Ինչպես երեխային «կապել» գրքին

[Chuk]

Հարևան թեմայի քննարկման ժամանակ մտածեցի, որ վատ չի լինի նման թեմա ունենալ:

Ոչ մեկիս համար գաղտնիք չի, որ գեղարվեստական գրականություն ընթերցողները գնալով պակասում են: Կարծում եմ, որ դրա համար կան թե՛ օբյեկտիվ, թե՛ սուբյեկտիվ պատճառներ:

Օբյեկտիվ պատճառների թվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաները, այդ թվում հեռուստատեսություն՝ կինոներով, հաղորդումներով և այլն, համակարգիչ՝ ծրագրերով, խաղերով ու շփման միջոցներով, բջջային հեռախոսներ՝ իրենց բազում հնարավորություններով: Այլ օբյեկտիվ պատճառ է բազում ժամանցային միջոցների առկայությունը, այդ թվում կլուբեր, դիսկոտեկներ, կինոթատրոններ և այլն: Կարծես հիմա երեխաներն իրենց առօրյան հետաքրքիր դարձնելու, չձանձրանալու համար ունեն շատ ու շատ ավելի միջոցներ, քան տարիներ առաջ: Ու երևի այս առումով բնական է, որ ընթերցողների թիվը նվազում է:

Բայց դա նաև անբնական է, որովհետև գիրքը, գրականությունը, այնուամենայնիվ մնում են թե՛ հետաքրքիր ժամանակ անցկացնելու, թե՛ կրթվելու, թե՛ հաճույք ստանալու անփոխարինելի միջոց շատերի համար: Այն, որ նույն իմ, ինձնից մեծ ու փոքր սերունդներում այնուամենայնիվ կան կարդացող մարդիկ, չնայած որ իրենք լիարժեք օգտվում են վերևում նշած բոլոր մյուս մեթոդներից էլ, նշանակում է, որ գիրքն ու գրականությունն իրենց չեն սպառել, շարունակում են մնալ բարձունքում:

Ու հարց է առաջանում, թե ինչպես կարելի է երեխային «կապել» գրքին, նրա մոտ գրականության հանդեպ հետաքրքրություն առաջացնել: Առաջարկում եմ, որ կիսվենք մեր ունեցած փորձով:

[Liza]

Ընտանիքը...կարող է երեխային «կապել» գրքին, նրա մոտ գրականության հանդեպ հետաքրքրություն առաջացնել: Կարդացող ծնողներին տեսնող երեխան անպայման, օրերից մի օր գիրք կվերցնի ձեռքը ու կկարդա: Սա իմ կարծիքն է, գրականության հանդեպ հետաքրքրությունը փոխանցվում է կարդացող ծնողներից:
Ինֆորմացիայի նման առատությունը գրքին ուժեղ մրցակից է, բայց ոչ` արժանավոր:
Մի դիտարկում էլ ես ասեմ. մեր հայրենակիցներից շատ շատերը ընթերցելով գլամուրային զիզի-բիզի ամսագրեր, սեփական անձի մասին այն թյուր կարծիքն են կազմում, որ իրենք ընթերցաեր են ..... ցավալի է, բայց փաստ...
Սիրելի Արտակ, եկեք այս նորաբաց թեմայում նաև ավելացնենք հռետորական-իմացական մի հարց ևս. իսկ որն է ձեր կարդացած վերջին գիրքը ? ուղղակի ինֆորմացիայի փոխանակում, որը, հնարավոր է, նոր հետաքրքրություն առաջացնի: Ես վերընթերնում եմ Ֆորսայթների պատմությունը: Ու պաշտում եմ Դրայզեր:

[Chuk]

Չգիտեմ, Liza, արժի՞ այս թեմայում այդ հարցը ավելացնել, թե՞ ամեն դեպքում նոր թեմա բացենք դրա համար, որպեսզի չխճճվի: Լավ, եկեք առայժմ այստեղ գրենք, իսկ եթե խճճվի, կփորձենք առանձնացնել: Հիմա վերընթերցում եմ «Հազար ու մի գիշերը»: Կարդացել էի շատ վաղուց ու մտքովս անցավ, որ արժի մի քիչ «մեծական» հայացքով նորից կարդալ: Վերընթերցելուս որոշման համար չեմ փոշմանում:

Հիմա բուն թեմայի մասին:
Ես իմ փորձը չունեմ, բայց հուսով եմ, որ մի քանի տարի անց ունենալու եմ առաջ քաշածս խնդիրը: Նաև հուսով եմ, որ այս թեմայի գրառումներն էլ կօգնեն:

Բայց կարող եմ պատմել, թե ինձ ինչպես են սովորեցրել կարդալ:
Երբ փոքր էի, մայրս իմ համար գրքեր էր կարդում: Ես էլ, բնականաբար, շատ էի սիրում լսել: Մի օր էլ կարդում էր ինչ-որ հեքիաթ, հասավ ամենավերջերին, հանգուցալուծման պահերին, գիրքը դրեց սեղանին ու ասաց. «Գործերս կիսատ մնացին»: Գնաց խոհանոց: Բնականաբար լաց ու կոծ, բողոք, պահանջներ: Իսկ մայրս հանգիստ ասաց. «Եթե ուզում ես իմանաս, թե ինչպես ավարտվեց հեքիաթը, ապա ինքդ կարդա»: Ու ես ստիպված սկսեցի կարդալ: Տառ առ տառ, դժվարանալով: Բայց դե ուրիշ հնար չկար, պետք է իմանայի, թե ինչ է եղել: Հաջորդ անգամը կիսատ թողեց ավելի շուտ և այսպես այնքան, մինչև որ ես «կապվեցի» գրքին:

[Ֆոտոն]

Ես գրքին այլ կերպ եմ կապվել:
Դպրոցում հանձնարարած գրքերի ցուցակները չէի սիրում: Տանն էլ ոչ թե ստիպում էին կարդալ, այլ հակառակը. չես ուզում, մի կարդա:
Շուտով ինքս սկսեցի կարդալ, ու դա ոչ թե պարտադրաբար եղավ, այլ իմ կամքով:

[LEVON]

Ստիպեց կարդալ Գրականության ուսուցիչս: Նրա գրականության դասը հնարավոր չէր չլսել: Նա դասը վարում էր ինչպես արտիստ;
Վերջին կարդացածս գիրքը՝ Ֆրանց Վերֆել- « Վերդի»:

[Ֆոտոն]

Ճիշտն ասած՝ էդքան էլ չեմ հավատում գրքին կապելու հնարավորությանը: Իմ կարծիքով, մարդուց ա գալիս. նույն տանը, նույն մորից ու հորից կարդացող ու չկարդացողներ են ծնվում: Մարդ կա՝ իրեն ձգում է կարդալը, մարդ էլ կա՝ միայն հեռուստացույցն է ձգում: Չկարդալու մեջ էլ մեղադրելու բան չեմ տեսնում: Ի վերջո՝ դա հաճույք ստանալու, տեղեկացված լինելու միջոց է: Հաճույքի լիքը այլ բաներ կան, որ մարդն այլ տեղից կարող է ստանալ: Տեղեկատվության ավելի շատ միջոցներ կան: Ու եթե հենց գիրք կարդալը մարդու համար ավելի նախընտրելի չէ, ուրեմն կարիք էլ չկա ստիպելու կամ դրդելու: «Հրահրելով» կամ հետաքրքրություն առաջացնելու մեկ-երկու գիրք կկարդա, բայց դա մշտական չի, եթե ներսից էդ ցանկությունը չկա:

[Դեղձանիկ]

Գիրք կարդալը միայն հաճույքի համար չէ:Եթե միայն այդ տեսակետից նայենք,դժվար թե շատերին ձգի:Գրքի հետ երեխային պետք է կապել վաղ մանկությունից,գրքի հանդեպ պաշտամունք ձևավորել համբերատարությամբ:Ես էլ ընդունում եմ ծնողների ընթերցասիրության հանգամանքը:Երեխան աչքը բացելով՝գիրք է տեսնում, և շուտով ինքն էլ է ուզում ձեռքն առնել գիրքը:Փետրվարի 19-ին՝Գրքի նվիրատվության օրը, բաց դաս կազմակերպեցի վեցերորդ դասարանում:Հիշեցրի,որ կար ժամանակ,երբ մարդիկ միմյանց գրքեր էին նվիրում տոների առթիվ,որ դա շատ գեղեցիկ սովորույթ էր ,և պետք է վերականգնել այդ սովորույթը:Շատ ձոներ հնչեցին,շատ հետաքրքիր պատմություններ՝կապված գրքի հետ:Հաջորդ օրը երեխաները իրենց աղքատիկ գրադարաններից բերեցին գրքեր,շարեցին իրենց գրապահարանում,նշանակեցին գրադարանավար,ցուցանակ կախեցին՝«Բաց է»,«Փակ է» գրառումով:Եվ հավատացեք՝մինչև այսօր երկյուղածությամբ են անցնում փոքրիկ գրադարանի կողքով:Ստանում են գրքեր,տանում տուն ,կարդում,վերադարձնելիս գրադարանավարը հարցուփորձ է անում՝ճշտելու՝ արդյոք կարդացե՞լ են…Չնայած դպրոցում մեծ գրադարան կա,բայց այս եղանակը առավել նպատակային եղավ.չէ որ«բազմած են նրանք շուրջս ամեն օր,բոլոր հանճարեղ մեծերն աշխարհքի»:

[Զառա]

Գրքեր կարդալու հարցում ինձ շատ են ոգևորել հետաքրքիր պատմությունները գրողների, արվեստագետների ու գիտնականների մասին : Գրեթե մեր բոլոր դասական գրողների մասին նման թեմաներով գրքեր ունեմ: Ինձ շատ են ոգևորել նաև հետաքրքրաշարժ խաղ-խնդիրներ, տրամաբանություն պարունակող գրքերը(տարբեր առարկաներից): Մինչև հիմա էլ ինձ համար շատ թանկ է Պերելմանի <<Հետաքրքրաշարժ ֆիզիկա>>-ն, որում նկարագրված փորձերից 6-րդ դասարանից ինքս էի փորձում կատարել, զարմանալ ու հիանալ ֆիզիկայի օրենքերով:
Իմ վրա մեծ ազդեցություն են գործել նաև թատրոնը, կինոն, հեռուստատեսությունը...
Հաջողված ներկայացում դիտելուց հետո անմիջապես ուզում էի կարդալ տվյալ հեղինակին , ծանոթանալ նրա մյուս գործերին...
Հիշում եմ , երբ առաջին անգամ տեսա Անրի Վերնոյի <<Մայրիկ>> ֆիլմը, այնքան էի ցնցված, որ անմիջապես գիրքը ձեռքս վերցրի ու կարդացի ագահությամբ: ՈՒ այդ պահին ամաչում էի, որ ուշացրել եմ...

[Մանոն]

Բայց կարող եմ պատմել, թե ինձ ինչպես են սովորեցրել կարդալ:
Երբ փոքր էի, մայրս իմ համար գրքեր էր կարդում: Ես էլ, բնականաբար, շատ էի սիրում լսել: Մի օր էլ կարդում էր ինչ-որ հեքիաթ, հասավ ամենավերջերին, հանգուցալուծման պահերին, գիրքը դրեց սեղանին ու ասաց. «Գործերս կիսատ մնացին»: Գնաց խոհանոց: Բնականաբար լաց ու կոծ, բողոք, պահանջներ: Իսկ մայրս հանգիստ ասաց. «Եթե ուզում ես իմանաս, թե ինչպես ավարտվեց հեքիաթը, ապա ինքդ կարդա»: Ու ես ստիպված սկսեցի կարդալ: Տառ առ տառ, դժվարանալով: Բայց դե ուրիշ հնար չկար, պետք է իմանայի, թե ինչ է եղել: Հաջորդ անգամը կիսատ թողեց ավելի շուտ և այսպես այնքան, մինչև որ ես «կապվեցի» գրքին:

Արտակ ջան, նույն օրինակով ես էլ իմ երեխաներին «կապեցի» գրքին Բայց ինձ մի հարց է հետաքրքրում, եթե այդ պահին դու ունենյիր հետաքրքրասիրությունդ բավարարելու այլ տարբերակ, դե ասենք ինտերնետի հնարավորություն, կամ ֆիլմն ունենայիք ու կարողանայիր վերջին պահը պարզապես դիտել, ինչպե՞ս կվարվեիր:
Հարցնում եմ, որովհետև այդ փորձը ինձ մասամբ հաջողվեց…աղջիկներս վերցրեցին իմ կիսատ թողած հեքիաթն ու սկսեցին շարունակել կարդալ, իսկ տղաս այնքան փնտրեց սկավառակների խանութներում, որ գտավ այդ հեքիաթի ձայնագրությունը, բերեց միացրեց ու դիտեց: Եթե այն ժամանակ ինտերնետի հնարավորություն ունենայինք, հաստատ փորփրելու էր այնտեղ՝ մինչև գտներ

[Chuk]

Արտակ ջան, նույն օրինակով ես էլ իմ երեխաներին «կապեցի» գրքին Բայց ինձ մի հարց է հետաքրքրում, եթե այդ պահին դու ունենյիր հետաքրքրասիրությունդ բավարարելու այլ տարբերակ, դե ասենք ինտերնետի հնարավորություն, կամ ֆիլմն ունենայիք ու կարողանայիր վերջին պահը պարզապես դիտել, ինչպե՞ս կվարվեիր:
Հարցնում եմ, որովհետև այդ փորձը ինձ մասամբ հաջողվեց…աղջիկներս վերցրեցին իմ կիսատ թողած հեքիաթն ու սկսեցին շարունակել կարդալ, իսկ տղաս այնքան փնտրեց սկավառակների խանութներում, որ գտավ այդ հեքիաթի ձայնագրությունը, բերեց միացրեց ու դիտեց: Եթե այն ժամանակ ինտերնետի հնարավորություն ունենայինք, հաստատ փորփրելու էր այնտեղ՝ մինչև գտներ

Չգիտեմ, կփնտրեի, թե չէ, բայց եթե խնդիրը գրականությանը կապելն է, ապա թող սովորի ոչ թե կարդալ, այլ աուդիո գրքեր լսել, դա էլ վատ չէ, իմ կարծիքով: