով ինչ եք հասկանում:
3.Գրել աքրոստիկոս <<Նար-Դոս>> վերնագրով:
4.Օգտագործելով պատմվածքի մակդիրներն ու համեմատություններւ` փորձիր փոքրիկ բանաստեղծություն գրել քո իրական կամ երևակայական սիրած աղջկա մասին:
5. Պատմվածքի քեզ դուր եկած հատվածը նկարիր;

Y ԽՈՒՄԲ

1.Պատմվածքի <<Նա>> հատվածի հինգ մասերի համար առանձին վերնագրեր գրիր:
2.Եթե դու լինեիք պատմվածքի հեղինակը, ինչը կփոխեիք նրա բովանդակության մեջ: Շարադրեք:
3. Գրել հետևյալ բառերի բացատրությունները և կազմել նախադասություններ:
Տրագեդիա, սապատավոր, պալացցո, լակոնական,:
4.Պատմվածքն իր բովանդակությամբ ինչ ստեղծագործություն է ձեզ հիշեցնում:Այդ երկուսն ինչ նմանություններ և տարբերություններ ունեն: Համեմատիր:
5. Պատմվածքի քեզ դուր եկած հատվածը նկարիր;



կՇՌԱԴԱՏՄԱՆ ՓՈՒԼ
Կշռադատման փուլում ստուգել խմբերի կատարած աշխատանքները, կատարել համապատասխան ուղղումներ:
Գնահատել խմբերի աշխատանքները:

Կիրառել 3աստղիկ 1 դրոշակ մեթոդը:

Առանձնացնել պատմվածքի քեզ դուր եկած պահը:

Առանձնացնել պատմվածքի կարևոր պահը;
Ձևակերպել մեկ ցանկություն:


Ասել ասույթներ և աֆորիզմներ, որոնք առնչություն ունենան պատմվածքի բովանդակության հետ:

[manush]

Բարև հարգելի Մանե.

Շնորհակալություն թեման ստեղծելու և շատ հետաքրքիր դասը տեղադրելու համար։

Համաձայն եմ. իսկապես հայալեզու ուսումնական նյութերը համացանցում շատ քիչ են։ Անշուշտ այս նախաձեռնությունն էլ իր հերթին կնպաստի, որ ուսուցիչներն իրենց փորձը ներկայացնեն գործընկերներին, իսկ մենք կհավաքենք դրանք, կդասակարգենք ու կտեղադրենք «Հայկական կրթական միջավայր» պորտալի կրթական պաշարներում։

Հարգելի բարեկամներ, Մանեի բաց դասը տեղադրված է նաև պորտալի «Հանրակրթական դպրոց» բաժնում՝ http://armedu.am/arm/materials.php?sec=library&id=2269 ։

[Susanna37]

Այստեղ տեղադրում եմ հայոց լեզվի և գրականության վիկտորինայի մի օրինակ, որը վերջերս կազմակերպել ենք մեր դպրոցում:

Վ Ի Կ Տ Ո Ր Ի Ն Ա
/Հայոց լեզու և գրականություն-11-րդ դասարան/

1-ն հարց/հայոց լեզու/ Գտնել բառագործածաության սխալները.

1-ին խումբ

1/ Տնօրենը վերահասու չէր դպրոցի ներքին կարգուկանոնին:
2/ Նա որոշեց իր հին կոշիկները տանել վերանորոգման:
3/ Նրա մետաքսյա զգեստները նորույթ էին ժամանակակիցների համար:
4/ Գլխարկի հովհարը ստվեր էր ձգել տղայի դեմքին:

2-րդ խումբ

1/ Բանաստեղծության հիմնական գաղափարն արտահայտված է նրա նախավերջին քառյակում:
2/ Մանկավարժական խորհրդի նիստում քննարկվել են շատ հրատապ հարցեր:
3/ Բարձր ջերմաստիճանում ջուրը փոխարկվում է գոլորշու:
4/ Ցուրտ վաղորդայնին մեքենաները երթևեկում էին սառցապատ ճանապարհով:

2-րդ հարց /հայ գրականություն/

1-ին խումբ
Հարց` Թումանյանի ո՞ր ստեղծագործությունն է ընկած Ալ. Սպենդիարյանի <<Ալմաստ>> օպերայի հիմքում

2-րդ խումբ
Հարց` Ո՞րտեղ է առաջին անգամ բեմադրվել /1912թ./ Արմեն Տիգրանյանի <<Անուշ>> օպերան:



3-րդ հարց /հայոց լեզու/

1-ին խումբ
`
Հարց` Հետևյալ բառերում գտնել ընդհանուր արմատը
Անասուն, բամբասել , վայնասուն, ճարտասան




2-րդ խումբ

Չկամություն, կամավոր, բարեկամ, կամազուրկ

4-րդ հարց/ հայոց լեզու/

Հարց` Գրել հետևյալ շրջասույթների իմաստն արտահայտող բառը

1-ին խումբ 2-րդ խումբ

բիբլիական լեռ - Ավարայրի հերոս -
Ավարայրի երգիչ - սկյութարի սոխակ –
հիվանդ, հանճարեղ պատանի - անմահ քանաքեռցի-
հայ երգի Մեսրոպ Մաշտոց - նորավեպի իշխան -
ազատության երգիչ - սև ցելերի սերմնացան –

5-դ հարց / Հայ գրականություն/

Հարց` 1-ին խմբին

Ո՞ր ժողովածուն է համարվում Դանիել Վարուժանի կարապի երգը:

Հարց 2-րդ խմբին

Ավ. Իսահակյանի ո՞ր բանաստեղծության մասին է Հովհաննես Հովհաննիսյանը ասել. <<Կեցցես, հիմա արդեն բանաստեղծ ես>>:




6-րդ հարց /Գծել տրված նախադասության գծապատկերը/

1-ին խումբ

Նա մտածում էր մոր ասածների վրա և ներքին զգացողությամբ համոզվում, որ մայրը ճիշտ է:

2-րդ խումբ

Տղան ամաչելուց այնպես էր շփոթվել, որ չգիտեր, թե գլուխը որտեղ թաքցնի:



7-րդ հարց
Ավագների մրցույթ- բլից հարցեր

1-ին խմբի ավագ

1/Ինչո՞վ են վերջանում աշունն ու գարունը
2/ Ի՞նչն է քոնը, բայց այն սովորաբար դու չես օգտագործում:
3/ Ի՞նչ ենք լսում դասի վերջում:
4/ Էն ի՞նչն է`ուր գնում ես հետևում է քեզ:
5/ Ի՞նչ եմ` կամ խնձորի և տանձի մեջ, չկամ այգում;
6/ Ինչո՞վ են նման ուսանողն ու ուսուցիչը:
7/ Բառի ո՞ր մասն է հողի մեջ:
8/ Ամպը ինչպե՞ս դարձնենք լուսատու առարկա:

2-րդ խմբի ավագ

1/ Ի՞նչ կարելի է տեսնել քնած ժամանակ:
2/Ի՞նչն է ընկած երկրի և երկնքի մեջտեղում:
3/ Ի՞նչ վերցնենք Կարապետից, որ վրան նստենք:
4/ Ի՞նչն է ընկած խնձորի մեջտեղում տանձի վերջում:
5/ Բոլոր մարդիկ ի՞նչ ունեն:
6/ Ի՞նչն է, որ ինչքան վերցնում ես, այնքան մեծանում է:
7/ Ի՞նչ կստացվի, եթե աղն ու մուկը խառնենք իրար:
8/ Ի՞նչ կարելի է հավաքել առանց ձեռքերի:

6-րդ հարց /տրամաբանություն/

1-ին խումբ
Հարց` Յոթ եղբայր են և յուրաքանչյուրը ունի մեկ քույր.քանի՞ երեխաներ են:

2-րդ խումբ
Հարց` Գնում էին` հայրը որդու, որդին հոր, պապը թոռան հետ: Քանի՞սն էին նրանք:


7-րդ հարց /Հայ գրականություն/ Ո՞ր հեղինակի ո՞ր ստեղծագործությունից է հետևյալ հատվածը

1-ին խումբ
Այնուհետև, երբ ջութակն իր վերջին հուսահատական ճիչերն էր արձակում, պատուհանի մի փեղկը կիսով չափ բացվեց. Նախ մի դրամ զրնգաց գետնին և ապա` թղթի մի կտոր, օդի մեջ պտտվելով, ցած ընկավ պատանի երաժշտի ոտների առջև:
Թուղթը վերցրեց և կարդաց.

<<Հայրս ասաց, որ իմ և քո միջև անանց անդունդ կա: Մենք վերևն ենք, դուք` ներքևը: Էլ մի գա: Մոռացիր ինձ>>:


2-րդ խումբ

Եթե Ձեր այս նամակը չլիներ, ես թերևս այն չէի լինի, ինչ որ եմ այժմ: Ես չմոռացա Ձեզ, այո,: Բայց , ինչպես երևում է, Դուք մոռացել եք այն անդունդը, որ բաժանում էր մեզ իրարից: Դուք վերևում էիք, ես` ներքևը: Այն օրը, որ Դուք ձեր բարձունքից արհամարհանքով մերժեցիք ինձ` ներքև գտնվողիս, ես երդվեցի վրեժ առնել և դրա համար ուրիշ միջոց չգտա, բայց եթե միայն բարձրանալ, միշտ բարձրանալ:


8-րդ հարց /հայոց լեզու/

Հարց` Ի՞նչ դարձվածք է հիշեցնում հետևյալ նկարը:

1. v1.jpg 2. v2.jpg



8-րդ հարց /հայոց լեզու/

1-ին խումբ
<<Ընկերնե’ր, Պողոսն ու Պետրոսը սպասում են.>> նախադասության ընկերներ կոչականը դարձրեք որոշիչ:

2-րդ խումբ
<<Պատշգամբի բազրիքին կռթնած` թագուհին նայում էր ճանապարհին>> նախադասության պատշգամբի բազրիքին կռթնած դերբայական դարձվածով արտահայտած ձևի պարագան դարձրեք որոշիչ:


9-րդ հարց /հայոց լեզու/

1-ին խումբ
Հարց` Ո՞ր խավի մարդկանց մասին են ասում կապույտ արյուն ունեն:

2-րդ խումբ

Հարց` Ո՞ր երկիրն է համարվում արվեստների հայրենիք:


10-րդ հարց /հայ գրականություն/
1-ին խումբ

Ավետիք Իսահակյանը գրել է. <<Չորս գիրք ունի հայ ժողովուրդը, որ, ինչպես չորս բարձր սյուներ, կրել են հայ ծողովրդի ոգին, նրա պայքարի իմաստը, նրա լավագույն ապագայի տենչանքները, նրա իդեալները>>:
Մ. Խորենացու <<Հայոց պատմությունը>>
Հարց` թվարկել այդ գրքերը:
Մ. Խորենացու <<Հայոց պատմությունը>>, Եղիշեի պատմությունը, Նարեկացու մատյանը, Աբովյանի<<Վերքը>>

2-րդ խումբ
Միքայել Նալբանդյանը Խաչատուր Աբովյանի <<Վերք Հայաստանի>> վեպը դասել է հայ գրականության երկու ուրիշ գրական հուշարձանների շարքում:

Հարց` Թվել այդ ստեղծագործությունները:

11. հարց /հայոց լեզու/
1-ին խումբ

Հարց`նեցուկ գոյականը բերված բառախմբում քանի՞ հոմանիշ ունի.

Հենարան, մույթ, պաշտպան, բանադրանք, սատար, որմ, կանգնակ, պատվար, ավանդ, խչմար, ցոփ, հովանավոր

2-րդ խումբ
Հարց` Թոթվել բային բերված բայախմբից քանի՞սն են հոմանիշ.

Շարժել, ցնցել, կակազել, բլբլացնել, թոթափել, մերժել, թափահարել, թովել, թլվատել, վանել, թափ տալ, ճեղքել, բռնել

Վիկտորինայի վերջում թիմերը միմյանց մեկական հարց են ուղղում:

P2230548.jpgviktorina1.jpgviktorina.jpg

[Mane Margaryan]

Սիրելի' Մանուշ, շատ շնորհակալ եմ թեմային արձագանքելու և իմ կատարած աշխատանքը գնահատելու համար: Պարզապես ֆորումը հնարավորություն չի տալիս դասի պլանը տեղադրել ավելի պատկերավոր: Ինձ մոտ կա նաև դասի պլանի երկրորդ տարբերակը power point ծրագրով մշակած, որից էլ օգտվում էի դասի ժամանակ: Կա նաև վիդեո տարբերակը:

[Mane Margaryan]

Ներկայացնում եմ <<Ես և նա>> պատմվածքի ամփոփում դասից նորից մի հատված, որը գրառելիս բաց եմ թողել : Սրանք այն հարցերն են, որոնք ուղղվեցին հերոսներինИзображение 093.jpgИзображение 087.jpgИзображение 081.jpgИзображение 098.jpgИзображение 099.jpg` Անտոնիոյին և <<Ես>>-ի հերոսին, որին աշակերտները հենց Ես անունը տվեցին:
Հարցեր Եսին.
1.Ինչպես ես քեզ զգում այս մղձավանջից հետո:
-Ես դեռ դուրս չեմ եկել այդ մղձավանջից, այն նման էր մի սարսափելի երազի, որից թվում է, թե երբեք չես արթնանա:Կարծում եմ, որ ինձ շատ դժվար կլինի մոռանալ դավաճանությունը և դուրս գալ ճահճից:
2.Իսկ ինչու՞չես փորձում, միգուցե ստացվի, թե՞ ընդհանրապես կամքի ուժ չունես:
-Նայելով ինձ և հետո հայացք գցելով Անտոնիոյին և նրա հպարտ բնավորությանը, կամքի հզոր ուժին` էությունս լցվում է նախանձով (իհարկե բարի), ու այսուհետ փորձելու եմ նրանից օրինակ վերցնել ու իմ ճահճից բարձրանալ վեր:
3.Այդ սեր կոչվածը դեռ անշե՞ջ է ձեր սրտում:
-Այն երբեք ինձ չի լքում, այն իմ սրտի անբաժան բնակիչն է:
4,Սիրող սրտերի համար ձեր կարծիքով ի՞նչն կարևոր:
-Հավատարմությունը, փոխադաձ վստահությունը և հետո նոր սեր կոչված զգացմունքը, որը բոլորին է տրված, բայց ոչ բոլորն են կարողանում ճիշտ կերպով արտահայտել իրենց զգացմունքները:
5.Սիրելի' Ես, ցավում եմ, բայց պետք է ասեմ, որ ես պատմվածքն ընթերցելիս շատ էի բարկացել ու մեղադրում էի քեզ քո թույլ կամքի համար, մի՞թե դու այդքան թույլ մարդ ես:
-Այո', ես չեմ նեղանում ձեր անկեղծ կարծիքից և համաձայն եմ ձեզ հետ:Եթե արդեն գիտակցում եմ, որ թույլ մարդ եմ, ուրեմն կփորձեմ վեր բարձրանալ ու դառնալ նախկինը:
6.Իսկ դուք չե՞ք կարծում, որ դա անհնարին է:
-Անհնարին բան չկա աշխարհում, պարզապես մեծ ցանկություն է պետք, որի չափը ինձ մոտ էլ ավելի ավելացավ ձեզ հետ զրույցից հետո;
7,Շատ ուրախ ենք, Իսկ մենք էլ, Ձեր օրինակին հետևելով և ձեզ հետ պատահածից դաս քաղելով` չենք կրկնի ձեր սխալը:
-Ես միայն ուրախ կլինեմ դրա համար ու տա Աստված, որ երբեք չճաշակեք դավաճանություն, այլ միշտ սիրեք ու լինեք սիրված:

Հարցեր, որոնք ուղղվեցին Անտոնիոյին:
1.Սիրելի' Անտենիո, Ես հիացած եմ պարզապես ձեզանով:
-Շնորհակալ եմ:
2.Ի՞նչը ստիպեց ձեզ անընդհատ վեր բարձրանալ:
-Հպարտությունը, կամքի ուժը, նպատակասլացությունը և ամենակարևորը Ջուլետտայի նամակը, որն իմ հաջողության անցագիրն է:
3. Իսկ դուք այժմ սիրու՞մ եք նրան:
-Այո', այն երբեք չի լքում ինձ, բույն է դրել սրտումս ու չի ուզում հեռանալ, ինչքան էլ, որ փորձում եմ նրան վտարել:
4.Անտո'նիո, դուք, իհարկե ,շատ նպատակասլաց մարդ եք, բայց չեք կարծում, որ չափազանց դաժան վարվեցիք Ջուլետտայի հետ:
-Նա ավելի դաժան վարվեց ինձ հետ:
5.Խնդրում ենք մեզ մի խորհուրդ տաս, մենք էլ ենք ուզում քեզ նման բարձունքների հասնել:
-Եղեք միշտ աշխատասեր, համառ, տոկուն կամք ունեցեք, մի հիասթափվեք անհաջողություններից, այլ էլ ավելի շատ ոգևորվեք ու պայքարեք հանուն լավ ապագայի, սիրեք նրան, ով արժանի է ձեր սիրուն:Թող ձեր ականջին միշտ հնչի այս միտքը`<<Բարձրանալ, բարձրանալ ու դարձյալ բարձրանալ:

[Mane Margaryan]

Աշակերտների կազմած պրիզմանԿցորդ 1217
Նար-Դոսին նվիրված պատի թերթ Изображение 067.jpg

Ստեղծագործությունների ծառը պտուղներով զարդարելիսИзображение 079.jpg[[/ATTACH]
Изображение 105.jpgИзображение 083.jpgИзображение 112.jpg

[manush]

Սիրելի' Մանուշ, շատ շնորհակալ եմ թեմային արձագանքելու և իմ կատարած աշխատանքը գնահատելու համար: Պարզապես ֆորումը հնարավորություն չի տալիս դասի պլանը տեղադրել ավելի պատկերավոր: Ինձ մոտ կա նաև դասի պլանի երկրորդ տարբերակը power point ծրագրով մշակած, որից էլ օգտվում էի դասի ժամանակ: Կա նաև վիդեո տարբերակը:

Հարգելի Մանե, եթե դասին կից ցուցադրական նյութը էլեկտրոնային փոստով ուղարկեք, կտեղադրենք պաշարների կատալոգում։
Ի ուրախություն մեզ, ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ շատ շուտով կգործարկենք նաև «Էլեկտրոնային պաշարների շտեմարան» կայքը, որտեղ հեղինակնեը միանգամից կտեղադրեն իրնց պաշարները, կկցեն անհրաժեշտ նյութերը։ Շտեմարանի մասին շուտով տեղեկատվություն կտեղադրենք մեր կայքերում և ֆորումում։

Հարգելի Susanna37,
շատ շնորհակալություն վիկտորինան տեղադրելու համար։ Նկարները, եթե կան, ուղարկեք, մենք կտեղադրենք համապատասխան տողերում։ Վիկտորինայի տեքստը նույնպես կտեղադրենք պորտալում և լրացուցիչ կտեղեկացնեմ։

Ինձ նամակ կարող եք ուղարկել manush@ktak.am էլ.հասցեով։

[Mane Margaryan]

ԲԱՑ ԴԱՍԻ ՊԼԱՆ-ԿՈՆՍՊԵԿՏ ՀԱՅՈՑ ԼԵԶՎԻՑ

ԹԵՄԱ` <<ՊԱՐԱԳԱՆԵՐ, ԱՄՓՈՓԻՉ ԴԱՍԱԺԱՄ>>
VIIIԲ ԴԱՍԱՐԱՆ

ՈՒՍՈՒՑԻՉ` Մ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Դասի թեման`
բայական անդամի լրացումներ: Պարագաներ: Ամփոփիչ դասաժամ:
Նպատակները`
1.լեզվական միջոցների տիրապետում(պարագաներ, նրանց շարադասությունը),
2.խոսքի զարգացում, բառապաշարի հարստացում,
3.գիտելիքը գործնականում կիրառելու կարողությունների զարգացում,
4.խմբի անդամներին օգնելու, խրախուսելու, արդյունավետ համագործակցելու հմտությունների ձեռքբերում:
Ուսումնական նյութեր`
առաջադրանքներով քարտեր, թղթեր, պարագաների վերաբերյալ մեծ գիք` պատրաստված աշակերտների կողմից, մարկերներ, ցուցադրական թղթեր պարագաների անուններով:
Հիմնական մեթոդներ`
մտագրոհ, դերախաղ, հինգրոպեանոց շարադրանք:
Խթանման փուլ

Դասի սկզբում խմբերի բաժանվելու համար աշակերտներին տալիս եմ մեկական նախադասություններ, որտեղ կարմիր նշված է որևէ պարագա: Նրանք պետք է գուշակեն,թե ինչ պարագա է դրված իրենց նախադասություններում և նստեն համապատասխան անվան խմբի սեղանին: Ստուգելու ընթացքում սխալ նստած աշակերտը հետագայում իր իրական տեղը զբաղեցնելուց հետո խմբին զրկում է մեկ միավորից:
Ժամանակի պարագա
1. Ո'չ վերջ կա, ո'չ սկիզբ այս երգում,
Երեկ` ես, այսօր` դու, վաղը`նա:
2. Ամռանը թե պառկես հովեր, ձմռանը կսատկեն կովեր:
3. Առավոտից հնչում էր նրա հոգեզմայլ նվագը:
4. Հայոց գրերը Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծել է հինգերորդ դարում:
5. Գարնան շունչն առանք շաբաթներ առաջ:
Տեղի պարագա
1. Այստեղ եմ ծնվել, ես այստեղ մեծացել
Այս ջուրն եմ խմել սառնորակ:
2. Որտե՞ղ է արդյոք այն քարը հիմի,
Որ գերեզմանիս շիրիմ պիտի լինի::
3. Էնտեղ իր բարի, իր սիրող մոր հետ
Մի շատ անհանգիստ տղա էր ապրում:
4. Դեպի արևն էին գնում ամբոխները խելագարված:
5. Տուն էր գնում զինվորը քաջ`
Կրծքին երկու երկաթե խաչ::
Նպատակի պարագա
1. Գնում էին` կռվո~վ, երգ~ով կայարանը գրավելու:
2. Անուշը, կուժն առած, գնաց աղբյուրը` ջրի:
3. Գյուղացիները դաշտ էին դուրս եկել` վարելու և ցանելու:
4. Հանուն Աստծո և իր փառքի
Բարձրացնում ենք մեր ձայնն ահա:
5. Ես եկել եմ` ձեզ մոտ աշխատելու:

Պատճառի պարագա
1. Ուրախությունից նա լաց եղավ:
2. Ցավից ոռնաց գազանի պես:
3. Սիրո սարսուռից հովերն արթնացան:
4. Իմ տված ցավից դու լաց ես լինում:
5. Ես ամոթից տաք-պաղ քրտնում եմ:

Ձևի պարագա
1. Ցրտահա~ր, հողմավա~ր,
Դողացին մեղմաբար
Տերևները դեղին,
Պատեցին իմ ուղին:
2. Հաճույքով կկատարեմ քո խնդրանքը:
3. Հոգնած նայում եմ ճամփաներին.
Սերմնացանները չդարձան տուն:
4. Անակնկալ բախտի նման
Հայտնվեցիր պայծառ-անձայն:
5. Չարչու կերպ մտած, ինչպես վիշապ օձ,
Անցնում էր ինքը` Շահ-Աբաս արքան:
6. Դժկամ նայում են ծառերը խոժոռ,
Տխուր խաղում են ալիքները ժիր…
Քանի որ դասի թեման պարագաների ամփոփումն է, կազմակերպում եմ մտագրոհ <<Պարագա>> բառով:











Իմաստի ընկալման փուլ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼ ՊԱՐԱԳԱՆԵՐԻՆ:


Հեղինակ -Հեռու հեռավոր մի մոլորակում, այնպես, ինչպես մերը, կա մի ուրիշ աշխարհ, որին կոչում են գիտելիքի աշխարհ:Այստեղ երկրներն ու պետությունները շատ ու բազմազան են: Նրանք ունեն իրենց թագավորներն ու զինվորները, դատավորներն ու օրենքները, ընտանիքներն ու տները, նրանք բոլորն ապրում են հաշտ ու համերաշխ, մի հարկի տակ:
Հեղինակ-Այս մեծ մոլորակում մի պետություն էլ կա, որը հայերի համար շատ կարևոր ու թանկ է: Նրան կոչում են Մայրենի լեզվի թագավորություն: Այստեղ հաշտ ու համերաշխ ապրում են Հնչյունաբանությունը, Բառակազմությունը, Ձևաբանությունը և Շարահյուսությունը: Նրանք շա~տ հզոր են, ապրում են շքեղ պալատներում` իրենց խիստ օրենքներով ու կանոններով ու երբեք չեն խախտում դրանք:
Հեղինակ -Բայց այսօր ձեզ մի դեպք կպատմենք: Շարահյուսություն արքայի երկրում Նախադասությունն է նաև բնակվում, սա ընտանիք է մի սովորական, որտեղ հայր, մայրիկ և զավակներ կան: Այս ընտանիքը առաջ շատ փոքր էր, Պարզ ու Համառոտ անունը ուներ, բայց երբ ունեցան նարանք որդիներ, որոնք անվանենք կարճ` լրացումներ, համառոտ բառը շտապ հեռացավ, և անունը Պարզ Ընդարձակ դարձավ:
Հեղինակ-Յուրաքանճյուր անձ այդ ընտանիքի առանձին իր տեղն ու դերը ունի, որդիք լրացնում միշտ ամբողջ օրը, մի մասը մորը, մի մասը հորը: Ու հանկարծ մի օր վեճի բռնվեցին պարագաները ամեն մեկն իրեն ամենակարևորը սկսեց համարել:

(Աղմկելով ներս են մտնում պարագաները
Հայր ստորոգյալ- Ի՞նչ է եղել, ո՞վ է վիճում, ի՞նչ եք ուզում, ի՞նչ եք անում, ինչո՞ւ չեք հաշտվում:
Մայր ենթակա- Պարագաները` Պայմանը, Ժամանակը, Հիմունքը, Տեղը, Պատճառը, Զիջումը, Նպատակը, Ձևը, Չափը:
Հայր ստորոգյալ-Վիճում են... Եկե'ք այստեղ, հերթով շարվե'ք, ձեր գանգատներն ինձ ասե'ք:
Չափի պարագա-Ա~խ, հայրի'կ, դու գիտես, չկա ինձնից չափավոր, հենց այս հարցում եմ ես զորավոր ու կարծում եմ, որ ես եմ ամենակարևոր լրացումը: Հապա', մեր ընտանեկան ալբոմին նայի'ր ու պատկերս ուշադիր դիտի'ր: Չ՞է որ ես եմ ցույց տալիս քո կատարած գործողությունների չափը, արտահայտվում եմ չափի մակբայով, ածականով, մակբայական դերանունով, պատասխանում եմ ինչքա՞ն, որքա՞ն , ի՞նչ չափով հարցերին, մի՞թե ես չեմ կարևոր:
Ժամանակի պարագա- Այդ ինչ ես խոսում, մի՞թե չափն է կարևոր:Առանց ինձ չկա ժամ ու ժամանակ, առանց ինձ ոչ մի սրտի զարկ:Ժամանակն եմ ես ցույց տալիս իմ հայրիկի կատարած գործողությունների:Պատասխանում եմ ե՞րբ հարցին:Արտահայտվում եմ գոյականով ու նաև միանում կապերին, դրվում ժամանակի մակբայներով, դերանուններով ու կապական բառերով:Այնպես որ, սիրելինե'րս, զենքերդ վայր դրե'ք ու էլ մի վիճե'ք:
Նպատակի պարագա-Բայց ախր ես էլ եմ շատ կարևոր…Առանց ինձ էլ չկա կյանք, ո՞նց կլինի առանց նպատակ, հանկարծ ու մենք սխալվենք, առանց նպատակի ապրենք, անմիջապես կյանքի առջև կպարտվենք: Ու հերիք է գլուխ գովեք, թե մակբայով, գոյականով դուք կարող եք արտահայտվել, ես էլ ունեմ նման բաներ:
Տեղի պարագա-Դե որ դուք շատ կարևոր եք, ապա իմ հարցին պատասխանե'ք, որտե՞ղ եք դուք հիմա վիճում:
Պարագաներ-Մեր տանը:
Տեղի պարագա-Շատ լավ:Ախր ես որ չլինեմ, այդ ինչպե՞ս դուք կիմանաք ձեր վիճելու վայրը:Տեղն եմ ես ցույց տալիս իմ հայրիկի կատարած գործողությունների, պատասխանում եմ ու՞ր, որտե՞ղ, որտեղի՞ց, որտեղո՞վ հարցերին, արտահայտվում եմ գոյականով ու նաև կապերի հետ միացած, տեի մակբայով ու մակբայական դերանունով:
Պատճառի պարագա-Ախր ինչ հիմար պատճառով եք վիճում, ամոթ է, եկեք մի կողմ դնենք այս անհնազանդության պատճառով առաջացած վեճը և հարցը լուծենք խաղաղ ճանապարհով:Թե չէ ես էլ ունեմ այդ բոլոր կանոններն ու սահմանումները, թեկուզ մի քիչ տարբեր, բայց էլ նորից ես չթվեմ, եթե կուզեք այստեղ նայեք:
Պայմանի պարագա- Մի պայմանով կհամաձայնվեմ այս մեր վեճի վերջը դնել, եթե առանց վիճելու համարեք ինձ ամանաառաջին ու կարևոր լրացումը:Ճիշտ է, քիչ են արտահայտմանս ձևերը, բայց լիովին ինձ բավարարում են, ի՞նչ պայմանով, ո՞ր դեպքում հարցերն էլ հասնում են օգնության:Արտահայտվում եմ պայմանով, դեպքում, պարագայում կապական բառերի և սեռական հոլովաձևերի կամ այս, այդ, նույն այն ցուցական դերանունների կապակցությամբ:
Զիջման պարագա- Ա~խ, եղբայրնե'ր, քույրիկնե'ր, հապա մի պահ իմ անվան իմաստին դուք նայե'ք ու հետևություն արե'ք, շատ կարևոր բան է զիջման գնալը, ուստի ես էլ ձեզ օրինակ` առաջինն եմ գնում զիջմնան ու թող լինեմ ես վերջինը:
Հիմունքի պարագա-Այդ լավ բան ես ասում, այս հիմունքով հնարավոր է մի բան ստացվի:Եկեք փորձենք, թե չէ այսպես անհաշտ մեր ընտանիքը որ լինի, ապա աշակերտները ի՞նչ օրինակ պետք է մեզնից վերցնեն:
Հեղինակ-Ու որոշեցին անհաշտ զավակները միմյանց չզիջել, բայց Հիմունքի պարագայի ասածից մի քիչ ամաչելով` ըստ օրենքի հարցը լուծել:
Հեղինակ –Այս հրաշք երկրում կար մի դատավոր` չափազանց արդար ու խստաբարո:Նախադասության ընտանիքը գնաց նրա մոտ` հույս ունենալով հարցը լուծել խաղաղ ճանապարհով:
Դատավոր-Ի՞նչ է պատահել, ինչո՞ւ են վիճում ձեր զավակները, ընտանիքի գլղավոր անդամնե'ր:
Հայր ստորոգյալ-Ուզում են բոլորն էլ համարվել ամենակարևորը` Տեղի պարագան, Չափը, Ժամանակը, Հիմունքը, Նպատակը, Զիջումը, Ձևը:Բայց չէ որ նրանք բոլորն էլ ինձ համար շատ կարևոր են:
Դատավոր-Շատ ճիշտ ես դու, Հա'յր ստորոգյալ,:Բոլորն էլ կարևոր են քեզ համար: Պարզապես նախադասություններն են տարբեր, ու ամեն մեկի մեջ նրանցից մի քանիսը կարող են դրվել , և կամ էլ ընդամենը մեկը: Փա'ռք Աստծո, նախադասության մենք պակաս չունենք , բոլորիդ էլ հերթ հիմա անպայման կտամ ու եթե ոչ շատ, գոնե մեկ անգամ, ու դուք կտեսնեք, որ եթե չլինի ձեզնի որևիցե մեկը ձեր հայրը պարզապես չի կարող ապրել: Ահա', իմ վճռի ապացույցները:
(Դատավորը յուրաքանչյուր պարագայով կարդում է նախադասութ-յուններ, տալիս է թերթերի վրա գրված համապատասխան բառերը և ենթակայի ու ստորոգյալի հետ նրան կանգնեցնում իրար կողքի ու ստանում կենդանի նախադասություն
 Այդ հին դաշտում կռվում էին ամբոխները խելագարված:
 Ամբողջ օրն անձրև էր անդադար տեղում:
 Հանուն պատվի, արդարության, մենք կլուծենք այս հարցն անհապաղ:
 Սիրո սարսուռից հովերն արթնացան:
 Օրենքի համաձայն` սա իմն է:
 Հաջողվելու դեպքում ազամարտիկների ջոկատը կգրավեր բարձունքը:
 Չնայած ամպամած եղանակին` ինքնաթիռները մեկը մյուսի հետևից իջնում էին օդանավակայանում:
 Ձորը ծայրեծայր լցված էր հեղեղի ջրով:
Դատավոր-ինչպես տեսնում եք, բոլորդ էլ կարևոր եք և ամեն նախադասության մեջ ձեր ճիշտ տեղն ու դերը ունեք :Այնպես որ գնացե'ք, հաշտ ու խաղաղ ապրե'ք և նույնն էլ աշակերտներին սովորեցրե'ք:
Հեղինակ- ու զարմացան հանկարծ մեր անհաշտները, որ հավասար են ու ամենքն իր տեղը: Ու այդ օրվանից նրանք չեն վիճում, այլ հաշտ ու համերաշխ ապրում են իրենց երկրում:
Երգ-<<Պարագաներ>>
I տուն
Այս աշխարհում մենք ապրում ենք,
Պարագա լրացումներ մեզ կոչում են,
Քույր եղբայր ենք շատ համերաշխ,
Մոլորակում մեր անկախ:
Կրկներգ
Թող լինի որոշիչը,
Թող լինի հատկացուցիչը,
Թող լինի բացահայտիչը,
Եվ թող միշտ լինենք մենք:
Թող լինի Մայր ենթական,
Թող լինի ստորոգյալը,
Թող լինեն խնդիրները,
Եվ թող միշտ լինենք մենք:
I I տուն
Էլ չենք վիճի մենք այսուհետ,
Չէ որ բոլորս էլ կարևոր ենք,
Մենք կլսենք դատավորին,
Չենք բարկացնի հայրիկին:
Կրկներգ
I I I տուն
Աշխարհը բարի է չքնաղ,
Քերականությունն էլ լավն է շատ,
Պահանջկոտ չի, դարձրե'ք ընկեր
Եվ կունենաք շատ գանձեր:
Կրկներգ

I փուլ
ԿԱԶՄԵԼ ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅԱՆԸ ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆ ԳԾԱՊԱՏԿԵՐԸ:

I խումբ
Ամեհի վարազը թավալվում էր շամբուտների մթության մեջ:

I I խումբ
Առավոտից հնչում էր նրա հոգեզմայլ նվագը:

I I I խումբ
Այսօր թռչունները անհանգիստ շարժումներ էին կատարում երկնքում:

I V խումբ
Ջոկատից մի հեծյալ աննկատ անջատվեց:

V I խումբ
Ջոկատի հրամանատարը, չնայած տղաների բողոքներին, կարգադրեց շարունակել մարտական երթը:

I I փուլ

ԼԵԶՎԱԿԱՆ ԽԱՂ
Յուրաքանչյուր խմբի բաժանում եմ բոլոր 9 պարագաների անունները` ցուցադրական թղթերից պատրաստած: Ընթերցում եմ նախա-դասություններ, այն խումբը, որն արագ ցույց կտա, թե ինչ պարագա կա կարդացածս նախադասության մեջ կստանա 1 միավոր, եթե հնչի սխալ պատասխան, ապա կզրկվի 1 միավորից և պատասխանելու իրավունք կստանան մյուս խմբերը :
1. Ա~խ, ինչքա~ն, ինչքա~ն կարոտել եմ ձեզ,
Սիգապա'նծ լեռներ Հայոց աշխարհի: (չափի պարագա)
2. Տարիներ առաջ արդյունաբերության համար շատ նավթի պահանջ առաջացավ ժամանակի պարագա)
3. Մեկը իմ սիրտը փշրելով անցավ
Ու հեգնությունով նայում էվրաս: (ձևի պարագա)
4.Զինվորներն արևածագից առաջ պետք է հեռանային: (ժամանակի պարագա)
5.Դարեր ի վեր հայ ժողովուրդը կռվել ու պայքարել է իր ազատության համար: (նպատակի պարագա)
6. Որքան էլ գաք ու գնաք,
Մեր սրտերում լիքն եք դուք: (չափի պարագա)
7. Անհաջողության դեպքում ջոկատի մարտիկները պետք է առանձին –առանձին դուրս գային շրջապատումից: (Պայմանի պարագա)
8. Չնայած իր տարիքին`նրա այտերը կարմիր էին, ինչպես տասնմեկ տարեկան պատանու թշեր: (զիջման պարագա)
9.Կանչում է կրկին, կանչում անդադար
Էն չքնաղ երկրի կարոտը անքուն: (ձևի պարագա)
10.Այս պարագայում լավագույն լուծումը դիմացինի առաջարկին համաձայնելն է: (Պայմանի պարագա)
11. Ու թևերն ահա փռած տիրաբար`
Թռչում է հոգիս, թռչում դեպի տուն: (ձևի պարագա)
12. Սմբատը համաձայնություն էր տվել` հակառակ իր հայացքնե-րին`չկամենալով վշտացնել իր մորըզիջման պարագա)
13. Քիչ բարձի'ր, շուտ դարձի'ր: չափի պարագա)
14. Հանգիստ չէր տալիս այն միտքը, թե Բադամյանն իր երեսից է այդ վիճակում հայտնվել: (Պատճառի պարագա)
15. Հոգնել եմ արդեն զուր թափառելուց,
Սուտ խոսքերի դեմ մոմեր վառելուց: (Պատճառի պարագա)
16. Գանգեսի ափին` մի խեղճ տնակում,
Իր պառավ մոր հետ Ռաթանն էր ապրում: (տեղի պարագա)
17.Շրջող լուրերի համաձայն` Եգորը կենդանի էր և գտնվում էր Սիբիրում: (հիմունքի պարագա)
18.Արևը բորբ մայր էր մտնում արևմուտքում: (տեղի պարագա)
19. Տնօրենի հրամանով Արշամն ազատվեց աշխատանքից: (հիմունքի պարագա)
20.Հողի բույրը կարելի է զգալ այն ժամանակ, երբ նա դեռ մերկ է, բուսականությունից զուրկ: (ժամանակի պարագա)

I I I փուլ

ՀԻՆԳՐՈՊԵԱՆՈՑ ՇԱՐԱԴՐԱՆՔ
Գեղեցիկ երաժշտության և նախապես ընտրված բնապատկերի ներքո հանձնարարել խմբերին միմյանց շարունակելով գրել փոքրիկ շարադրանք` գործեծելով տարբեր պարագաներ:: Խմբի անդամները պետք է հասցնեն մեկ րոպեի ընթացքում արագ գրել իրենց` համատեղ ուժերով հորինած նախադասությունը, իսկ մյուս խումբը պետք է շարունակի նրանց միտքը նույն կերպով` արագ կողմնորոշվելով:
Ավարտից հետո յուրաքնչյուր խումբ պետք է ընթերցի իր գրած նախադասությունը:
Կշռադատման փուլ
1. Ի՞նչ են ցույց տալիս պարագաները:
2. Ամբողջ դասարանին հանձնարարել միասին թվարկել բոլոր պարագաները:
Գնահատում:
Բաժանել աշակերտների ինքնագնահատման թերթիկներ և հանձնարարել լրացնել և գնահատել իրենց:
Իրենց գնահատականների և և դասի ընթացքում մյուս հանձնարարություններից ստացած միավորների միջինի օգնությամբ ասել աշակերտի վերջնական գնահատականը:


Ինքնագնահատման թերթիկ
Խմբային աշխատանք Գրեթե միշտ Հաճախ Երբեմն Հազվա-դեպ
• Օգնել եմ պլանավորելու առաջադրանքի կատարումը:
• Օգնել եմ պարզելու և լուծելու հիմնահարցերը:
• Քաջալերել եմ մյուսներին
• Դիմել եմ փոխզիջման
• Ուշադիր լսել եմ :
• Փոխանակել եմ մտքերս:
• Խոսել եմ հասկանալի :
• Մյուսներին ներգրավել եմ քննարկման մեջ:
• Քննարկումների ընթացքում եղել եմ խմբի հետ:
• Չեմ շեղվել առաջադրանքը կատարելիս:
• Զգալի ներդրում եմ կատարել:
• Մյուսների աշխատելու հնարավորություն եմ ընձեռել:
• Պատասխանը իմանալու կամ մտքեր հղանալու դեպքում ես դրանք կիսել եմ խմբի անդամների հետ:
• Իմ գնահատականը [/SIZE]

[Mane Margaryan]

Աշակերտների կազմած պրիզման
Նար-Դոսին նվիրված պատի թերթ Կցորդ 1218

Ստեղծագործությունների ծառը պտուղներով զարդարելիս[=CONFIG]1220[/ATTACH][[/ATTACH]
Կցորդ 1221Կցորդ 1222Կցորդ 1223[/QUOTE]