Դաս հպարտության

[Զառա]

Սիրելի հասակակից

Մենք` Շիրակի մարզի Նոր Կյանքի միջնակարգ դպրոցի XI դասարանի աշակերտներս, առաջարկում ենք ձեր դպրոցում անցկացնել
ՀՊԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԴԱՍու բացել նոր թեմա ֆորումում` արտահայտելու մեր հարգանքն ու հիացմունքը հայոց մեծերի ու նրանց արած մեծ գործերի հանդեպ:
Այսօր 2010թ. սեպտեմբերի 18-ն է, հռչակավոր աստղաֆիզիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ծննդյան օրը, որ մեր երկրում նշվում է նաև որպես Աստղագիտության օր: Մենք մեր Հպարտության դասն ենք անցկացնում և հայտարարում.
ՀՊԱՐՏ ԵՆՔ, որ Վիկտոր Համբարձումյանի հայրենակիցն ենք ու նրա ազգի գեները կրողները:
ՀՊԱՐՏ ԵՆՔ, որ այդ հանճարեղ մարդն է ստեղծել գազային միգամածությունների լուսարձակման քանակական տեսությունը, մշակել նոր աստղերից արտահանվող և անկայուն աստղերի մակերևույթից արտահոսող գազային զանգվածների գնահատման մեթոդ: Նա մշակել է աստղային համակարգերի վիճակագրական մեխանիկայի հիմունքները, ցույց տվել, որ առանձին աստղերի` միմյանցից հեռանալու պատճառով աստղակույտերն աստիճանաբար քայքայվում են, և այդ փաստի հիման վրա գնահատել է նրանց տարիքը: Նա է ստեղծել պղտոր միջավայրում լույսի ցրման տեսությունը, հայտնաբերել է անկայուն ու քայքայվող նոր տիպի աստղային համակարգեր, որոնց անվանել է աստղասփյուռներ: Նա նաև գալակտիկաների միջուկների ակտիվության երևույթի հայտնագործողն է ու նախաաստղերի վարկածի հեղինակը:
ՀՊԱՐՏ ԵՆՔ, որ Համբարձումյանը իր կենդանության օրոք հսկայական հեղինակություն ուներ աշխարհի գիտական ու քաղաքական շրջանակներում:
ՀՊԱՐՏ ԵՆՔ, որ այդ ամենով հանդերձ` նա ազնվագույն մարդ էր ու Մեծ հայ, արցախյան շարժման նվիրյալ:
ՀՊԱՐՏ ԵՆՔ հայտարարելու, որ նա մեր ինքնության կռվաններից ու գոյության խորհուրդներից մեկն է:

[manush]

Սիրելի Զառա,

շատ շնորհակալություն «Դաս հպարտության» թեման ստեղծելու համար, առանձնահատուկ շնորհակալություն Նոր Կյանքի միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանի աշակերտներին՝ իրենց հասակակիցների ուղղված ուղերձի համար։

Զառա ջան, շնորհակալություն նաև Վիկտոր Համբարձումյանին նվիրված «Հպարտության դասի» մասին նյութը ուղարկելու համար։ Շատ գնահատելի գաղափար է նման ճանապարհով աշակերտներին ծանոթացնել մեր պատմությանը, հայ նշանավոր մարդկանց կյանքին ու գործունեությանը, դաստիարակել հայասեր ու հայրենասեր, իր ծագմամբ հպարտ ու արժանապատիվ սերունդ։

Նյութը տեղադրված է «Հայկական կրթական միջավայրում» պորտալում՝ «Հպարտության դաս»։


Վ.Համբարձումյանին նվիրված հետաքրքիր նյութեր կան տեղադրված պորտալի «Նշանավոր մարդկանց մասին» բաժնում։
Վ.Համբարձումյանին նվիրված կայք՝ http://ambartsumian.ru/arm/ (հղումը վերցված է պորտալի «Օգտակար հղումներից»)

[Gohar47]

Կարդալով այս ամենը` ես էլ հպարտացա իմ հայ աշակերտններով ու ՈՒսուցիչներով:

[Գագիկ]

«ՄԵՆՔ Է՜Ն ԱԶԳՆ ԵՆՔ, ՈՎ ԱՇԽԱՐՀԻՆ ՏՎԵԼ Ա…»

Մերոնց հաց ու ջուր չտաս` մենակ թողաս, որ ասեն. «Մենք է՜ն ազգն ենք, ով աշխարհին տվել ա` Յան Հուս, Յան Ժիժկա, Սմետանա. մենք Կոմենսկո՜ւ ազգն ենք»: Գերմանացիք էլ ասում են. «Մենք Գյոթեի, Կանտի, Բիսմարկի (ու չգիդեմ, թե էլ որ մեկի) ազգն ենք» (Չապեկը սա գրել ա առաջին համաշխարհայինի օրերին – Մ. Հ.): Գերմանացիք ասում են. «Մենք Գյոթեի ազգն ենք»:
Բայց ախր դու, հենց դո՜ւ, որ գրում ու ասում ես էս բաները ի՞նչ կապ ունես Գյոթեի հետ: Դու ինքդ Գյոթեին ինչո՞վ ես նման: Դու է՞լ ես Գյոթեի պես իմաստուն ու մարդկային, դու է՞լ ես Գյոթեի պես սիրում Ֆրանսիան, դու է՞լ ես Գյոթեի պես ոտանավոր գրում, դու է՞լ ես Գյոթեի պես ողջ աշխարհին օրինակ:
Կամ էլ ասում են. «Մենք Շիլլերի ազգն ենք»: Բայց դու է՞լ ես Շիլլերի պես կոչ անում “In Tirannos” («Ընդդեմ բռնակալների»), դու է՞լ ես Շիլլերի պես պահանջում. “Sir, geben Sie Gedankenfreiheit” («Սիր, ազատություն տվեք մեզ»):
Մեկ-մեկ էլ ասում են. «Մենք Կանտի ազգն ենք»: Բայց դու է՞լ ես Կանտի պես համարում, որ միակ նպատակը մա՜րդն է, որ մարդը նպատա՜կն է, ոչ թե միջոցը: Հա՜, Գյոթեն ու Կանտը ու սրանց պես էլի մարդիկ` էղե՜լ են, բայց սրանց լինելության մեջ դու վաստակ ունե՞ս, դու կապ ունե՞ս սրանց հետ, ու սրանց մի ժամանակվա գոյությունն ավելացրել ա քո, հենց քո՜ վսեմությունն ու կատարելությունը: Ու որ սրանք քեզնից առաջ են էղել, սրանց էս լինելությունից դու ավելի կուլտուրական, ավելի վեհ, ավելի մարդկային ու ողջ աշխարհին հայտնի ես դառե՞լ, հենց դո՜ւ, դու ի՜նքդ:
Դու Վո՞լֆն ես (նացիզմի ավստրոհունգարական ազդեցիկ գաղափարախոսներից է – Մ. Հ.), թե՞ Գյոթեն, Կա՞նտն ես, թե՞ ծախու գրչակ: Տո, դու ո՞վ ես, ո՞վ: Ախր, ա՜յ ընթերցող, թե որ էս թերթերում գրածներին հավատանք, պարտված Բելգիայի տարածքում մենակ սրանց պես գյոթեներն ու կանտերն են արշավել: Ու հենց որ արտասահմանը մեզ մի թեթև նախատինք ա տալի, սկսում ենք օդը դղրդացնել վեհապանծ անուններով:
Ա՜յ ընթերցող, գիդեմ, որ դու է՜լ ես համաձայն, որ մեր էս արարմունքով վարկաբեկում ենք մեր վսեմ նախնիներին: Ավելի լավ կլիներ, որ ոչ մի Ժիժկա էլ չունենայինք, քան թե Ժիժկայի ազգի մեջ էսքան վախկոտ ըլներ:
Պարզ չի՞, որ կարևոր չի, թե ի՜նչ ազգից ենք, թե որ ինքներս մի բան չենք: Ազգին անո՜ւն չի պետք, ազգին մա՜րդ ա պետք:


(Карел Чапек, Критика слов. В плену слов – собрание сочинений, том седьмой, Москва, “Художественная литература”, 1977).

Թարգմանեց Մերուժան Հարությունյանը

[Susanna37]

ՀԱՅԸ

Արդյոք մի բան հասկանո՞ւմ եք հայից: Որքան տարօրինակ, հանելուկային արարած: Որքա՞ն խաբուսիկ: Երևույթը, ոչ ինքը, բայց ի՞նչ է ինքը, իր նկարագիրը:
Զուր աշխատանք, որոնում ես իր ինքնությունը և իսկույն տեսնում ես, որ դա էլ նորից երևույթ է: Անհանգիստ դեմք ունի, չի թողնում` նկարես: Իր ցեղային պատկերն էլ տարօրինակ է: Թվով ամենափոքրն է, տառապանքով` ամենամեծը, ժամանակով ամենահինն է, վիճակով` ամենից անփոփոխը: Ամենից աննպաստը իր երկրի դիրքն է, ինքն ամենից համառ կառչեց նրան: Որքան անհույս է թվում իր ապագան, բայց որքա~ն հուսացող է նա: Ասենք իր կյանքում երկու բան բնավ չտեսավ, մեկ` բախտ, մեկ էլ հուսահատություն: Ինչպե՞ս ճանաչես նրան, ինչպե՞ս չափես: Իր չափը չափազանց է. զարմանալի հավասարակշռություն, որ ծայրահեղության մեջ է: Ապա նայիր` սա է հայը. այս չարչին, այս բուրժուան, արարածներից ամենագծուծը և անասուններից ամենակուշտը: Կարո՞ղ է սա չափել աշխարհիս բարձր բաները իր գրվածքով և արշինով: Հանրօգուտ գործի և ոչ մեկ գրոշ: Բայց մի օր էլ տեսար` մեռավ ու ողջ կարողությունը կտակեց հասարակությանը: Դէ, գնա իմացիր` ինչ մարդ էր:
Տեսե՞լ եք նրա բնակարանը, խլուրդի ծակուռ: Բայց անցիր նրա երկիրը,- ի~նչ հիասքանչ վանքեր, հոյակապ աշտարակներ, գողտրիկ խաչքարեր:Հավատալ կարելի՞ է, թե ինքն է շինել այդ բոլորը:
Խոսակցություն ես լսում` հայհոյանքների կեսը եկեղեցի ու աստված է: Լցրել է իր երկիրը եկեղեցիներով, բայց տարին մի անգամ չի մտնում մեջը աղոթելու: Աղոթք էլ չի անում առօրյա կյանքում, իր կրոնը երբեք չի քարոզել ուրիշներին: ԵՎ հավատալի՞ բան է, որ իր պատմությունը ամենամեծ կրոնական պատերազմների պատմությունն է, և այս չաղոթող ցեղի Նարեկացու շուրթերից թռավ աղոթքի ամենաբարձր թռիչքը առ Աստված...

Դերենիկ Դեմիրճյան

[Զառա]

Ներվայիններին խնդրում ենք չկարդալ


Թող ներվի ինձ այդ թուլությունը:
Ես հիացած եմ իմ երկրով:
Վ. Հյուգո

Հպարտության ամենատարածված տեսակը ազգային հպարտությունն է:
Ա. Շոպենհաուեր

Անհանճար ժողովուրդը պիտի կործանվի:
Աստվածաշունչ

Մեծ մարդու բարեկամությունը աստվածների պարգևն է:
Վոլտեր

[Զառա]

...Իբրև վերջաբան.
...Մեր օրերի գագաթնակետ` Վիկտոր Համարձումյան...
Վրբան Ստամատով(Բուլղարերենից թարգմանեց` Մարգարիտ Թերզյանը)

Հայերն իրավունք ունեն հպարտանալու...
Միցոս Ալեքսանդրոպուլոս(Հունարենից թարգմանեց` Սիմոն Գրքաշարյանը)

[Gohar47]

“Եթե ինձ հարցնեին, թե Երկիր մոլորակի վրա վրա ամենից շատ որտեղ կարելի է հանդիպել հրաշքների, ես նախ և առաջ Հայաստանի անունը կտայի: Ակամա ապշում ես, աշխարհի այս փոքրիկ անկյունում տեսնելով այնպիսի մարդկանց, որոնք կարող էին լինել ամբողջ աշխարհի ՀՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆ ու զարդը”:
Ռ. ՔԵՆԹ

Ափսոս, չենք կարող Ռ. Քենթից ճշտել`
1. ամբողջ աշխարհի հպարտությունն ու զարդը հանդիսացող հայերից չէ արդյոք Վիկտոր Համբարձումյանը:
2. Նա Երկիր մոլորակի վրա արդյոք թյուրիմացաբար չի առանձնացրել Հայաստանն ու այստեղ ապրող “այնպիսի մարդկանց”:
3. Մեզ (իմ, Չապեկին ու Դ. Դեմիրճյանին մեջբերողների...) նման հասարակ մահկանացուներիս էլ է տրված հպարտանալու իրավունքը, թե դա ուրիշ մեծերի առանձնաշնորհն է;


Իսկ ես , այնուամենայնիվ, հպարտ եմ, որ Քենթի նման հրաշալի նկարիչն ու մտածողը իմ ազգի մասին այդպես է ասել:
Հպարտ եմ նաև, որ նրա աշխատանքները Դիլիջանում տեսնելու պատիվն եմ ունեցել:
Հպարտ եմ, որ կարող եմ հպարտանալ մեծերով:

[Գագիկ]

Այսպիսի արձագանք չէի սպասում:
Տպավորությունն այն է, որ նախ Չապեկն է իր երկրի ու ազգի դավաճանը, հետո էլ ես` իմ երկրի ու ազգի դավաճանը:
Թե ինչ է ասել Չապեկը մեկնաբանելու կարիք չունի: Իսկ թե ինչու եմ դա տեղադրել, հիմա կբացատրեմ:
Ես կողմ եմ մեր մեծերին ներկայացնելուն, կողմ եմ (այն էլ ինչքան), որ մեր երեխաների համար օրինակ լինեն հենց մեր մեծերը և ոչ թե իրենցից արժեք չներկայացնող անձիք ու ինչ-որ անցողիկ արժեքներ: Համբարձումյան ինձ համար էլ է մեծ գիտնական ու մեծ հայ:
Բայց դեմ եմ, որ ամեն մեկը, անկախ իր ով և ինչ լինելուց, հպարտանա մեր մեծերով, էլ չեմ ասում դրանով էլ հանգստանա ու բավարարվի: Կարծում եմ, որ հանճարեղ մեկի նույնիսկ ժառանգը հպարտանալու իրավունք չունի իր ծնողով, եթե ինքը իրենից ոչինչ չի ներկայացնում:
Եթե ասածս օրինակը էդքան էլ վտանգավոր չէ հասարակության համար, ապա երբ ազգը սկսում է գոհանալ իր պանծալի նախորդներով ու դրանով էլ բավարարվում է, երևի համարելով, որ արդեն այնքան մեծություններ է տվել, որ կարող է միայն փողոցում պպզողներ տալ, ապա դա շատ վտանգավոր է ու կործանարար:
Եվ մի բան էլ: Համբարձումյանին նվիրված դասը անցկացնողներին էլ որևէ բանում չեմ մեղադրում: Ուզում եմ, որ ազգովի ճիշտ հասկանանք Չապեկի ասածը և ձգտենք, որ վաղը ավելի շատ մեծեր ունենանք, որոնք փառք կբերեն մեր հայրենիքին:

[Զառա]

Այսպիսի արձագանք չէի սպասում:
Բայց դեմ եմ, որ ամեն մեկը, անկախ իր ով և ինչ լինելուց, հպարտանա մեր մեծերով, էլ չեմ ասում դրանով էլ հանգստանա ու բավարարվի: Կարծում եմ, որ հանճարեղ մեկի նույնիսկ ժառանգը հպարտանալու իրավունք չունի իր ծնողով, եթե ինքը իրենից ոչինչ չի ներկայացնում:
:

" Մենք` Շիրակի մարզի Նոր Կյանքի միջնակարգ դպրոցի XI դասարանի աշակերտներս, առաջարկում ենք ձեր դպրոցում անցկացնել
ՀՊԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԴԱՍ ու բացել նոր թեմա ֆորումում` արտահայտելու մեր հարգանքն ու հիացմունքը հայոց մեծերի ու նրանց արած մեծ գործերի հանդեպ":

Մի փոքրիկ տեղեկանք.
Նոր Կյանքի միջն. դպրոցի տասնմեկերորդ դասարանի աշակերտները , որոնք Հպարտության դասի նախաձեռնողն ու անցկացնողներն են, ոչինչ? , որ նաև ինտելեկտուալ “Հայ Ասպետ” հեռուստախաղի հաղթողներից են: Ոչինչ? նաև, որ Վիկտոր Համբարձումյանին նվիրված դաս նրանց ուսուցիչը անցկացրել է նաև Նովոսիբիրսկի Ակադեմգորոդոկի “Գորնոստայ” գիմնազիայում, որը Ռուսաստանի լավագույն կրթօջախ էր ճանաչվել այդ տարի... Բայց դա էլ ոչ մի նշանակություն չունի: Քանզի մենք, մեծերս, ո~չ մի բարոյական իրավունք չունենք ցանկացած, այդ թվում ամենածույլ աշակերտին, արգելելու , որ հպարտանան իրենց մեծերով ու սովորեն նրանցից: Ի վերջո, մաքրվելու ճանապարհը դա է: Եթե իհարկե, նրանց մանկուրտի վերածելու միտումը չունենք: Մեծություններին էլ, անուղղակիորեն մեր բանավեճի մեջ որևէ ձևով շահարկելու իրավունքը` մեզ չենք վերապահում: Կլինեն ? բանավեճային թեմաներ, մեր կարելվույն` սիրով կմասնակցենք, թե չէ` Չապեկին հաստատող մեջբերումներ մենք էլ կարող ենք գտնել(ասենք` Խորենացու մոտ, ու ոչ թե սարկազմով, այլ ցավով ասված):